ലക്ഷണൈസ്താരകാദ്യൈസ്തേ ഹ്യ് അഷ്ടധാ തു വ്യവസ്ഥിതാഃ
നക്ഷത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളാൽ ഇവർ എട്ടുവിധമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സിദ്ധാത്മാനോ മനുഷ്യാസ്തേ ഗന്ധര്വസഹധര്മിണഃ ഇത്യേഷ തൈജസഃ സര്ഗോ ഹ്യ് അര്വാക്സ്രോതഃപ്രകീര്തിതഃ
സിദ്ധചേതസ്സുള്ള ഈ മനുഷ്യർ ഗന്ധർവന്മാരെപ്പോലെയാണ്; അങ്ങനെ ഈ തേജസ്സുള്ള സൃഷ്ടിയാണ് മുന്നോട്ടുള്ള പ്രവാഹം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പഞ്ചമോ ഽനുഗ്രഹഃ സര്ഗശ് ചതുര്ധാ തു വ്യവസ്ഥിതഃ വിപര്യയേണ ശക്ത്യാ ച സിദ്ധ്യാ തുഷ്ട്യാ തഥൈവ ച
അനുഗ്രഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടി അഞ്ചാമത്തേതാണ്. അതു നാലു വിധത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു: മറിച്ചുള്ള പ്രവൃത്തി, ശക്തി, സിദ്ധി, തൃപ്തി — ഇവയിലൂടെ.
സ്ഥാവരേഷു വിപര്യാസസ് തിര്യഗ്യോനിഷു ശക്തിതഃ സിദ്ധാത്മാനോ മനുഷ്യാസ്തു ഋഷിദേവേഷു കൃത്സ്നശഃ
സ്ഥാവരങ്ങളിൽ മറിച്ചുള്ള പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നു; മൃഗജന്മങ്ങളിൽ ശക്തിയാൽ; മനുഷ്യരിൽ സിദ്ധാത്മാക്കളും, ഋഷിമാരിലും ദേവന്മാരിലും പൂർണ്ണമായ അനുഗ്രഹവും കാണാം.
ഇത്യേഷ പ്രാകൃതഃ സര്ഗോ വൈകൃതോ നവമഃ സ്മൃതഃ ഭൂതാദികാനാം ഭൂതാനാം ഷഷ്ഠഃ സര്ഗഃ സ ഉച്യതേ
ഇവയാണ് പ്രാകൃത സൃഷ്ടി; വൈക്രതം ഒമ്പതാമത്തേതായി കരുതപ്പെടുന്നു; ഭൂതാദികൾക്കും ജീവികൾക്കും ആറാമത്തെ സൃഷ്ടി അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
നിവൃത്തം വര്തമാനം ച തേഷാം ജാനന്തി വൈ പുനഃ ഭൂതാദികാനാം ഭൂതാനാം സപ്തമഃ സര്ഗ ഏവ ച
അവയുടെ നിവൃത്തി, നിലനിൽപ്പ് എന്നിവയും അവർ വീണ്ടും അറിയുന്നു; ഭൂതാദികൾക്കും ജീവികൾക്കും ഏഴാമത്തെ സൃഷ്ടിയും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
തേ പരിഗ്രാഹിണഃ സര്വേ സംവിഭാഗരതാഃ പുനഃ സ്വാദനാശ് ചാപ്യശീലാശ് ച ജ്ഞേയാ ഭൂതാദികാശ് ച തേ
അവരൊക്കെയും പിടിച്ചെടുക്കുന്നവരും വിഭജനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവരും ആസ്വാദകരും സ്ഥിരമില്ലാത്ത പെരുമാറ്റമുള്ളവരും ഭൂതാദികളിൽ തുടങ്ങുന്നവരുമാണ്.
