പൃഷിതോ ഹിംസയിത്വാ ഗാം ഗുരോഃ പ്രാപ സുകല്മഷമ് ശാപാച്ഛൂദ്രത്വമ് ആപന്നശ് ച്യവനസ്യേതി വിശ്രുതഃ
പൃഷിതൻ ഒരു പശുവിനെ ഹിംസിച്ചതിനാൽ ഗുരുവിന്റെ വലിയ പാപം അനുഭവിച്ചു. ശാപം മൂലം ശൂദ്രനായി, ച്യവനന്റെ പുത്രനെന്നു അറിയപ്പെട്ടു.
ദിഷ്ടപുത്രസ്തു നാഭാഗസ് തസ്മാദപി ഭലന്ദനഃ ഭലന്ദനസ്യ വിക്രാന്തോ രാജാസീദ് അജവാഹനഃ
നാഭാഗന്റെ പുത്രൻ ദിഷ്ടൻ, അവനിൽ നിന്ന് ഭലന്ദനൻ. ഭലന്ദനന്റെ വീരനായ പുത്രൻ അജവാഹനൻ രാജാവായി.
ഏതേ സമാസതഃ പ്രോക്താ മനുപുത്രാ മഹാഭുജാഃ ഇക്ഷ്വാകോഃ പുത്രപൌത്രാദ്യാ ഏലസ്യാഥ വദാമി വഃ
ഇവിടെ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹാബാഹുക്കളേ. ഇനി ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ പുത്രന്മാരെയും മരുമക്കളെയും, പിന്നെ ഏലയെയും കുറിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
ഐലഃ പുരൂരവാ നാമ രുദ്രഭക്തഃ പ്രതാപവാന് ചക്രേ ത്വകണ്ടകം രാജ്യം ദേശേ പുണ്യതമേ ദ്വിജാഃ
ഏലന്റെ പുത്രനായ പുരൂരവസ് എന്നവൻ, രുദ്രഭക്തനും മഹാശക്തിയുമായിരുന്നു. അവൻ ത്വകന്റക എന്ന ഏറ്റവും പുണ്യമായ ദേശത്ത് തന്റെ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ.
ഉത്തരേ യമുനാതീരേ പ്രയാഗേ മുനിസേവിതേ പ്രതിഷ്ഠാനാധിപഃ ശ്രീമാന് പ്രതിഷ്ഠാനേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
യമുനയുടെ വടക്കേ കരയിൽ, മുനിമാർ ആരാധിച്ചിരുന്ന പ്രയാഗത്തിൽ, പ്രതിഷ്ഠാനത്തിന്റെ മഹത്വമുള്ള രാജാവ് പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ തന്നെ വസിച്ചു.
തസ്യ പുത്രാഃ സപ്ത ഭവന് സര്വേ വിതതതേജസഃ ഗന്ധര്വലോകവിദിതാ ഭവഭക്താ മഹാബലാഃ
അവനു ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. എല്ലാവരും വലിയ തേജസ്സും ബലവും ഉള്ളവർ, ഗന്ധർവ്വലോകത്ത് പ്രശസ്തരും ഭവഭക്തരും ആയിരുന്നു.
ആയുര് മായുര് അമായുശ് ച വിശ്വായുശ്ചൈവ വീര്യവാന് ശ്രുതായുശ് ച ശതായുശ് ച ദിവ്യാശ്ചൈവോര്വശീസുതാഃ
അവർ ആയു, മായു, അമായു, മഹാശക്തിയുള്ള വിശ്വായു, ശ്രുതായു, ശതായു, ദിവ്യരായ ഉർവശിയുടെ പുത്രന്മാർ എന്നിവരാണ്.
ആയുഷസ്തനയാ വീരാഃ പഞ്ചൈവാസന്മഹൌജസഃ സ്വര്ഭാനുതനയായാം തേ പ്രഭായാം ജജ്ഞിരേ നൃപാഃ
ആയുവിന് മഹാശക്തിയുള്ള അഞ്ച് വീരപുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. അവർ സ്വർഭാനുവിന്റെ മകളായ പ്രഭയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരാണ്.
നഹുഷഃ പ്രഥമസ്തേഷാം ധര്മജ്ഞോ ലോകവിശ്രുതഃ നഹുഷസ്യ തു ദായാദാഃ ഷഡിന്ദ്രോപമതേജസഃ
അവരിൽ ആദ്യം നഹുഷൻ, ധർമ്മജ്ഞനും ലോകപ്രശസ്തനും ആയിരുന്നു. നഹുഷന് ആറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർക്ക് ഇന്ദ്രനോടു സമമായ തേജസ്സുണ്ടായിരുന്നു.
ഉത്പന്നാഃ പിതൃകന്യായാം വിരജായാം മഹൌജസഃ യതിര്യയാതിഃ സംയാതിര് ആയാതിഃ പഞ്ചമോ ഽന്ധകഃ
അവർ പിതൃകളുടെ മകളായ വിരജയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മഹാശക്തിയുള്ള യതി, യയാതി, സംയാതി, ആയാതി, അഞ്ചാമനായ അന്ധകൻ എന്നിവരാണ്.
