കര്മണാ മനസാ വാചാ ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ യദാ പരാന്ന ബിഭേതി പരേ ചാസ്മാന്ന ബിഭ്യതി
പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ബ്രഹ്മം പ്രാപിച്ചാൽ, മറ്റുള്ളവരെ ഭയപ്പെടുകയില്ല, മറ്റുള്ളവരും അവനെ ഭയപ്പെടുകയില്ല.
യദാ ന നിന്ദേന്ന ദ്വേഷ്ടി ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ യാ ദുസ്ത്യജാ ദുര്മതിഭിര് യാനജീര്യതി ജീര്യതഃ
നിന്ദിക്കാതെയും ദ്വേഷിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; അജ്ഞാനികൾക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആഗ്രഹം ശരീരം വാടുമ്പോൾ വാടുന്നു.
യോ ഽസൌ പ്രാണാന്തികോ രോഗസ് താം തൃഷ്ണാം ത്യജതഃ സുഖമ് ജീര്യന്തി ജീര്യതഃ കേശാ ദന്താ ജീര്യന്തി ജീര്യതഃ
ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന രോഗം ആഗ്രഹമാണ്; അതു ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് സന്തോഷം ലഭിക്കും. വയസ്സാകുമ്പോൾ മുടിയും പല്ലുകളും പോവുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹവും വാടിപ്പോകുന്നു.
ചക്ഷുഃശ്രോത്രേ ച ജീര്യേതേ തൃഷ്ണൈകാ നിരുപദ്രവാ ജീര്യന്തി ദേഹിനഃ സര്വേ സ്വഭാവാദേവ നാന്യഥാ
കണ്ണും ചെവിയും വാടുന്നു, പക്ഷേ ആഗ്രഹം മാത്രം തൊടപ്പെടുന്നില്ല; ശരീരത്തിലെ എല്ലാം സ്വാഭാവികമായി വാടുന്നു, വേറെയൊരു വഴി ഇല്ല.
ജീവിതാശാ ധനാശാ ച ജീര്യതോ ഽപി ന ജീര്യതേ യച്ച കാമസുഖം ലോകേ യച്ച ദിവ്യം മഹത്സുഖമ്
ജീവിതത്തിലും ധനത്തിലും ആസയും വയസ്സാകുമ്പോഴും വാടുന്നില്ല; ലോകത്തിലെ ആഗ്രഹസുഖവും സ്വർഗത്തിലെ വലിയ സുഖവും
തൃഷ്ണാക്ഷയസുഖസ്യൈതത് കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് ഏവമുക്ത്വാ സ രാജര്ഷിഃ സദാരഃ പ്രാവിശദ്വനമ്
ആഗ്രഹം നശിച്ചുള്ള സന്തോഷത്തിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒന്ന് പോലും തുല്യമല്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജർഷി ഭാര്യയുമായി കാടിലേക്ക് പോയി.
ഭൃഗുതുങ്ഗേ തപസ്തപ്ത്വാ തത്രൈവ ച മഹായശാഃ സാധയിത്വാ ത്വനശനം സദാരഃ സ്വര്ഗമാപ്തവാന്
ഭൃഗു ശിഖരത്തിൽ മഹത്വം നേടിയവൻ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ച്, ഉപവാസ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്യ വംശാസ്തു പഞ്ചൈതേ പുണ്യാ ദേവര്ഷിസത്കൃതാഃ യൈര്വ്യാപ്താ പൃഥിവീ കൃത്സ്നാ സൂര്യസ്യേവ മരീചിഭിഃ
അവന്റെ അഞ്ചു വംശങ്ങൾ ദൈവമുനികളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവയും പുണ്യവുമായിരുന്നു; അവയുടെ കീർത്തി സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ ഭൂമിയൊട്ടാകെ വ്യാപിച്ചു.
ധനീ പ്രജാവാന് ആയുഷ്മാന് കീര്തിമാംശ് ച ഭവേന്നരഃ യയാതിചരിതം പുണ്യം പഠഞ്ഛൃണ്വംശ് ച ബുദ്ധിമാന്
യയാതിയുടെ പുണ്യമുള്ള കർമ്മങ്ങൾ വായിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ധനികനും സന്താനസമ്പന്നനും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും പ്രശസ്തനും ബുദ്ധിമാനുമാകും.
സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ ശിവലോകേ മഹീയതേ
അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യദോര്വംശം പ്രവക്ഷ്യാമി ജ്യേഷ്ഠസ്യോത്തമതേജസഃ സംക്ഷേപേണാനുപൂര്വ്യാച്ച ഗദതോ മേ നിബോധത
ജ്യേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമായ യദുവിന്റെ വംശം ഞാൻ ഇനി ക്രമത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യദോഃ പുത്രാ ബഭൂവുര് ഹി പഞ്ച ദേവസുതോപമാഃ സഹസ്രജിത്സുതോ ജ്യേഷ്ഠഃ ക്രോഷ്ടുര് നീലോ ഽജകോ ലഘുഃ
യദുവിന് ദൈവപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അഞ്ച് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: ജ്യേഷ്ഠനായ സഹസ്രജിത്, പിന്നെ ക്രോഷ്ടു, നീല, അജക, ലഘു.
സഹസ്രജിത്സുതസ്തദ്വച് ഛതജിന്നാമ പാര്ഥിവഃ സുതാഃ ശതജിതഃ ഖ്യാതാസ് ത്രയഃ പരമകീര്തയഃ
സഹസ്രജിതിൽ നിന്ന് ശതജിത് എന്ന രാജാവും, ശതജിതിന് പരമകീർത്തിയുള്ള മൂന്ന് പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു.
ഹൈഹയശ് ച ഹയശ്ചൈവ രാജാ വേണുഹയശ് ച യഃ ഹൈഹയസ്യ തു ദായാദോ ധര്മ ഇത്യഭിവിശ്രുതഃ
ഹൈഹയ, ഹയ, രാജാവായ വേണുഹയ — ഇവരാണ് അവന്റെ പുത്രന്മാർ; ഹൈഹയയുടെ വംശാവലി ധർമ്മ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തി നേടി.
തസ്യ പുത്രോ ഽഭവദ്വിപ്രാ ധര്മനേത്ര ഇതി ശ്രുതഃ ധര്മനേത്രസ്യ കീര്തിസ് തു സംജയസ് തസ്യ ചാത്മജഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവന്റെ പുത്രൻ ധർമ്മനേത്ര എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്; ധർമ്മനേത്രന്റെ പുത്രൻ കീർത്തി, അവന്റെ പുത്രൻ സംജയൻ.
സംജയസ്യ തു ദായാദോ മഹിഷ്മാന്നാമ ധാര്മികഃ ആസീന് മഹിഷ്മതഃ പുത്രോ ഭദ്രശ്രേണ്യഃ പ്രതാപവാന്
സംജയന്റെ വംശാവലി മഹിഷ്മാൻ എന്ന ധാർമ്മികനായവനായിരുന്നു; മഹിഷ്മാന്റെ പുത്രൻ ഭദ്രശ്രേണ്യൻ എന്ന പരാക്രമശാലിയായിരുന്നു.
ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ ദായാദോ ദുര്ദമോ നാമ പാര്ഥിവഃ ദുര്ദമസ്യ സുതോ ധീമാന് ധനകോ നാമ വിശ്രുതഃ
ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ വംശാവലി ദുര്ദമൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; ദുര്ദമന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ ധനക എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
ധനകസ്യ തു ദായാദാശ് ചത്വാരോ ലോകസംമതാഃ കൃതവീര്യഃ കൃതാഗ്നിശ് ച കൃതവര്മാ തഥൈവ ച
ധനകന്റെ നാല് പുത്രന്മാർ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായിരുന്നു: കൃതവീര്യൻ, കൃതാഗ്നി, കൃതവർമ, കൃതൗജസ്.
കൃതൌജാശ് ച ചതുര്ഥോ ഽഭൂത് കാര്തവീര്യസ്തതോ ഽര്ജുനഃ ജജ്ഞേ ബാഹുസഹസ്രേണ സപ്തദ്വീപേശ്വരോത്തമഃ
നാലാമൻ കൃതൗജസ്; അവനിൽ നിന്ന് ആയിരം കൈകളുള്ള ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ പരമാധിപനായ കാർതവീര്യ അർജ്ജുനൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ രാമസ് തദാ ത്വാസീന് മൃത്യുര്നാരായണാത്മകഃ തസ്യ പുത്രശതാന്യാസന് പഞ്ച തത്ര മഹാരഥാഃ
അവനു വേണ്ടി രാമൻ, നാരായണന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ, മരണമായി; അവനു നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അതിൽ അഞ്ചു പേർ മഹാരഥന്മാരായിരുന്നു.
കൃതാസ്ത്രാ ബലിനഃ ശൂരാ ധര്മാത്മാനോ മനസ്വിനഃ ശൂരശ് ച ശൂരസേനശ് ച ധൃഷ്ടഃ കൃഷ്ണസ്തഥൈവ ച
അവർ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും, ശക്തിയും, വീരതയും, ധാർമ്മികതയും, ബുദ്ധിയും ഉള്ളവരായിരുന്നു: ശൂരൻ, ശൂരസേനൻ, ധൃഷ്ടൻ, കൃഷ്ണൻ എന്നിവരും.
