ധന്വിനോ നിശിതൈര് ബാണൈര് അവാപ ശ്രിയമുത്തമാമ് അശ്വമേധേ തു ധര്മാത്മാ ഋത്വിഗ്ഭ്യഃ പൃഥിവീം ദദൌ
തന്റെ വില്ലിൽ നിന്നുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ ഉത്തമമായ മഹത്വം നേടി. അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ധർമ്മശീലൻ ആയ അവൻ ഭൂമി യാഗികർക്കു ദാനം ചെയ്തു.
ജജ്ഞേ തു രുക്മകവചാത് പരാവൃത്പരവീരഹാ ജജ്ഞിരേ പഞ്ച പുത്രാസ്തു മഹാസത്ത്വാഃ പരാവൃതഃ
രുക്മകവചനിൽ നിന്ന് പരാവൃതൻ ജനിച്ചു — ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ. മഹാസക്തനായ പരാവൃതിന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.
രുക്മേഷുഃ പൃഥുരുക്മശ് ച ജ്യാമഘഃ പരിഘോ ഹരിഃ പരിഘം ച ഹരിം ചൈവ വിദേഹേഷു പിതാ ന്യസത്
രുക്മേശു, പൃഥുരുക്മ, ജ്യാമഘ, പരിഘ, ഹരി ഇവരെ അവന്റെ അച്ഛൻ വിധേഹരാജ്യത്തിൽ പരിഘയെയും ഹരിയെയും നിയോഗിച്ചു.
രുക്മേഷുരഭവദ്രാജാ പൃഥുരുക്മസ്തദാശ്രയാത് തൈസ്തു പ്രവ്രാജിതോ രാജാ ജ്യാമഘോ ഽവസദാശ്രമേ
രുക്മേശു രാജാവായി, പൃഥുരുക്മയും അവനെ ആശ്രയിച്ച് രാജാവായി. എന്നാൽ ജ്യാമഘനെ അവർ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി, ജ്യാമഘൻ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു.
പ്രശാന്തഃ സ വനസ്ഥോ ഽപി ബ്രാഹ്മണൈരേവ ബോധിതഃ ജഗാമ ധനുരാദായ ദേശമന്യം ധ്വജീ രഥീ
അവൻ ശാന്തനും കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു, എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ ഉപദേശിച്ചു. അപ്പോൾ അവൻ വില്ലെടുത്ത് പതാകയുമായി രഥത്തിൽ കയറി മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് യാത്രയായി.
നര്മദാതീരമേകാകീ കേവലം ഭാര്യയാ യുതഃ ഋക്ഷവന്തം ഗിരിം ഗത്വാ ത്യക്തമന്യൈരുവാസ സഃ
അവൻ ഭാര്യയെ മാത്രം കൂട്ടിക്കൊണ്ടു, നർമദാ നദിയുടെ തീരത്തുള്ള ഋക്ഷവാൻ പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി, മറ്റവരാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനായി അവിടെ താമസിച്ചു.
ജ്യാമഘസ്യാഭവദ്ഭാര്യാ ശൈബ്യാ ശീലവതീ സതീ സാ ചൈവ തപസോഗ്രേണ ശൈബ്യാ വൈ സമ്പ്രസൂയത
ജ്യാമഘന്റെ ഭാര്യ ശൈബ്യ ആയിരുന്നു; അവൾ നല്ല സ്വഭാവവും വിശുദ്ധിയും ഉള്ളവളായിരുന്നു. കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ ശൈബ്യയ്ക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു.
സുതം വിദര്ഭം സുഭഗാ വയഃപരിണതാ സതീ രാജാ പുത്രസുതായാം തു വിദ്വാംസൌ ക്രഥകൈശികൌ
ആ ഭാഗ്യശാലിയും പ്രായപൂർത്തിയായ ശൈബ്യയ്ക്ക് വിദ്യർഭ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു. രാജാവിന്റെ മകളിൽ നിന്ന് ക്രഥനും കൈശികനും പണ്ഡിതന്മാരായി ജനിച്ചു.
പുത്രൌ വിദര്ഭരാജസ്യ ശൂരൌ രണവിശാരദൌ രോമപാദസ്തൃതീയശ് ച ബഭ്രുസ്തസ്യാത്മജഃ സ്മൃതഃ
വിദർഭരാജാവിന് രോമപാദൻ എന്ന ധീരനും യുദ്ധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, മൂന്നാമനായ ബഭ്രു എന്നതും പുത്രന്മാരായി ജനിച്ചു.
സുധൃതിസ്തനയസ്തസ്യ വിദ്വാന്പരമധാര്മികഃ കൌശികസ്തനയസ്തസ്മാത് തസ്മാച്ചൈദ്യാന്വയഃ സ്മൃതഃ
അവനു സുദൃതി എന്ന ജ്ഞാനിയും ഉത്തമധാർമ്മികനും ആയ മകൻ ഉണ്ടായി. സുദൃതിയിൽ നിന്ന് കൗശികൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ചേദി വംശം പ്രസിദ്ധമായി.