വിജാതിശ്ചേതി ഷഡിമേ സര്വേ പ്രഖ്യാതകീര്തയഃ യതിര്ജ്യേഷ്ഠശ് ച തേഷാം വൈ യയാതിസ്തു തതോ ഽവരഃ
വിജാതി എന്നവനും ചേർന്ന് ആറ് പേരാണ്, എല്ലാവരും പ്രശസ്തരായവർ. അവരിൽ യതി മൂത്തവനും, യയാതി അതിന് ശേഷം വരുന്നതുമാണ്.
ജ്യേഷ്ഠസ്തു യതിര്മോക്ഷാര്ഥോ ബ്രഹ്മഭൂതോ ഽഭവത്പ്രഭുഃ തേഷാം യയാതിഃ പഞ്ചാനാം മഹാബലപരാക്രമഃ
മൂത്തവനായ യതി മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി. അവിടെ അഞ്ചുപേരിൽ യയാതി മഹാബലശാലിയും വീരനുമായിരുന്നു.
ദേവയാനീമുശനസഃ സുതാം ഭാര്യാമവാപ സഃ ശര്മിഷ്ഠാമാസുരീം ചൈവ തനയാം വൃഷപര്വണഃ
യയാതി ഉശനസിന്റെ മകളായ ദേവയാനിയെ ഭാര്യയായി നേടി. കൂടാതെ വൃഷപർവയുടെ മകളായ അസുരവംശജയായ ശർമിഷ്ഠയെയും ഭാര്യയാക്കി.
യദും ച തുര്വസും ചൈവ ദേവയാനീ വ്യജായത താവുഭൌ ശുഭകര്മാണൌ സ്തുതൌ വിദ്യാവിശാരദൌ
ദേവയാനി യയാതിക്ക് യദുവിനെയും തുര്വസുവിനെയും പ്രസവിച്ചു. ഇരുവരും നല്ല പ്രവൃത്തിയുള്ളവരും പ്രശംസിതരും വിദ്യയിൽ നിപുണരുമായിരുന്നു.
ദ്രുഹ്യം ചാനും ച പൂരും ച ശര്മിഷ്ഠാ വാര്ഷപര്വണീ യയാതയേ രഥം തസ്മൈ ദദൌ ശുക്രഃ പ്രതാപവാന്
വൃഷപർവയുടെ മകളായ ശർമിഷ്ഠ യയാതിക്ക് ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും പുരുവിനെയും പ്രസവിച്ചു. യയാതിക്ക് മഹാതേജസ്സുള്ള ശുക്രൻ ഒരു രഥം നൽകി.
തോഷിതസ്തേന വിപ്രേന്ദ്രഃ പ്രീതഃ പരമഭാസ്വരമ് സുസംഗം കാഞ്ചനം ദിവ്യമ് അക്ഷയേ ച മഹേഷുധീ
യയാതിയുടെ സേവനത്തിൽ സന്തോഷിച്ച മഹാവിപ്രൻ അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള, നല്ലതായും സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ദിവ്യമായ, ക്ഷയിക്കാത്ത മഹാരഥം അവനു നൽകി.
യുക്തം മനോജവൈര് അശ്വൈര് യേന കന്യാം സമുദ്വഹന് സ തേന രഥമുഖ്യേന ഷണ്മാസേനാജയന്മഹീമ്
മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകൾ ചേർത്ത ആ രഥത്തിൽ കന്യയെ കയറ്റി, ആ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥം ഉപയോഗിച്ച് യയാതി ആറുമാസത്തിനകം ഭൂമി ജയിച്ചു.
യയാതിര്യുധി ദുര്ധര്ഷോ ദേവദാനവമാനുഷൈഃ ഭവഭക്തസ്തു പുണ്യാത്മാ ധര്മനിഷ്ഠഃ സമഞ്ജസഃ
യയാതിയെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. ഭവഭക്തനും പുണ്യാത്മാവും ധർമ്മനിഷ്ഠനും നേരായവനും ആയിരുന്നു.
