തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ വൃഷദേവോപദേവാ ച തഥാന്യാ ദേവരക്ഷിതാ
അവർക്കു ഏഴ് സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരെ വസുദേവനു വിവാഹം കഴിച്ചു. വൃഷദേവി, ഉപദേവ, ദേവരക്ഷിത എന്നിവരും മറ്റു ചിലരും ആ സഹോദരിമാരിൽ ഉൾപ്പെടും.
ശ്രീദേവാ ശാന്തിദേവാ ച സഹദേവാ തഥാപരാ ദേവകീ ചാപി താസാം ച വരിഷ്ഠാഭൂത്സുമധ്യമാ
ശ്രീദേവി, ശാന്തിദേവി, സഹദേവി, ദേവകി എന്നിവരും ആ സഹോദരിമാരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ദേവകിയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ഗുണവതിയും ആയിരുന്നത്.
നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാസ് തേഷാം കംസസ്തു പൂര്വജഃ തേഷാം പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ് ച ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
ഉഗ്രസേനനു ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കംസൻ മൂത്തവനായിരുന്നു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവകസ്യ സുതാ പത്നീ വസുദേവസ്യ ധീമതഃ ബഭൂവ വന്ദ്യാ പൂജ്യാ ച ദേവൈരപി പതിവ്രതാ
ദേവകന്റെ മകളായ ദേവകി, ധീരനായ വസുദേവന്റെ ഭാര്യയായി. അവൾ ഭർത്താവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളും ദേവന്മാരാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളുമായിരുന്നു.
രോഹിണീ ച മഹാഭാഗാ പത്നീ ചാനകദുന്ദുഭേഃ പൌരവീ ബാഹ്ലികസുതാ സംപൂജ്യാസീത്സുരൈരപി
മഹാഭാഗ്യമുള്ള രോഹിണിയും അനകദുണ്ടുഭിയുടെ ഭാര്യയായിരുന്നു. ബാഹ്ലികന്റെ മകളായ പൗരവിയും ദേവന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
അസൂത രോഹിണീ രാമം ബലശ്രേഷ്ഠം ഹലായുധമ് ആശ്രിതം കംസഭീത്യാ ച സ്വാത്മാനം ശാന്തതേജസമ്
രോഹിണി ബലശാലിയായ ഹലായുധനായ രാമനെ പ്രസവിച്ചു. കംസനെ ഭയന്ന് അവൾ തന്റെ തേജസ്സു മറച്ചു വെച്ചു.
ജാതേ രാമേ ഽഥ നിഹതേ ഷഡ്ഗര്ഭേ ചാതിദക്ഷിണേ വസുദേവോ ഹരിം ധീമാന് ദേവക്യാമുദപാദയത്
രാമൻ ജനിച്ചശേഷം ആറ് ഗർഭങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധീരനായ വസുദേവൻ ദേവകിയിൽ ഹരിയെ ജനിപ്പിച്ചു.
സ ഏവ പരമാത്മാസൌ ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ ഹലായുധശ് ച ഭഗവാന് അനന്തോ രജതപ്രഭഃ
അവനാണ് പരമാത്മാവും ദേവദേവനും ജനാർദ്ദനനും. ഹലായുധനായ അനന്തൻ വെള്ളി പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഭഗവാനുമാണ്.
ഭൃഗുശാപഛലേനൈവ മാനയന്മാനുഷീം തനുമ് ബഭൂവ തസ്യാം ദേവക്യാം വാസുദേവോ ജനാര്ദന
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം എന്ന വ്യാജത്തിൽ, മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച് ആദരിച്ച്, ജനാർദ്ദനനായ വാസുദേവൻ ദേവകിയിൽ ജനിച്ചു.
ഉമാദേഹസമുദ്ഭൂതാ യോഗനിദ്രാ ച കൌശികീ നിയോഗാദ്ദേവദേവസ്യ യശോദാതനയാ ഹ്യഭൂത്
ഉമയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച യോഗനിദ്ര, കൗശികി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, ദേവദേവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം യശോദയുടെ മകളായി ജനിച്ചു.
സാ ചൈവ പ്രകൃതിഃ സാക്ഷാത് സര്വദേവനമസ്കൃതാ പുരുഷോ ഭഗവാന്കൃഷ്ണോ ധര്മമോക്ഷഫലപ്രദഃ
അവളാണ് പ്രകൃതി സ്വയം, എല്ലാ ദേവന്മാരും നേരിട്ട് വണങ്ങുന്നവൾ. ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ, ധർമ്മത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും ഫലം നൽകുന്ന പുരുഷോത്തമനാണ്.
