ലിങ്ഗപുരാണമ്

അസ്യാത്മനാ സര്വമിദം വ്യാപ്തം ത്വാസീച്ഛിവേച്ഛയാ ഗുണസാമ്യേ തദാ തസ്മിന്ന് അവിഭാഗേ തമോമയേ

തന്റെ സ്വഭാവത്താൽ എല്ലാം ആകമാനം വ്യാപിച്ചു, ശിവന്റെ ഇച്ഛയാൽ; അപ്പോൾ ഗുണങ്ങൾ സമതുല്യമായിരുന്നതിനാൽ, അവിഭജ്യമായ അന്ധകാരഭരിതമായ അവസ്ഥയിലായിരുന്നു.

സര്ഗകാലേ പ്രധാനസ്യ ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതസ്യ വൈ ഗുണഭാവാദ്വ്യജ്യമാനോ മഹാന് പ്രാദുര്ബഭൂവ ഹ

സൃഷ്ടിയുടെ സമയത്ത്, പ്രധാനം, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ചപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്താൽ മഹത്ത്വം പ്രകടമായി.

സൂക്ഷ്മേണ മഹതാ ചാഥ അവ്യക്തേന സമാവൃതമ് സത്ത്വോദ്രിക്തോ മഹാനഗ്രേ സത്താമാത്രപ്രകാശകഃ

സൂക്ഷ്മമായ മഹത്തും അവ്യക്തം കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സത്ത്വം അധികമായത് ആദിയിൽ സത്ത്വത്തിന്റെ മാത്രം പ്രകാശം വെളിപ്പെടുത്തി.

മനോ മഹാംസ്തു വിജ്ഞേയമ് ഏകം തത്കാരണം സ്മൃതമ് സമുത്പന്നം ലിങ്ഗമാത്രം ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം ഹി തത്

മനസ്സും മഹത്തും ഒന്നായി മനസ്സിലാക്കണം; അതാണ് അതിന്റെ കാരണം എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ച സൂക്ഷ്മലിംഗം ഉദിച്ചുവന്നു.

ധര്മാദീനി ച രൂപാണി ലോകതത്ത്വാര്ഥഹേതവഃ മഹാന് സൃഷ്ടിം വികുരുതേ ചോദ്യമാനഃ സിസൃക്ഷയാ

ധർമ്മം മുതലായ രൂപങ്ങൾ ലോകസത്യത്തിനുള്ള കാരണങ്ങൾ; മഹത്ത്വം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ഉണർന്നു സൃഷ്ടി നടത്തുന്നു.

മനോ മഹാന്മതിര്ബ്രഹ്മ പൂര്ബുദ്ധിഃ ഖ്യാതിരീശ്വരഃ പ്രജ്ഞാ ചിതിഃ സ്മൃതിഃ സംവിദ് വിശ്വേശശ്ചേതി സ സ്മൃതഃ

മനസ്സ്, മഹത്ത്വം, ബുദ്ധി, ബ്രഹ്മ, മുൻബോധം, പ്രശസ്തി, ഈശ്വരത്വം, ജ്ഞാനം, ചൈതന്യം, ഓർമ്മ, ബോധം, വിശ്വേശ്വരൻ — ഇതായാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

മനുതേ സര്വഭൂതാനാം യസ്മാച്ചേഷ്ടാ ഫലം തതഃ സൌക്ഷ്മ്യാത്തേന വിഭക്തം തു യേന തന്മന ഉച്യതേ

എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തികളും ഫലവും മനസ്സാണ് ആലോചിക്കുന്നത്; അതിന്റെ സൂക്ഷ്മത്വം കൊണ്ടു വ്യത്യസ്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ മനസ്സ് എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

തത്ത്വാനാമ് അഗ്രജോ യസ്മാന് മഹാംശ് ച പരിമാണതഃ വിശേഷേഭ്യോ ഗുണേഭ്യോ ഽപി മഹാനിതി തതഃ സ്മൃതഃ

സകല തത്ത്വങ്ങളിലുമുള്ള പ്രാചീനനും, അതിന്റെ വലിപ്പത്തിലും ഗുണങ്ങളിലും ഏറ്റവും വലിയവനുമാകയാൽ, അവനെ മഹാൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ബിഭര്തി മാനം മനുതേ വിഭാഗം മന്യതേ ഽപി ച പുരുഷോ ഭോഗസംബന്ധാത് തേന ചാസൌ മതിഃ സ്മൃതഃ

മാനവും, വ്യത്യാസങ്ങളും, വിഭജനം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കുകയും, അനുഭവം കൊണ്ടുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടു, അതിനെ മനസ്സ് എന്നു പറയുന്നു.

