ലിങ്ഗപുരാണമ്

യഃ പൂരയതി യസ്മാച്ച കൃത്സ്നാന്ദേവാനനുഗ്രഹൈഃ നയതേ തത്ത്വഭാവം ച തേന പൂരിതി ചോച്യതേ

സകല ദേവന്മാരെയും അനുഗ്രഹംകൊണ്ട് അവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും, എല്ലാം നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, അവനെ പൂരി എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു.

ബുധ്യതേ പുരുഷശ്ചാത്ര സര്വാന് ഭാവാന് ഹിതം തഥാ യസ്മാദ്ബോധയതേ ചൈവ ബുദ്ധിസ്തേന നിരുച്യതേ

ഇവിടെ പുരുഷൻ എല്ലായുള്ളതും, അതിന് ഉത്തമമായതും മനസ്സിലാക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ, അവനെ ബുദ്ധി എന്നു പറയുന്നു.

ഖ്യാതിഃ പ്രത്യുപഭോഗശ് ച യസ്മാത്സംവര്തതേ തതഃ ഭോഗസ്യ ജ്ഞാനനിഷ്ഠത്വാത് തേന ഖ്യാതിരിതി സ്മൃതഃ

അറിയൽ, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം എന്നിവ അവനിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; അനുഭവം ജ്ഞാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായതിനാൽ, അവനെ ഖ്യാതി എന്നു പറയുന്നു.

ഖ്യായതേ തദ്ഗുണൈര് വാപി ജ്ഞാനാദിഭിര് അനേകശഃ തസ്മാച്ച മഹതഃ സംജ്ഞാ ഖ്യാതിരിത്യഭിധീയതേ

ജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടു പലവിധത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ, മഹതിന്റെ പേരും ഖ്യാതി എന്നാണു പറയുന്നത്.

സാക്ഷാത്സര്വം വിജാനാതി മഹാത്മാ തേന ചേശ്വരഃ യസ്മാജ്ജ്ഞാനാനുഗശ്ചൈവ പ്രജ്ഞാ തേന സ ഉച്യതേ

മഹാത്മാവ് എല്ലാം നേരിട്ട് അറിയുന്നതിനാൽ, അവനെ ഈശ്വരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, അവനെ പ്രജ്ഞാ എന്നും പറയുന്നു.

ജ്ഞാനാദീനി ച രൂപാണി ബഹുകര്മഫലാനി ച ചിനോതി യസ്മാദ്ഭോഗാര്ഥം തേനാസൌ ചിതിരുച്യതേ

ജ്ഞാനം പോലുള്ള രൂപങ്ങളും, അനേകം കർമ്മഫലങ്ങളും അനുഭവത്തിനായി സമാഹരിക്കുന്നതിനാൽ, അവനെ ചിത്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

വര്തമാനവ്യതീതാനി തഥൈവാനാഗതാന്യപി സ്മരതേ സര്വകാര്യാണി തേനാസൌ സ്മൃതിരുച്യതേ

ഇപ്പോൾ, കഴിഞ്ഞത്, വരാനിരിക്കുന്നത് എന്നിവയൊക്കെ ഓർക്കുന്നതിനാൽ, അവനെ സ്മൃതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

കൃത്സ്നം ച വിന്ദതേ ജ്ഞാനം യസ്മാന്മാഹാത്മ്യമുത്തമമ് തസ്മാദ് വിന്ദേര് വിദേശ്ചൈവ സംവിദിത്യഭിധീയതേ

സമ്പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനവും ഉന്നതമായ മഹത്വവും നേടുന്നതിനാൽ, അറിയുന്നവനും അറിവും സംവിത് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യതേ ഽപി ച സര്വത്ര തസ്മിന്സര്വം ച വിന്ദതി തസ്മാത്സംവിദിതി പ്രോക്തോ മഹദ്ഭിര് മുനിസത്തമാഃ

അവൻ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാം അവനിൽ കണ്ടെത്തുന്നു; അതുകൊണ്ട് മഹർഷിമാർ അവനെ സംവിത് എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ജാനാതേര് ജ്ഞാനമ് ഇത്യാഹുര് ഭഗവാന് ജ്ഞാനസംനിധിഃ ബന്ധനാദിപരീഭാവാദ് ഈശ്വരഃ പ്രോച്യതേ ബുധൈഃ

അറിയുന്നതിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു; ഭഗവാൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആധാരമാണ്. ബദ്ധതയും മറ്റും കാരണം, പണ്ഡിതർ അവനെ ഈശ്വരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