താം കന്യാം ജഗൃഹേ രക്ഷന് കംസാത്സ്വസ്യാത്മജം തദാ ചതുര്ഭുജം വിശാലാക്ഷം ശ്രീവത്സകൃതലാഞ്ഛനമ്
വലിയ കണ്ണുകളും നാലു കൈകളും ഉളള, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം നെറ്റിയിൽ ഉള്ള ആ കന്യയെ, കംസനിൽ നിന്ന് തന്റെ മകനെ രക്ഷിക്കാൻ അവൻ ഏറ്റെടുത്തു.
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മം ധാരയന്തം ജനാര്ദനമ് യശോദായൈ പ്രദത്ത്വാ തു വസുദേവശ് ച ബുദ്ധിമാന്
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ കൈവശമുളള ജനാർദ്ദനനെ, ബുദ്ധിമാനായ വസുദേവൻ യശോദയ്ക്ക് നൽകി.
ദത്ത്വൈനം നന്ദഗോപസ്യ രക്ഷതാമിതി ചാബ്രവീത് രക്ഷകം ജഗതാം വിഷ്ണും സ്വേച്ഛയാ ധൃതവിഗ്രഹമ്
നന്ദഗോപനു അവനെ നൽകി, 'അവനെ രക്ഷിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞ്, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ വിഷ്ണുവിനെ, സ്വച്ഛാനുസരണം രൂപം ധരിച്ചവനെ, വസുദേവൻ ഏല്പിച്ചു.
പ്രസാദാച്ചൈവ ദേവസ്യ ശിവസ്യാമിതതേജസഃ രാമേണ സാര്ധം തം ദത്ത്വാ വരദം പരമേശ്വരമ്
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ശിവന്റെ കൃപയാൽ, വരദായകനായ പരമേശ്വരനെ രാമനോടൊപ്പം അവർക്കു ലഭിച്ചു.
ഭൂഭാരനിഗ്രഹാര്ഥം ച ഹ്യ് അവതീര്ണം ജഗദ്ഗുരുമ് അതോ വൈ സര്വകല്യാണം യാദവാനാം ഭവിഷ്യതി
ഭൂഭാരമകറ്റാൻ ലോകഗുരുവായവൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് യാദവർക്കെല്ലാം എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകും.
അയം സ ഗര്ഭോ ദേവക്യാ യോ നഃ ക്ലേശ്യാന്ഹരിഷ്യതി ഉഗ്രസേനാത്മജായാഥ കംസായാനകദുന്ദുഭിഃ
ഇവളാണ് ദേവകിയുടെ ഗർഭം, നമ്മുടെ കഷ്ടങ്ങൾ അകറ്റാൻ ജനിക്കുന്നവൾ; ഉഗ്രസേനന്റെ മകനായ കംസയും ആനകദുണ്ടുഭിയുടെ ഭാര്യയുടെ മകനുമാണ്.
നിവേദയാമാസ തദാ ജാതാം കന്യാം സുലക്ഷണാമ് അസ്യാസ്തവാഷ്ടമോ ഗര്ഭോ ദേവക്യാഃ കംസ സുവ്രത
അപ്പോൾ അവൻ ജനിച്ച നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള പെൺകുട്ടിയെ അറിയിച്ചു: 'കംസാ, ഇതാണ് ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം'.
മൃത്യുര് ഏവ ന സംദേഹ ഇതി വാണീ പുരാതനീ തതസ്താം ഹന്തുമാരേഭേ കംസഃ സോല്ലങ്ഘ്യ ചാംബരമ്
'ഇവൾ തന്നെയാണ് മരണമെന്നതിൽ സംശയമില്ല' എന്നത് പുരാതനവാക്കാണ്; പിന്നെ കംസൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടി അവളെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഉവാചാഷ്ടഭുജാ ദേവീ മേഘഗംഭീരയാ ഗിരാ രക്ഷസ്വ തത്സ്വകം ദേഹമ് ആയാതോ മൃത്യുരേവ തേ
എട്ടു കൈകളുള്ള ദേവി മേഘംപോലുള്ള ഗംഭീര ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശരീരം നീ രക്ഷിക്കൂ; നിന്റെ മരണം ഇതിനകം എത്തി'.
രക്ഷമാണസ്യ ദേഹസ്യ മായാവീ കംസരൂപിണഃ കിം കൃതം ദുഷ്കൃതം മൂര്ഖ ജാതഃ ഖലു തവാന്തകൃത്
'നിന്റെ ശരീരം രക്ഷിക്കാൻ നോക്കുമ്പോൾ, കംസന്റെ രൂപത്തിൽ വഞ്ചകനായ നീ, എന്ത് ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്തുവെന്ന് അറിയാമോ, മണ്ടനേ? നിന്റെ സംഹാരകൻ ജനിച്ചു കഴിഞ്ഞു'.
