ചിത്രകസ്യാഭവന്പുത്രാ വിപൃഥുഃ പൃഥുരേവ ച അശ്വഗ്രീവഃ സുബാഹുശ് ച സുധാസൂകഗവേക്ഷണൌ
ചിത്രകന്റെ പുത്രന്മാർ: വിപൃതു, പൃതു, അശ്വഗ്രീവൻ, സുബാഹു, സുധ, സൂക, ഗവേക്ഷണൻ.
അരിഷ്ടനേമിരശ്വശ് ച ധര്മോ ധര്മഭൃദേവ ച സുഭൂമിര്ബഹുഭൂമിശ് ച ശ്രവിഷ്ഠാശ്രവണേ സ്ത്രിയൌ
അരിഷ്ടനേമി, അശ്വ, ധർമ്മൻ, ധർമ്മഭൃത, സുഭൂമി, ബഹുഭൂമി, ശ്രവിഷ്ഠയും ശ്രവണയും എന്ന രണ്ട് സ്ത്രീകളും.
അന്ധകാത്കാശ്യദുഹിതാ ലേഭേ ച ചതുരഃ സുതാന് കുകുരം ഭജമാനം ച ശുചിം കമ്ബലബര്ഹിഷമ്
അന്ധകന്റെ ഭാര്യയായ കാശിരാജാവിന്റെ മകൾക്ക് നാല് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: കുകുരൻ, ഭജമാനൻ, ശുചി, കംബലബർഹിഷൻ.
കുകുരസ്യ സുതോ വൃഷ്ണിര് വൃഷ്ണേഃ ശൂരസ്തതോ ഽഭവത് കപോതരോമാതിബലസ് തസ്യ പുത്രോ വിലോമകഃ
കുകുരന്റെ മകൻ വൃഷ്ണി; വൃഷ്ണിയിൽ നിന്ന് ശൂരൻ; അവനിൽ നിന്ന് അതിബലശാലിയായ കപോതരോമൻ; അവന്റെ മകൻ വിലോമകൻ.
തസ്യാസീത് തുമ്ബുരുസഖോ വിദ്വാന്പുത്രോ നലഃ കില ഖ്യായതേ സ സുനാമ്നാ തു ചന്ദനാനകദുന്ദുഭിഃ
വിലോമകന്റെ മകൻ, തുംബുരുവിന്റെ സുഹൃത്തും പണ്ഡിതനും ആയ നളൻ. അവൻ ചന്ദനാനക ദുന്ദുഭി എന്ന നല്ല പേരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
തസ്മാദപ്യഭിജിത്പുത്ര ഉത്പന്നോ ഽസ്യ പുനര്വസുഃ അശ്വമേധം സ പുത്രാര്ഥമ് ആജഹാര നരോത്തമഃ
അവനിൽ നിന്ന് അഭിജിത് എന്ന മകൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പുനർവസു ജനിച്ചു. ആ മഹാപുരുഷൻ പുത്രാർത്ഥം അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേ ഽതിരാത്രസ്യ സദോമധ്യാത്സമുത്ഥിതഃ തതസ്തു വിദ്വാന് സര്വജ്ഞോ ദാതാ യജ്വാ പുനര്വസുഃ
അതിരാത്ര യാഗത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന്, അതിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ്, സർവ്വജ്ഞനും ദാനശീലനും യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്ന പുനർവസു എന്ന ജ്ഞാനിയും ഉദിച്ചുവന്നത്.
തസ്യാപി പുത്രമിഥുനം ബഭൂവാഭിജിതഃ കില ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതൌ കീര്തിമതാം വരൌ
അവനു രണ്ടു മക്കളായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു—ആഹുകനും ആഹുകിയും. ഇവർ പ്രശസ്തരായ മഹാന്മാരിൽ പ്രധാനികളായിരുന്നു.
ആഹുകാത് കാശ്യദുഹിതുര് ദ്വൌ പുത്രൌ സംബഭൂവതുഃ ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ് ച ദേവഗര്ഭസമാവുഭൌ
ആഹുകനിൽ നിന്ന്, കാശ്യന്റെ മകളായവൾക്ക് രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—ദേവകനും ഉഗ്രസേനനും. ഇരുവരും ദൈവീക ഗർഭത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
ദേവകസ്യ സുതാ രാജ്ഞോ ജജ്ഞിരേ ത്രിദശോപമാഃ ദേവവാന് ഉപദേവശ് ച സുദേവോ ദേവരക്ഷിതഃ
രാജാവ് ദേവകനു ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ, സുദേവൻ, ദേവരക്ഷിതൻ.
തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ വൃഷദേവോപദേവാ ച തഥാന്യാ ദേവരക്ഷിതാ
അവർക്കു ഏഴ് സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരെ വസുദേവനു വിവാഹം കഴിച്ചു. വൃഷദേവി, ഉപദേവ, ദേവരക്ഷിത എന്നിവരും മറ്റു ചിലരും ആ സഹോദരിമാരിൽ ഉൾപ്പെടും.
ശ്രീദേവാ ശാന്തിദേവാ ച സഹദേവാ തഥാപരാ ദേവകീ ചാപി താസാം ച വരിഷ്ഠാഭൂത്സുമധ്യമാ
ശ്രീദേവി, ശാന്തിദേവി, സഹദേവി, ദേവകി എന്നിവരും ആ സഹോദരിമാരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ദേവകിയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ഗുണവതിയും ആയിരുന്നത്.
നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാസ് തേഷാം കംസസ്തു പൂര്വജഃ തേഷാം പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ് ച ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
ഉഗ്രസേനനു ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കംസൻ മൂത്തവനായിരുന്നു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവകസ്യ സുതാ പത്നീ വസുദേവസ്യ ധീമതഃ ബഭൂവ വന്ദ്യാ പൂജ്യാ ച ദേവൈരപി പതിവ്രതാ
ദേവകന്റെ മകളായ ദേവകി, ധീരനായ വസുദേവന്റെ ഭാര്യയായി. അവൾ ഭർത്താവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളും ദേവന്മാരാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളുമായിരുന്നു.
രോഹിണീ ച മഹാഭാഗാ പത്നീ ചാനകദുന്ദുഭേഃ പൌരവീ ബാഹ്ലികസുതാ സംപൂജ്യാസീത്സുരൈരപി
മഹാഭാഗ്യമുള്ള രോഹിണിയും അനകദുണ്ടുഭിയുടെ ഭാര്യയായിരുന്നു. ബാഹ്ലികന്റെ മകളായ പൗരവിയും ദേവന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
അസൂത രോഹിണീ രാമം ബലശ്രേഷ്ഠം ഹലായുധമ് ആശ്രിതം കംസഭീത്യാ ച സ്വാത്മാനം ശാന്തതേജസമ്
രോഹിണി ബലശാലിയായ ഹലായുധനായ രാമനെ പ്രസവിച്ചു. കംസനെ ഭയന്ന് അവൾ തന്റെ തേജസ്സു മറച്ചു വെച്ചു.
ജാതേ രാമേ ഽഥ നിഹതേ ഷഡ്ഗര്ഭേ ചാതിദക്ഷിണേ വസുദേവോ ഹരിം ധീമാന് ദേവക്യാമുദപാദയത്
രാമൻ ജനിച്ചശേഷം ആറ് ഗർഭങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധീരനായ വസുദേവൻ ദേവകിയിൽ ഹരിയെ ജനിപ്പിച്ചു.
സ ഏവ പരമാത്മാസൌ ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ ഹലായുധശ് ച ഭഗവാന് അനന്തോ രജതപ്രഭഃ
അവനാണ് പരമാത്മാവും ദേവദേവനും ജനാർദ്ദനനും. ഹലായുധനായ അനന്തൻ വെള്ളി പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഭഗവാനുമാണ്.
ഭൃഗുശാപഛലേനൈവ മാനയന്മാനുഷീം തനുമ് ബഭൂവ തസ്യാം ദേവക്യാം വാസുദേവോ ജനാര്ദന
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം എന്ന വ്യാജത്തിൽ, മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച് ആദരിച്ച്, ജനാർദ്ദനനായ വാസുദേവൻ ദേവകിയിൽ ജനിച്ചു.
ഉമാദേഹസമുദ്ഭൂതാ യോഗനിദ്രാ ച കൌശികീ നിയോഗാദ്ദേവദേവസ്യ യശോദാതനയാ ഹ്യഭൂത്
ഉമയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച യോഗനിദ്ര, കൗശികി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, ദേവദേവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം യശോദയുടെ മകളായി ജനിച്ചു.
സാ ചൈവ പ്രകൃതിഃ സാക്ഷാത് സര്വദേവനമസ്കൃതാ പുരുഷോ ഭഗവാന്കൃഷ്ണോ ധര്മമോക്ഷഫലപ്രദഃ
അവളാണ് പ്രകൃതി സ്വയം, എല്ലാ ദേവന്മാരും നേരിട്ട് വണങ്ങുന്നവൾ. ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ, ധർമ്മത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും ഫലം നൽകുന്ന പുരുഷോത്തമനാണ്.