ക്രഥോ വിദര്ഭസ്യ സുതഃ കുന്തിസ്തസ്യാത്മജോ ഽഭവത് കുന്തേര് വൃതസ്തതോ ജജ്ഞേ രണധൃഷ്ടഃ പ്രതാപവാന്
വിദർഭന്റെ മകൻ ക്രഥൻ; അവന്റെ മകൻ കുന്തി; കുന്തിയിൽ നിന്ന് വൃതൻ ജനിച്ചു; വൃതനിൽ നിന്ന് യുദ്ധശൂരനായ രണധൃഷ്ടൻ ജനിച്ചു.
രണധൃഷ്ടസ്യ ച സുതോ നിധൃതിഃ പരവീരഹാ ദശാര്ഹോ നൈധൃതോ നാമ്നാ മഹാരിഗണസൂദനഃ
രണധൃഷ്ടന്റെ മകൻ നിധൃതി, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ; അവന്റെ മകൻ ദശാർഹൻ, മഹാശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചവൻ.
ദശാര്ഹസ്യ സുതോ വ്യാപ്തോ ജീമൂത ഇതി തത്സുതഃ ജീമൂതപുത്രോ വികൃതിസ് തസ്യ ഭീമരഥഃ സുതഃ
ദശാർഹന്റെ മകൻ വ്യാപ്തൻ; അവന്റെ മകൻ ജീമൂതൻ; ജീമൂതന്റെ മകൻ വികൃതിയും വികൃതിയുടെ മകൻ ഭീമരഥനും.
അഥ ഭീമരഥസ്യാസീത് പുത്രോ നവരഥഃ കില ദാനധര്മരതോ നിത്യം സത്യശീലപരായണഃ
ഭീമരഥന് നവരഥൻ എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായി; അവൻ സദാ ദാനധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനവും സത്യനിഷ്ഠയുമുള്ളവനായിരുന്നു.
തസ്യ ചാസീദ്ദൃഢരഥഃ ശകുനിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ തസ്മാത് കരമ്ഭഃ സമ്ഭൂതോ ദേവരാതോ ഽഭവത്തതഃ
അവനു ദൃഢരഥൻ എന്ന മകനും, ദൃഢരഥനു ശകുനി എന്ന മകനും; ശകുനിയിൽ നിന്ന് കരംഭൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ദേവരാഥൻ ജനിച്ചു.
ദേവരാതാദഭൂദ്രാജാ ദേവരാതിര് മഹായശാഃ ദേവഗര്ഭോപമോ ജജ്ഞേ യോ ദേവക്ഷത്രനാമകഃ
ദേവരാഥനിൽ നിന്ന് മഹത്വം നേടിയ ദേവരാതി രാജാവ് ജനിച്ചു; ദേവരാതിക്ക് ദേവഗർഭനു തുല്യനായ ദേവക്ഷത്രൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.
ദേവക്ഷത്രസുതഃ ശ്രീമാന് മധുര്നാമ മഹായശാഃ മധൂനാം വംശകൃദ്രാജാ മധോസ്തു കുരുവംശകഃ
ദേവക്ഷത്രന്റെ മകൻ മഹത്വമുള്ള മധുർ; മധുർ മധു വംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ; മധുവിൽ നിന്ന് കുറുവംശം ഉദിച്ചുവന്നു.
കുരുവംശാദ് അനുസ് തസ്മാത് പുരുത്വാന് പുരുഷോത്തമഃ അംശുര്ജജ്ഞേ ച വൈദര്ഭ്യാം ഭദ്രവത്യാം പുരുത്വതഃ
കുറുവംശത്തിൽ നിന്ന് അനു ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് പുരുത്വാൻ എന്ന ഉത്തമപുരുഷൻ; പുരുത്വാനിലും വിദ്യർഭദേശത്തുള്ള ഭദ്രവതിയിലും നിന്ന് അംശു ജനിച്ചു.
ഐക്ഷ്വാകീമ് അവഹച്ചാംശുഃ സത്ത്വസ്തസ്മാദജായത സത്ത്വാത് സര്വഗുണോപേതഃ സാത്വതഃ കുലവര്ധനഃ
അംശു ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് സത്ത്വൻ ജനിച്ചു; സത്ത്വനിൽ നിന്ന് സാത്വതൻ ജനിച്ചു; സാത്വതൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നനും വംശത്തെ വളർത്തിയവനും ആയിരുന്നു.