യജ്ഞയാജീ ജിതക്രോധഃ സര്വഭൂതാനുകമ്പനഃ കൌരവാണാം ച സര്വേഷാം സ ഭവദ്രഥ ഉത്തമഃ
യയാതി യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ക്രോധം ജയിച്ചു, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവനായിരുന്നു. കൗരവന്മാരിൽ ഭവദ്രഥൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
യാവന്നരേന്ദ്രപ്രവരഃ കൌരവോ ജനമേജയഃ പൂരോര്വംശസ്യ രാജ്ഞസ്തു രാജ്ഞഃ പാരിക്ഷിതസ്യ തു
രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ കൗരവനായ ജനമേജയൻ വരെയുള്ള കാലം വരെ, പുരുവംശത്തിലും പാർക്ഷിതൻ രാജാവിന്റെ വംശത്തിലും രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജഗാമ സ രഥോ നാശം ശാപാദ്ഗര്ഗസ്യ ധീമതഃ ഗര്ഗസ്യ ഹി സുതം ബാലം സ രാജാ ജനമേജയഃ
ഗർഗ്ഗൻ എന്ന ജ്ഞാനിയുടെ ശാപം മൂലം ആ രഥം നശിച്ചു. രാജാവ് ജനമേജയൻ ഗർഗ്ഗന്റെ ബാലനായ മകനെ കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
അക്രൂരം ഹിംസയാമാസ ബ്രഹ്മഹത്യാമവാപ സഃ സ ലോഹഗന്ധീ രാജര്ഷിഃ പരിധാവന്നിതസ്തതഃ
അക്രൂരനെ അവൻ ഉപദ്രവിച്ചു, അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അവനിൽ വീണു. ഇരുമ്പിന്റെ ഗന്ധം വഹിച്ചിരുന്ന ആ രാജർഷി ഇവിടെ അവിടെ അലയുകയായിരുന്നു.
പൌരജാനപദൈസ്ത്യക്തോ ന ലേഭേ ശര്മ കര്ഹിചിത് തതഃ സ ദുഃഖസംതപ്തോ ന ലേഭേ സംവിദം ക്വചിത്
നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ഒരിക്കലും അവൻ മനസ്സിന് സമാധാനം കണ്ടെത്തിയില്ല. ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയവൻ എവിടെയും ആശ്വാസം കണ്ടെത്തിയില്ല.
ജഗാമ ശൌനകമൃഷിം ശരണ്യം വ്യഥിതസ്തദാ ഇന്ദ്രേതിര് നാമ വിഖ്യാതോ യോ ഽസൌ മുനിരുദാരധീഃ
അപ്പോൾ വേദനയോടെ അവൻ ശരണം തേടി ശൗണകമഹർഷിയെ സമീപിച്ചു. ഇന്ദ്രേതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ളവനുമായിരുന്നു ആ മഹർഷി.
യാജയാമാസ ചേന്ദ്രേതിസ് തം നൃപം ജനമേജയമ് അശ്വമേധേന രാജാനം പാവനാര്ഥം ദ്വിജോത്തമാഃ
ഇന്ദ്രേതി മഹർഷി, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, രാജാവ് ജനമേജയനെ ശുദ്ധീകരണത്തിനായി അശ്വമെധയാഗം നടത്തിച്ചു.
സ ലോഹഗന്ധാന്നിര്മുക്ത ഏനസാ ച മഹായശാഃ യജ്ഞസ്യാവഭൃഥേ മധ്യേ യാതോ ദിവ്യോ രഥഃ ശുഭഃ
ഇരുമ്പിന്റെ ഗന്ധവും പാപവും വിട്ട്, മഹത്വമുള്ള ആ രാജാവ് യാഗസ്നാനത്തിനിടയിൽ ദിവ്യവും ഭംഗിയുള്ളതുമായ രഥത്തിൽ കയറി.
തസ്മാദ്വംശാത്പരിഭ്രഷ്ടോ വസോശ്ചേദിപതേഃ പുനഃ ദത്തഃ ശക്രേണ തുഷ്ടേന ലേഭേ തസ്മാദ് ബൃഹദ്രഥഃ
ആ വംശത്തിൽ നിന്ന് ചെദിരാജാവായ വസു പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; പിന്നീടു സന്തോഷത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ തിരികെ നൽകി, അതിനാൽ ബൃഹദ്രഥൻ അതു സ്വന്തമാക്കി.
തതോ ഹത്വാ ജരാസംധം ഭീമസ്തം രഥമുത്തമമ് പ്രദദൌ വാസുദേവായ പ്രീത്യാ കൌരവനന്ദനഃ
പിന്നീട് ഭീമൻ ജരാസന്ധനെ വധിച്ചു, ആ ഉത്തമരഥം കൗരവകുലത്തിന്റെ സന്തോഷമേകുന്ന വാസുദേവനോടു സ്നേഹത്തോടെ സമ്മാനിച്ചു.
അഭ്യഷിഞ്ചത്പുരും പുത്രം യയാതിര്നാഹുഷഃ പ്രഭുഃ കൃതോപകാരസ്തേനൈവ പുരുണാ ദ്വിജസത്തമാഃ
നാഹുഷന്റെ വംശജനായ മഹാശക്തനായ യയാതി തന്റെ മകനായ പുരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു; അങ്ങനെ, ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പുരുവിന്റെ സേവനത്തിന് പ്രതിഫലം ലഭിച്ചു.
അഭിഷേക്തുകാമം ച നൃപം പുരും പുത്രം കനീയസമ് ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാ ഇദം വചനമബ്രുവന്
തന്റെ ഇളയമകനായ പുരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖന്മാർ അടക്കമുള്ളവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.