താം കന്യാം ജഗൃഹേ രക്ഷന് കംസാത്സ്വസ്യാത്മജം തദാ ചതുര്ഭുജം വിശാലാക്ഷം ശ്രീവത്സകൃതലാഞ്ഛനമ്
വലിയ കണ്ണുകളും നാലു കൈകളും ഉളള, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം നെറ്റിയിൽ ഉള്ള ആ കന്യയെ, കംസനിൽ നിന്ന് തന്റെ മകനെ രക്ഷിക്കാൻ അവൻ ഏറ്റെടുത്തു.
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മം ധാരയന്തം ജനാര്ദനമ് യശോദായൈ പ്രദത്ത്വാ തു വസുദേവശ് ച ബുദ്ധിമാന്
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ കൈവശമുളള ജനാർദ്ദനനെ, ബുദ്ധിമാനായ വസുദേവൻ യശോദയ്ക്ക് നൽകി.
ദത്ത്വൈനം നന്ദഗോപസ്യ രക്ഷതാമിതി ചാബ്രവീത് രക്ഷകം ജഗതാം വിഷ്ണും സ്വേച്ഛയാ ധൃതവിഗ്രഹമ്
നന്ദഗോപനു അവനെ നൽകി, 'അവനെ രക്ഷിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞ്, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ വിഷ്ണുവിനെ, സ്വച്ഛാനുസരണം രൂപം ധരിച്ചവനെ, വസുദേവൻ ഏല്പിച്ചു.
പ്രസാദാച്ചൈവ ദേവസ്യ ശിവസ്യാമിതതേജസഃ രാമേണ സാര്ധം തം ദത്ത്വാ വരദം പരമേശ്വരമ്
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ശിവന്റെ കൃപയാൽ, വരദായകനായ പരമേശ്വരനെ രാമനോടൊപ്പം അവർക്കു ലഭിച്ചു.
ഭൂഭാരനിഗ്രഹാര്ഥം ച ഹ്യ് അവതീര്ണം ജഗദ്ഗുരുമ് അതോ വൈ സര്വകല്യാണം യാദവാനാം ഭവിഷ്യതി
ഭൂഭാരമകറ്റാൻ ലോകഗുരുവായവൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് യാദവർക്കെല്ലാം എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകും.
അയം സ ഗര്ഭോ ദേവക്യാ യോ നഃ ക്ലേശ്യാന്ഹരിഷ്യതി ഉഗ്രസേനാത്മജായാഥ കംസായാനകദുന്ദുഭിഃ
ഇവളാണ് ദേവകിയുടെ ഗർഭം, നമ്മുടെ കഷ്ടങ്ങൾ അകറ്റാൻ ജനിക്കുന്നവൾ; ഉഗ്രസേനന്റെ മകനായ കംസയും ആനകദുണ്ടുഭിയുടെ ഭാര്യയുടെ മകനുമാണ്.
നിവേദയാമാസ തദാ ജാതാം കന്യാം സുലക്ഷണാമ് അസ്യാസ്തവാഷ്ടമോ ഗര്ഭോ ദേവക്യാഃ കംസ സുവ്രത
അപ്പോൾ അവൻ ജനിച്ച നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള പെൺകുട്ടിയെ അറിയിച്ചു: 'കംസാ, ഇതാണ് ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ ഗർഭം'.
മൃത്യുര് ഏവ ന സംദേഹ ഇതി വാണീ പുരാതനീ തതസ്താം ഹന്തുമാരേഭേ കംസഃ സോല്ലങ്ഘ്യ ചാംബരമ്
'ഇവൾ തന്നെയാണ് മരണമെന്നതിൽ സംശയമില്ല' എന്നത് പുരാതനവാക്കാണ്; പിന്നെ കംസൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടി അവളെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഉവാചാഷ്ടഭുജാ ദേവീ മേഘഗംഭീരയാ ഗിരാ രക്ഷസ്വ തത്സ്വകം ദേഹമ് ആയാതോ മൃത്യുരേവ തേ
എട്ടു കൈകളുള്ള ദേവി മേഘംപോലുള്ള ഗംഭീര ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശരീരം നീ രക്ഷിക്കൂ; നിന്റെ മരണം ഇതിനകം എത്തി'.