ദേവക്യാഃ സ ഭയാത്കംസോ ജഘാനൈവാഷ്ടമം ത്വിതി സ്മരന്തി വിഹിതോ മൃത്യുര് ദേവക്യാസ് തനയോ ഽഷ്ടമഃ
ദേവകിയെ ഭയന്ന് കംസൻ എട്ടാമത്തെ കുഞ്ഞിനെ കൊന്നു എന്നാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്; എന്നാൽ ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ മകനാണ് കംസന്റെ മരണമായി വിധിക്കപ്പെട്ടത്.
യസ്തത്പ്രതികൃതൌ യത്നോ ഭോജസ്യാസീദ്വൃഥാ ഹരേഃ പ്രഭാവാന്മുനിശാര്ദൂലാസ് തയാ ചൈവ ജഡീകൃതഃ
ഭോജൻ ആ കുഞ്ഞിനെ മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ച ശ്രമം വെറുതെയായി, മഹർഷികളിലെ സിംഹമേ, ഹരിയുടെ ശക്തിയാൽ അവളാൽ അവൻ നിർജ്ജീവനായി.
കംസോ ഽപി നിഹതസ്തേന കൃഷ്ണേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ നിഹതാ ബഹവശ്ചാന്യേ ദേവബ്രാഹ്മണഘാതിനഃ
കൃഷ്ണൻ, പാപമില്ലാത്ത പ്രവർത്തികളുള്ളവൻ, കംസനെയും ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും കൊല്ലുന്ന അനേകരെയും സംഹരിച്ചു.
തസ്യ കൃഷ്ണസ്യ തനയാഃ പ്രദ്യുമ്നപ്രമുഖാസ് തഥാ ബഹവഃ പരിസംഖ്യാതാഃ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ
കൃഷ്ണന്റെ പുത്രന്മാരിൽ പ്രധാനനായ പ്രദ്യുമ്നനും, അനേകം പേരും, എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായി എണ്ണപ്പെടുന്നു.
കൃഷ്ണപുത്രാഃ സമാഖ്യാതാഃ കൃഷ്ണേന സദൃശാഃ സുതാഃ പുത്രേഷ്വേതേഷു സര്വേഷു ചാരുദേഷ്ണാദയോ ഹരേഃ
കൃഷ്ണന്റെ പുത്രന്മാരെ പേരുപറയുന്നു; എല്ലാവരും കൃഷ്ണനെപ്പോലെ തന്നെയാണ്. ഹരിയുടെ ഈ പുത്രന്മാരിൽ ചാരുദേഷ്ണനും മറ്റുള്ളവരും പ്രശസ്തരാണ്.
വിശിഷ്ടാ ബലവന്തശ് ച രൌക്മിണേയാരിസൂദനാഃ ഷോഡശസ്ത്രീസഹസ്രാണി ശതമേകം തഥാധികമ്
രുക്മിണിയുടെ പുത്രന്മാർ പ്രത്യേകമായി ശക്തരാണ്, ശത്രുനാശകനേ; കൃഷ്ണന് പതിനാറായിരത്തി ഒരുനൂറ് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൃഷ്ണസ്യ താസു സര്വാസു പ്രിയാ ജ്യേഷ്ഠാ ച രുക്മിണീ തയാ ദ്വാദശവര്ഷാണി കൃഷ്ണേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
അവരിൽ എല്ലാവരിലും പ്രിയയും മുതിർന്നതും രുക്മിണിയാണ്; അവളോടൊപ്പം കൃഷ്ണൻ, പാപമില്ലാത്തവൻ, പന്ത്രണ്ട് വർഷം താമസിച്ചു.
ഉഷ്യതാ വായുഭക്ഷേണ പുത്രാര്ഥം പൂജിതോ ഹരഃ ചാരുദേഷ്ണഃ സുചാരുശ് ച ചാരുവേഷോ യശോധരഃ
പുത്രസന്താനത്തിനായി വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ച് ഹരനെ ആരാധിച്ചു; ചാരുദേഷ്ണൻ, സുചാരു, ചാരുവേശ, യശോധരൻ എന്നിവർ ജനിച്ചു.
ചാരുശ്രവാശ്ചാരുയശാഃ പ്രദ്യുമ്നഃ സാമ്ബ ഏവ ച ഏതേ ലബ്ധാസ്തു കൃഷ്ണേന ശൂലപാണിപ്രസാദതഃ
ചാരുശ്രവ, ചാരുയശസ്, പ്രദ്യുമ്നൻ, സാമ്ബൻ എന്നിവരെ കൃഷ്ണൻ ശൂലധാരിയുടെ കൃപയാൽ ലഭിച്ചു.