ജ്യാമഘസ്യ മയാ പ്രോക്താ സൃഷ്ടിര്വൈ വിസ്തരേണ വഃ യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദ്വാപി നിസൃഷ്ടിം ജ്യാമഘസ്യ തു
ഇങ്ങനെ ജ്യാമഘന്റെ വംശം ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി വിശദമായി പറഞ്ഞു. ജ്യാമഘന്റെ ഈ വംശചരിത്രം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ,
പ്രജീവത്യേതി വൈ സ്വര്ഗം രാജ്യം സൌഖ്യം ച വിന്ദതി
അവന് ദീർഘായുസ് ലഭിക്കുകയും സ്വർഗ്ഗവും രാജ്യവും സുഖവും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സാത്വതഃ സത്യസമ്പന്നഃ പ്രജജ്ഞേ ചതുരഃ സുതാന് ഭജനം ഭ്രാജമാനം ച ദിവ്യം ദേവാവൃധം നൃപമ്
സാത്വതനിൽ നിന്നു സത്യസന്ധനായ നാലു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഭജനൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ; ദിവ്യൻ; ദേവാവൃധൻ; നൃപൻ.
അന്ധകം ച മഹാഭാഗം വൃഷ്ണിം ച യദുനന്ദനമ് തേഷാം നിസര്ഗാംശ്ചതുരഃ ശൃണുധ്വം വിസ്തരേണ വൈ
അന്ധകൻ എന്ന മഹാഭാഗനും യദുക്കളുടെ സന്തോഷമായ വൃഷ്ണിയും ജനിച്ചു. ഇവരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ വിശദമായി കേൾക്കൂ.
സൃഞ്ജയ്യാം ഭജനാച്ചൈവ ഭ്രാജമാനാദ്വിജജ്ഞിരേ അയുതായുഃ ശതായുശ് ച ബലവാന് ഹര്ഷകൃത്സ്മൃതഃ
ശൃഞ്ജയനും ഭജനനും ആ പ്രകാശമുള്ളവനിൽ നിന്നും ആയുതായു, ശതായു, ബലവാൻ, ഹർഷകൃത് എന്നിങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
തേഷാം ദേവാവൃധോ രാജാ ചചാര പരമം തപഃ പുത്രഃ സര്വഗുണോപേതോ മമ ഭൂയാദിതി സ്മരന്
അവരിൽ ദേവാവൃധൻ എന്ന രാജാവ് ഉത്തമമായ തപസ്സ് ആചരിച്ചു, 'എനിക്ക് എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടാകണം' എന്നു ഓർത്തുകൊണ്ട്.
തസ്യ ബഭ്രുരിതി ഖ്യാതഃ പുണ്യശ്ലോകോ നൃപോത്തമഃ അനുവംശപുരാണജ്ഞാ ഗായന്തീതി പരിശ്രുതമ്
അവന്റെ പുത്രൻ ബഭ്രു എന്നറിയപ്പെടുന്ന, പുണ്യശ്ലോകനായ ഉത്തമനായ രാജാവായിരുന്നു. വംശപുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവർ അവനെ പാടുന്നു എന്നാണ് പ്രസിദ്ധം.
ഗുണാന്ദേവാവൃധസ്യാഥ കീര്തയന്തോ മഹാത്മനഃ യഥൈവ ശൃണുമോ ദൂരാത് സംപശ്യാമസ്തഥാന്തികാത്
ദേവാവൃധൻ എന്ന മഹാത്മാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ദൂരം നിന്നു കേൾക്കുന്നതുപോലും സമീപത്തു കാണുന്നതുപോലും നമ്മൾ ഓർക്കാം.
ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ പുരുഷാഃ പഞ്ച ഷഷ്ടിസ്തു ഷട് സഹസ്രാണി ചാഷ്ട ച
മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ ബഭ്രുവാണ്; ദേവന്മാരോടു തുല്യൻ ദേവാവൃധൻ. അപ്പോൾ അഞ്ചു പേരും, അറുപത് പേരും, ആറായിരത്തി എട്ടു പേരുമുണ്ടായിരുന്നു.
യേ ഽമൃതത്വമനുപ്രാപ്താ ബഭ്രോര്ദേവാവൃധാദപി യജ്വാ ദാനമതിര്വീരോ ബ്രഹ്മണ്യസ്തു ദൃഢവ്രതഃ
അമൃതത്വം നേടിയവർ ബഭ്രുവിനെയും ദേവാവൃധനെയും കടന്നവർ; യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർ, ദാനശീലികൾ, വീരന്മാർ, ബ്രഹ്മണ്യന്മാർ, ദൃഢവ്രതന്മാർ ആയിരുന്നു.
കീര്തിമാംശ് ച മഹാതേജാഃ സാത്വതാനാം മഹാരഥഃ തസ്യാന്വവായേ സമ്ഭൂതാ ഭോജാ വൈ ദൈവതോപമാഃ
കീർത്തിയുള്ളവനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും സാത്വതന്മാരിൽ മഹാരഥനായവനും ആയവനിൽ നിന്നു ദൈവങ്ങളോടു തുല്യമായ ഭോജന്മാർ ജനിച്ചു.