പര്യായവാചകൈഃ ശബ്ദൈസ് തത്ത്വമ് ആദ്യമ് അനുത്തമമ് വ്യാഖ്യാതം തത്ത്വഭാവജ്ഞൈര് ദേവസദ്ഭാവചേതകൈഃ

വിവിധ അർത്ഥങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾകൊണ്ട്, പരമമായ തത്ത്വം, യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവരും ദൈവഭക്തരും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

മഹാന്സൃഷ്ടിം വികുരുതേ ചോദ്യമാനഃ സിസൃക്ഷയാ സംകല്പോ ഽധ്യവസായശ് ച തസ്യ വൃത്തിദ്വയം സ്മൃതമ്

മഹാൻ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സൃഷ്ടിയെ ആരംഭിക്കുന്നു; അതിന്റെ രണ്ടു പ്രവർത്തികൾ സംകല്പവും അദ്ധ്യവസായവുമാണ് എന്നു പറയുന്നു.

ത്രിഗുണാദ് രജസോദ്രിക്താദ് അഹങ്കാരസ്തതോ ഽഭവത് മഹതാ ച വൃതഃ സര്ഗോ ഭൂതാദിര് ബാഹ്യതസ്തു സഃ

മൂന്ന് ഗുണങ്ങളിൽ രാജസ്സ് അധികം വന്നപ്പോൾ അഹങ്കാരം ഉണ്ടായി; മഹതിന്റെ ആവരണംകൊണ്ട് സൃഷ്ടി ഭൂതങ്ങൾക്കു പുറത്ത് ആരംഭിച്ചു.

തസ്മാദേവ തമോദ്രിക്താദ് അഹങ്കാരാദജായത ഭൂതതന്മാത്രസര്ഗസ്തു ഭൂതാദിസ്താമസസ്തു സഃ

അത് തന്നെയുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ തമസ്സ് അധികം വന്നപ്പോൾ, ഭൂതങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; അതാണ് ഇരുട്ടിന്റെ സ്വഭാവം.

ഭൂതാദിസ്തു വികുര്വാണഃ ശബ്ദമാത്രം സസര്ജ ഹ ആകാശം സുഷിരം തസ്മാദ് ഉത്പന്നം ശബ്ദലക്ഷണമ്

ഭൂതതത്ത്വം രൂപം മാറ്റി ആദ്യം ശബ്ദം മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ശൂന്യമായ ആകാശം ഉണ്ടായി, അതിന്റെ ലക്ഷണം ശബ്ദമാണ്.

ആകാശം ശബ്ദമാത്രം തു സ്പര്ശമാത്രം സമാവൃണോത് വായുശ്ചാപി വികുര്വാണോ രൂപമാത്രം സസര്ജ ഹ

ആകാശത്തിന് ശബ്ദം മാത്രമാണ് സ്വഭാവം. വായു രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, സ്പർശം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി, ആ ശബ്ദത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.

ജ്യോതിരുത്പദ്യതേ വായോസ് തദ്രൂപഗുണമ് ഉച്യതേ സ്പര്ശമാത്രസ്തു വൈ വായൂ രൂപമാത്രം സമാവൃണോത്

വായുവിൽ നിന്ന് വെളിച്ചം ഉദിച്ചു; അതിന് രൂപം എന്നതാണ് ഗുണം. വായു സ്പർശം മാത്രം ഉള്ളതുകൊണ്ട്, ആ രൂപത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.

ജ്യോതിശ്ചാപി വികുര്വാണം രസമാത്രം സസര്ജ ഹ സമ്ഭവന്തി തതോ ഹ്യാപസ് താ വൈ സര്വരസാത്മികാഃ

വെളിച്ചം രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, രുചി മാത്രം ഉണ്ടാക്കി. അതിൽ നിന്ന് വെള്ളം പിറന്നു, അതിൽ എല്ലാ രുചികളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

രസമാത്രാസ്തു താ ഹ്യാപോ രൂപമാത്രോ ഽഗ്നിര് ആവൃണോത് ആപശ്ചാപി വികുര്വത്യോ ഗന്ധമാത്രം സസര്ജിരേ

രുചി മാത്രം ഉള്ള വെള്ളം, രൂപം മാത്രം ഉള്ള അഗ്നി ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു. വെള്ളം രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, സുഗന്ധം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി.