ജയധ്വജശ് ച രാജാസീദ് ആവന്തീനാം വിശാം പതിഃ ജയധ്വജസ്യ പുത്രോ ഽഭൂത് താലജങ്ഘോ മഹാബലഃ
ജയധ്വജൻ അവന്തി ജനങ്ങളുടെ രാജാവായിരുന്നു; ജയധ്വജന്റെ പുത്രൻ മഹാബലശാലിയായ താളജംഘൻ.
ശതം പുത്രാസ്തു തസ്യേഹ താലജങ്ഘാഃ പ്രകീര്തിതാഃ തേഷാം ജ്യേഷ്ഠോ മഹാവീര്യോ വീതിഹോത്രോ ഽഭവന്നൃപഃ
അവന്നു ഇവിടെ നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവർ താളജംഘന്മാർ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്; അവരുടെ ജ്യേഷ്ഠനും മഹാവീര്യശാലിയുമായ രാജാവാണ് വീതിഹോത്രൻ.
വൃഷപ്രഭൃതയശ്ചാന്യേ തത്സുതാഃ പുണ്യകര്മണഃ വൃഷോ വംശകരസ്തേഷാം തസ്യ പുത്രോ ഽഭവന്മധുഃ
വൃഷൻ തുടങ്ങിയവരും, പുണ്യമുള്ളവരായ വീതിഹോത്രന്റെ പുത്രന്മാരുമാണ്; അവരുടെ വംശം വൃഷനിൽ നിന്നാണ് ആരംഭിച്ചത്, അവന്റെ പുത്രൻ മധു.
മധോഃ പുത്രശതം ചാസീദ് വൃഷ്ണിസ്തസ്യ തു വംശഭാക് വൃഷ്ണേസ്തു വൃഷ്ണയഃ സര്വേ മധോര്വൈ മാധവാഃ സ്മൃതാഃ യാദവാ യദുവംശേന നിരുച്യന്തേ തു ഹൈഹയാഃ
മധുവിന് നൂറ് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ വൃഷ്ണി ആ വംശത്തിന്റെ പാരമ്പര്യാവകാശിയായി. വൃഷ്ണിയുടെ സന്തതികളെ വൃഷ്ണികൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു, മധുവിന്റെ സന്തതികളെ മാധവന്മാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. യദുവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഹൈഹയന്മാരെ യാദവന്മാർ എന്നും പറയുന്നു.
തേഷാം പഞ്ച ഗണാ ഹ്യേതേ ഹൈഹയാനാം മഹാത്മനാമ്
ഈ മഹാത്മാക്കളായ ഹൈഹയന്മാരിൽ അഞ്ചു പ്രധാന കുടുംബങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വീതിഹോത്രാശ് ച ഹര്യാതാ ഭോജാശ്ചാവന്തയസ് തഥാ ശൂരസേനാസ്തു വിഖ്യാതാസ് താലജങ്ഘാസ്തഥൈവ ച
വീതിഹോത്രർ, ഹര്യാതർ, ഭോജർ, അവന്തികൾ, പ്രശസ്തരായ ശൂരസേനർ, കൂടാതെ താളജംഘന്മാർ ഇവരാണ് ആ അഞ്ചു കുടുംബങ്ങൾ.
ശൂരശ് ച ശൂരസേനശ് ച വൃഷഃ കൃഷ്ണസ്തഥൈവ ച ജയധ്വജഃ പഞ്ചമസ്തു വിഖ്യാതാ ഹൈഹയോത്തമാഃ
ശൂരൻ, ശൂരസേനൻ, വൃഷൻ, കൃഷ്ണൻ, ജയധ്വജൻ — ഇവരാണ് ഹൈഹയന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായ അഞ്ചുപേർ.
ശൂരശ് ച ശൂരവീരശ് ച ശൂരസേനസ്യ ചാനഘാഃ ശൂരസേനാ ഇതി ഖ്യാതാ ദേശാസ്തേഷാം മഹാത്മനാമ്
ശൂരനും ശൂരവീരനും, ശൂരസേനന്റെ മഹത്വമുള്ള പുത്രന്മാരും ചേർന്ന് ശൂരസേനർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവർക്ക് ആ ദേശങ്ങൾ സ്വന്തമായിരുന്നു.
വീതിഹോത്രസുതശ്ചാപി വിശ്രുതോ നര്ത ഇത്യുത ദുര്ജയഃ കൃഷ്ണപുത്രസ്തു ബഭൂവാമിത്രകര്ശനഃ
വീതിഹോത്രന്റെ പ്രശസ്തനായ മകൻ നർത്തനായിരുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ മകൻ ദുര്ജയൻ അമിത്രകർശനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.