വിപര്യയേണ ഭൂതാദിര് അശക്ത്യാ ച വ്യവസ്ഥിതഃ പ്രഥമോ മഹതഃ സര്ഗോ വിജ്ഞേയോ ബ്രഹ്മണഃ സ്മൃതഃ
മറിച്ചുള്ള പ്രവൃത്തി, ശക്തിയില്ലായ്മ — ഇവയാൽ ഭൂതാദികളിൽ തുടങ്ങുന്ന സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുന്നു; മഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ സൃഷ്ടി ബ്രഹ്മാവിന്റെതാണെന്ന് അറിയണം.
തന്മാത്രാണാം ദ്വിതീയസ്തു ഭൂതസര്ഗഃ സ ഉച്യതേ വൈകാരികസ്തൃതീയസ്തു സര്ഗ ഐന്ദ്രിയകഃ സ്മൃതഃ
സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയാണ് രണ്ടാമത്തെത്; വൈകാരികം മൂലമുള്ള മൂന്നാമത്തെത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേഷ പ്രാകൃതഃ സര്ഗഃ സമ്ഭൂതോ ബുദ്ധിപൂര്വകഃ മുഖ്യസര്ഗശ്ചതുര്ഥശ് ച മുഖ്യാ വൈ സ്ഥാവരാഃ സ്മൃതാഃ
ഇവയാണ് ബുദ്ധിപൂർവ്വമായുണ്ടായ പ്രാകൃത സൃഷ്ടി; മുഖ്യസൃഷ്ടി നാലാമത്തേതാണ്; മുഖ്യജീവികൾ എന്നത് സ്ഥാവരങ്ങളാണ്.
തതോ ഽര്വാക്സ്രോതസാം സര്ഗഃ സപ്തമഃ സ തു മാനുഷഃ അഷ്ടമോ ഽനുഗ്രഹഃ സര്ഗഃ സാത്ത്വികസ്താമസശ് ച സഃ
അതിനുശേഷം അർവാക്സ്രോതസ്സുകാരുടെ സൃഷ്ടി ഏഴാമത്തേതാണ് — അതാണ് മനുഷ്യസൃഷ്ടി; എട്ടാമത്തെ അനുഗ്രഹസൃഷ്ടി സാത്വികവും താമസികവും ആണ്.
പഞ്ചൈതേ വൈകൃതാഃ സര്ഗാഃ പ്രാകൃതാസ്തു ത്രയഃ സ്മൃതാഃ പ്രാകൃതോ വൈകൃതശ്ചൈവ കൌമാരോ നവമഃ സ്മൃതഃ
ഇവയിൽ അഞ്ചു വൈക്രതസൃഷ്ടികളാണ്; മൂന്നു പ്രാകൃതസൃഷ്ടികൾ; പ്രാകൃതം, വൈക്രതം, കൗമാരം — ഇവ ഒമ്പതാമത്തേതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അബുദ്ധിപൂര്വകാഃ സര്ഗാഃ പ്രാകൃതാസ്തു ത്രയഃ സ്മൃതാഃ ബുദ്ധിപൂര്വം പ്രവര്തന്തേ ഷട് പുനര്ബ്രഹ്മണസ്തു തേ
മൂന്നു പ്രാകൃതസൃഷ്ടികൾ ബുദ്ധിയില്ലാതെ ആരംഭിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നുള്ള ആറു സൃഷ്ടികൾ ബുദ്ധിപൂർവ്വമായാണ് നടക്കുന്നത്.
വിസ്തരാനുഗ്രഹഃ സര്ഗഃ കീര്ത്യമാനോ നിബോധത ചതുര്ധാവസ്ഥിതഃ സോ ഽഥ സര്വഭൂതേഷു കൃത്സ്നശഃ
ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ അനുഗ്രഹസൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് പറയാം; അതു നാലു വിധത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവയും എല്ലാ ജീവികളിലും പൂർണ്ണമായി ഉള്ളതുമാണ്.