സംഘാതോ ജായതേ തസ്മാത് തസ്യ ഗന്ധോ ഗുണോ മതഃ തസ്മിംസ്തസ്മിംശ് ച തന്മാത്രം തേന തന്മാത്രതാ സ്മൃതാ

അവയിൽ നിന്ന് കൂട്ടം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിന് സുഗന്ധം എന്നതാണ് ഗുണം. ഓരോ ഘടകത്തിലും അതിന്റെ സൂക്ഷ്മത്വം ഉണ്ടെന്നും അതിനാൽ അതിനെ സൂക്ഷ്മം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

അവിശേഷവാചകത്വാദ് അവിശേഷാസ് തതസ് തു തേ പ്രശാന്തഘോരമൂഢത്വാദ് അവിശേഷാസ്തതഃ പുനഃ

വ്യത്യാസമില്ലാത്തതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അവയെ അവിശേഷം എന്നു വിളിക്കുന്നു. ശാന്തം, ഭയങ്കരം, മൂടൽ എന്നിവ മൂലം അവയെ വീണ്ടും അവിശേഷം എന്നു പറയുന്നു.

ഭൂതതന്മാത്രസര്ഗോ ഽയം വിജ്ഞേയസ്തു പരസ്പരമ് വൈകാരികാദഹങ്കാരാത് സത്ത്വോദ്രിക്താത്തു സാത്ത്വികാത്

ഈ സൂക്ഷ്മഘടകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി പരസ്പരം ഉണ്ടാകുന്നതാണ്; അതു സത്ത്വം പ്രധാനമായ വൈകാരിക അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ്.

വൈകാരികഃ സ സര്ഗസ്തു യുഗപത് സമ്പ്രവര്തതേ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി പഞ്ചൈവ പഞ്ച കര്മേന്ദ്രിയാണി ച

അവ വൈകാരിക സൃഷ്ടി ഒരേസമയം പ്രകടമാകുന്നു: അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കര്‍മേന്ദ്രിയങ്ങളും.

സാധകാനീന്ദ്രിയാണി സ്യുര് ദേവാ വൈകാരികാ ദശ ഏകാദശം മനസ്തത്ര സ്വഗുണേനോഭയാത്മകമ്

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉപകരണങ്ങളാണ്; പത്ത് വൈകാരിക ദേവതകൾ അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പതിനൊന്നാമത്തേത് മനസ്സാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു ഇരട്ട സ്വഭാവമുള്ളതാണ്.

ശ്രോത്രം ത്വക് ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ നാസികാ ചൈവ പഞ്ചമീ ശബ്ദാദീനാമവാപ്ത്യര്ഥം ബുദ്ധിയുക്താനി താനി വൈ

ചെവി, ത്വക്ക്, കണ്ണ്, നാവു, മൂക്ക് — ഇവയാണ് അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ; ശബ്ദം മുതലായവ ഗ്രഹിക്കാൻ ബുദ്ധിയോടെ ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

പാദൌ പായുരുപസ്ഥശ് ച ഹസ്തൌ വാഗ്ദശമീ ഭവേത് ഗതിര്വിസര്ഗോ ഹ്യാനന്ദഃ ശില്പം വാക്യം ച കര്മ തത്

കാലുകൾ, ഗുദം, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം, കൈകൾ, വാക്ക് — ഇവയാണ് അഞ്ചു കര്‍മേന്ദ്രിയങ്ങൾ. നടക്കൽ, മലസ്രാവം, ആനന്ദം, കല, സംസാരിക്കൽ — ഇവയാണ് അവയുടെ പ്രവർത്തികൾ.

ആകാശം ശബ്ദമാത്രം ച സ്പര്ശമാത്രം സമാവിശത് ദ്വിഗുണസ്തു തതോ വായുഃ ശബ്ദസ്പര്ശാത്മകോ ഽഭവത്

ശബ്ദം മാത്രം ഉള്ള ആകാശത്തിൽ സ്പർശം മാത്രം കടന്നു. അതിനുശേഷം വായു ഇരട്ടഗുണമായി, ശബ്ദവും സ്പർശവും ഉള്ളതായി മാറി.

രൂപം തഥൈവ വിശതഃ ശബ്ദസ്പര്ശഗുണാവുഭൌ ത്രിഗുണസ്തു തതസ്ത്വഗ്നിഃ സശബ്ദസ്പര്ശരൂപവാന്

അങ്ങനെ തന്നെ, രൂപം കടന്നപ്പോൾ ശബ്ദവും സ്പർശവും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനുശേഷം അഗ്നി മൂന്നു ഗുണം നേടി, ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നിവയുള്ളതായി.

സശബ്ദസ്പര്ശരൂപം ച രസമാത്രം സമാവിശത് തസ്മാച്ചതുര്ഗുണാ ആപോ വിജ്ഞേയാസ്തു രസാത്മികാഃ

ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നിവയ്ക്ക് കൂടെ രുചി മാത്രം കടന്നു. അതിനാൽ വെള്ളം നാലു ഗുണമുള്ളതായും രുചിയുള്ളതായും അറിയപ്പെടുന്നു.