ബൃഹത്ത്വാദ് ബൃംഹണത്വാച്ച ഭാവാനാം സകലാശ്രയാത് യസ്മാദ്ധാരയതേ ഭാവാന് ബ്രഹ്മ തേന നിരുച്യതേ

വലിയതും, വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷിയും, എല്ലാത്തിനും ആശ്രയവും, എല്ലായുള്ളതും താങ്ങി നിൽക്കുന്നതുമായതിനാൽ, അവനെ ബ്രഹ്മം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

യഃ പൂരയതി യസ്മാച്ച കൃത്സ്നാന്ദേവാനനുഗ്രഹൈഃ നയതേ തത്ത്വഭാവം ച തേന പൂരിതി ചോച്യതേ

സകല ദേവന്മാരെയും അനുഗ്രഹംകൊണ്ട് അവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും, എല്ലാം നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, അവനെ പൂരി എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു.

ബുധ്യതേ പുരുഷശ്ചാത്ര സര്വാന് ഭാവാന് ഹിതം തഥാ യസ്മാദ്ബോധയതേ ചൈവ ബുദ്ധിസ്തേന നിരുച്യതേ

ഇവിടെ പുരുഷൻ എല്ലായുള്ളതും, അതിന് ഉത്തമമായതും മനസ്സിലാക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ, അവനെ ബുദ്ധി എന്നു പറയുന്നു.

ഖ്യാതിഃ പ്രത്യുപഭോഗശ് ച യസ്മാത്സംവര്തതേ തതഃ ഭോഗസ്യ ജ്ഞാനനിഷ്ഠത്വാത് തേന ഖ്യാതിരിതി സ്മൃതഃ

അറിയൽ, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം എന്നിവ അവനിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; അനുഭവം ജ്ഞാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായതിനാൽ, അവനെ ഖ്യാതി എന്നു പറയുന്നു.

ഖ്യായതേ തദ്ഗുണൈര് വാപി ജ്ഞാനാദിഭിര് അനേകശഃ തസ്മാച്ച മഹതഃ സംജ്ഞാ ഖ്യാതിരിത്യഭിധീയതേ

ജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടു പലവിധത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ, മഹതിന്റെ പേരും ഖ്യാതി എന്നാണു പറയുന്നത്.

സാക്ഷാത്സര്വം വിജാനാതി മഹാത്മാ തേന ചേശ്വരഃ യസ്മാജ്ജ്ഞാനാനുഗശ്ചൈവ പ്രജ്ഞാ തേന സ ഉച്യതേ

മഹാത്മാവ് എല്ലാം നേരിട്ട് അറിയുന്നതിനാൽ, അവനെ ഈശ്വരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, അവനെ പ്രജ്ഞാ എന്നും പറയുന്നു.

ജ്ഞാനാദീനി ച രൂപാണി ബഹുകര്മഫലാനി ച ചിനോതി യസ്മാദ്ഭോഗാര്ഥം തേനാസൌ ചിതിരുച്യതേ

ജ്ഞാനം പോലുള്ള രൂപങ്ങളും, അനേകം കർമ്മഫലങ്ങളും അനുഭവത്തിനായി സമാഹരിക്കുന്നതിനാൽ, അവനെ ചിത്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

വര്തമാനവ്യതീതാനി തഥൈവാനാഗതാന്യപി സ്മരതേ സര്വകാര്യാണി തേനാസൌ സ്മൃതിരുച്യതേ

ഇപ്പോൾ, കഴിഞ്ഞത്, വരാനിരിക്കുന്നത് എന്നിവയൊക്കെ ഓർക്കുന്നതിനാൽ, അവനെ സ്മൃതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

കൃത്സ്നം ച വിന്ദതേ ജ്ഞാനം യസ്മാന്മാഹാത്മ്യമുത്തമമ് തസ്മാദ് വിന്ദേര് വിദേശ്ചൈവ സംവിദിത്യഭിധീയതേ

സമ്പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനവും ഉന്നതമായ മഹത്വവും നേടുന്നതിനാൽ, അറിയുന്നവനും അറിവും സംവിത് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യതേ ഽപി ച സര്വത്ര തസ്മിന്സര്വം ച വിന്ദതി തസ്മാത്സംവിദിതി പ്രോക്തോ മഹദ്ഭിര് മുനിസത്തമാഃ

അവൻ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാം അവനിൽ കണ്ടെത്തുന്നു; അതുകൊണ്ട് മഹർഷിമാർ അവനെ സംവിത് എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ജാനാതേര് ജ്ഞാനമ് ഇത്യാഹുര് ഭഗവാന് ജ്ഞാനസംനിധിഃ ബന്ധനാദിപരീഭാവാദ് ഈശ്വരഃ പ്രോച്യതേ ബുധൈഃ