ഇത്യേതേ പ്രാകൃതാശ്ചൈവ വൈകൃതാശ് ച നവ സ്മൃതാഃ പരസ്പരാനുരക്താശ് ച കാരണൈശ് ച ബുധൈഃ സ്മൃതാഃ
ഇങ്ങനെ ഈ ഒമ്പത് — പ്രാകൃതവും വൈക്രതവും — പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു; അവ പരസ്പരം ബന്ധമുള്ളവയും, കാരണങ്ങളായി ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയുന്നതുമാണ്.
അഗ്രേ സസര്ജ വൈ ബ്രഹ്മാ മാനസാനാത്മനഃ സമാന് ഋഭുഃ സനത്കുമാരശ് ച ദ്വാവേതാവൂര്ധ്വരേതസൌ
ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് തുല്യരായ ഋഭുവിനെയും സനത്കുമാരനെയും സൃഷ്ടിച്ചു; ഇരുവരും ഊർദ്ധ്വരേതസ്സുകാരാണ്.
പൂര്വോത്പന്നൌ പുരാ തേഭ്യഃ സര്വേഷാമപി പൂര്വജൌ വ്യതീതേ ത്വഷ്ടമേ കല്പേ പുരാണൌ ലോകസാക്ഷിണൌ
അവരിൽ നിന്ന് എല്ലാവർക്കും മുമ്പ് ജനിച്ചവരാണ് ഇവർ; എട്ടാമത്തെ കാല്പത്തിൽ, പുരാതന ലോകസാക്ഷികൾ ഇവരാണ്.
തൌ വാരാഹേ തു ഭൂര്ലോകേ തേജഃ സംക്ഷിപ്യ ധിഷ്ഠിതൌ താവുഭൌ മോക്ഷകര്മാണാവ് ആരോപ്യാത്മാനമാത്മനി
വാരാഹയുഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ, തങ്ങളുടെ തേജസ് പിൻവലിച്ച് ഇരുവരും നിലനിന്നു; മോക്ഷപ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ട് ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രജാം ധര്മം ച കാമം ച ത്യക്ത്വാ വൈരാഗ്യമാസ്ഥിതൌ യഥോത്പന്നസ്തഥൈവേഹ കുമാരഃ സ ഇഹോച്യതേ
സന്താനവും ധർമ്മവും കാമവും ഉപേക്ഷിച്ച് വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചു; ജനിച്ചപോലെ തന്നെയാണ് ഈ കുമാരൻ ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നത്.
തസ്മാത് സനത്കുമാരേതി നാമാസ്യേഹ പ്രകീര്തിതമ് സനന്ദം സനകം ചൈവ വിദ്വാംസം ച സനാതനമ്
അതുകൊണ്ടാണ് സനത്കുമാരൻ എന്ന നാമം ഇവിടെ പ്രസിദ്ധമായത്; സനന്ദൻ, സനകൻ, ജ്ഞാനിയായ സനാതനൻ — ഇവരും.
വിജ്ഞാനേന നിവൃത്താസ്തേ വ്യവര്തന്ത മഹൌജസഃ സംബുദ്ധാശ്ചൈവ നാനാത്വേ അപ്രവൃത്താശ് ച യോഗിനഃ
വിദ്യയുടെ ശക്തിയാൽ മഹാശക്തന്മാർ പിന്മാറി, ജ്ഞാനപ്രാപ്തരായവർ ഭേദഭാവങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാതെ, യോഗികൾ പ്രവർത്തനം നിർത്തി.
അസൃഷ്ട്വൈവ പ്രജാസര്ഗം പ്രതിസര്ഗം ഗതാഃ പുനഃ തതസ്തേഷു വ്യതീതേഷു തതോ ഽന്യാന് സാധകാന് സുതാന്
അവരൊന്നും സൃഷ്ടിക്കാതെ തന്നെ വീണ്ടും ലയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവരിൽ മറ്റൊരു കൂട്ടം സിദ്ധപുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
മാനസാനസൃജദ്ബ്രഹ്മാ പുനഃ സ്ഥാനാഭിമാനിനഃ ആ ഭൂതസമ്പ്ലവാവസ്ഥാ യൈരിയം വിധൃതാ മഹീ
ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ അഭിമാനമുള്ളവരെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവരാൽ ഭൂമി ഭൂതങ്ങളുടെ പ്രളയാവസ്ഥ വരെയും നിലനിന്നു.
ആപോ ഽഗ്നിം പൃഥിവീം വായുമ് അന്തരിക്ഷം ദിവം തഥാ സമുദ്രാംശ് ച നദീശ്ചൈവ തഥാ ശൈലവനസ്പതീന്
അവൻ വെള്ളം, അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ദിവം, സമുദ്രങ്ങൾ, നദികൾ, മലകൾ, വനവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ഓഷധീനാം തഥാത്മാനോ വല്ലീനാം വൃക്ഷവീരുധാമ് ലതാഃ കാഷ്ഠാഃ കലാശ്ചൈവ മുഹൂര്താഃ സംധിരാത്ര്യഹാന്
ഔഷധികളുടെ സ്വഭാവം, വള്ളികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ചെറുവൃക്ഷങ്ങൾ, തണ്ടുകൾ, മരങ്ങൾ, കാലത്തിന്റെ അളവുകൾ, നിമിഷങ്ങൾ, സംധികൾ, രാത്രികളും പകലുകളും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
അര്ധമാസാംശ് ച മാസാംശ് ച അയനാബ്ദയുഗാനി ച സ്ഥാനാഭിമാനിനഃ സര്വേ സ്ഥാനാഖ്യാശ്ചൈവ തേ സ്മൃതാഃ
അവൻ പകുതിമാസങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ, അയനങ്ങൾ, വർഷങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ, എല്ലാ സ്ഥാനപാലകരെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദേവാനൃഷീംശ് ച മഹതോ ഗദതസ്താന് നിബോധത മരീചിഭൃഗ്വങ്ഗിരസം പുലസ്ത്യം പുലഹം ക്രതുമ്
ഇപ്പൊഴെനിക്ക് പറയാൻ പോകുന്ന മഹാദേവന്മാരെയും മഹർഷിമാരെയും കേൾക്കൂ: മരീചി, ഭൃഗു, അംഗിരസ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു.
ദക്ഷമത്രിം വസിഷ്ഠം ച സോ ഽസൃജന്മാനസാന് നവ നവ ബ്രഹ്മാണ ഇത്യേതേ പുരാണേ നിശ്ചയം ഗതാഃ
ദക്ഷൻ, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ—ഈ ഒമ്പത് പേരെയും മനസ്സിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു; ഇവരാണ് പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്ന പ്രാചീന ബ്രഹ്മാക്കൾ.
തേഷാം ബ്രഹ്മാത്മകാനാം വൈ സര്വേഷാം ബ്രഹ്മവാദിനാമ് സ്ഥാനാനി കല്പയാമാസ പൂര്വവത്പദ്മസംഭവഃ
ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളവരും ബ്രഹ്മത്തെ പറ്റി സംസാരിക്കുന്നവരുമായ എല്ലാവർക്കും, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ മുമ്പുപോലെ തന്നെ സ്ഥാനങ്ങൾ നല്കി.
തതോ ഽസൃജച്ച സംകല്പം ധര്മം ചൈവ സുഖാവഹമ് സോ ഽസൃജദ് വ്യവസായാത്തു ധര്മം ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അതിനുശേഷം അവൻ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശവും സുഖം നൽകുന്ന ധർമ്മവും സൃഷ്ടിച്ചു; ദൃഢമായ മനസ്സിൽ നിന്ന് മഹേശ്വരൻ ധർമ്മം സൃഷ്ടിച്ചു.