അറിയുന്നതിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു; ഭഗവാൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആധാരമാണ്. ബദ്ധതയും മറ്റും കാരണം, പണ്ഡിതർ അവനെ ഈശ്വരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

പര്യായവാചകൈഃ ശബ്ദൈസ് തത്ത്വമ് ആദ്യമ് അനുത്തമമ് വ്യാഖ്യാതം തത്ത്വഭാവജ്ഞൈര് ദേവസദ്ഭാവചേതകൈഃ

വിവിധ അർത്ഥങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾകൊണ്ട്, പരമമായ തത്ത്വം, യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവരും ദൈവഭക്തരും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

മഹാന്സൃഷ്ടിം വികുരുതേ ചോദ്യമാനഃ സിസൃക്ഷയാ സംകല്പോ ഽധ്യവസായശ് ച തസ്യ വൃത്തിദ്വയം സ്മൃതമ്

മഹാൻ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സൃഷ്ടിയെ ആരംഭിക്കുന്നു; അതിന്റെ രണ്ടു പ്രവർത്തികൾ സംകല്പവും അദ്ധ്യവസായവുമാണ് എന്നു പറയുന്നു.

ത്രിഗുണാദ് രജസോദ്രിക്താദ് അഹങ്കാരസ്തതോ ഽഭവത് മഹതാ ച വൃതഃ സര്ഗോ ഭൂതാദിര് ബാഹ്യതസ്തു സഃ

മൂന്ന് ഗുണങ്ങളിൽ രാജസ്സ് അധികം വന്നപ്പോൾ അഹങ്കാരം ഉണ്ടായി; മഹതിന്റെ ആവരണംകൊണ്ട് സൃഷ്ടി ഭൂതങ്ങൾക്കു പുറത്ത് ആരംഭിച്ചു.

തസ്മാദേവ തമോദ്രിക്താദ് അഹങ്കാരാദജായത ഭൂതതന്മാത്രസര്ഗസ്തു ഭൂതാദിസ്താമസസ്തു സഃ

അത് തന്നെയുള്ള അഹങ്കാരത്തിൽ തമസ്സ് അധികം വന്നപ്പോൾ, ഭൂതങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; അതാണ് ഇരുട്ടിന്റെ സ്വഭാവം.

ഭൂതാദിസ്തു വികുര്വാണഃ ശബ്ദമാത്രം സസര്ജ ഹ ആകാശം സുഷിരം തസ്മാദ് ഉത്പന്നം ശബ്ദലക്ഷണമ്

ഭൂതതത്ത്വം രൂപം മാറ്റി ആദ്യം ശബ്ദം മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ശൂന്യമായ ആകാശം ഉണ്ടായി, അതിന്റെ ലക്ഷണം ശബ്ദമാണ്.

ആകാശം ശബ്ദമാത്രം തു സ്പര്ശമാത്രം സമാവൃണോത് വായുശ്ചാപി വികുര്വാണോ രൂപമാത്രം സസര്ജ ഹ

ആകാശത്തിന് ശബ്ദം മാത്രമാണ് സ്വഭാവം. വായു രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, സ്പർശം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി, ആ ശബ്ദത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.

ജ്യോതിരുത്പദ്യതേ വായോസ് തദ്രൂപഗുണമ് ഉച്യതേ സ്പര്ശമാത്രസ്തു വൈ വായൂ രൂപമാത്രം സമാവൃണോത്

വായുവിൽ നിന്ന് വെളിച്ചം ഉദിച്ചു; അതിന് രൂപം എന്നതാണ് ഗുണം. വായു സ്പർശം മാത്രം ഉള്ളതുകൊണ്ട്, ആ രൂപത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.

ജ്യോതിശ്ചാപി വികുര്വാണം രസമാത്രം സസര്ജ ഹ സമ്ഭവന്തി തതോ ഹ്യാപസ് താ വൈ സര്വരസാത്മികാഃ

വെളിച്ചം രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, രുചി മാത്രം ഉണ്ടാക്കി. അതിൽ നിന്ന് വെള്ളം പിറന്നു, അതിൽ എല്ലാ രുചികളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

രസമാത്രാസ്തു താ ഹ്യാപോ രൂപമാത്രോ ഽഗ്നിര് ആവൃണോത് ആപശ്ചാപി വികുര്വത്യോ ഗന്ധമാത്രം സസര്ജിരേ

രുചി മാത്രം ഉള്ള വെള്ളം, രൂപം മാത്രം ഉള്ള അഗ്നി ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു. വെള്ളം രൂപം മാറ്റുമ്പോൾ, സുഗന്ധം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി.