സംതാഡയാമാസ രുഷാ പാദമുദ്യമ്യ ദക്ഷിണമ് യമേന താഡിതാ സാ തു ഛായാ വൈ ദുഃഖിതാഭവത്
യമൻ, വലതുകാൽ ഉയർത്തി, കോപത്തോടെ അവളെ അടിച്ചു. യമൻ അടിച്ചതിനാൽ ഛായ ദുഃഖിതയായി.
ഛായാശാപാത് പദം ചൈകം യമസ്യ ക്ലിന്നമുത്തമമ് പൂയശോണിതസമ്പൂര്ണം കൃമീണാം നിചയാന്വിതമ്
ഛായയുടെ ശാപം മൂലം, യമന്റെ ഒരു കാൽ പുഴു നിറഞ്ഞ, രക്തവും പുഴുവുമുള്ള രോഗം പിടിച്ചുപറ്റി.
സോ ഽപി ഗോകര്ണമാശ്രിത്യ ഫലകേനാനിലാശനഃ ആരാധയന്മഹാദേവം യാവദ്വര്ഷായുതായുതമ്
അവൻ ഗോകർണത്തിൽ പോയി, ഭക്ഷണം ഉപവസിച്ച് വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ചു, മഹാദേവനെ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ആരാധിച്ചു.
ഭവപ്രസാദാദ് ആഗത്യ ലോകപാലത്വമുത്തമമ് പിതൄണാമാധിപത്യം തു ശാപമോക്ഷം തഥൈവ ച
ഭവന്റെ കൃപയാൽ, അവൻ ലോകപാലനിലെയും പിതൃഭാവനിലെയും ഉന്നത സ്ഥാനം നേടി, ശാപത്തിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിച്ചു.
ലബ്ധവാന്ദേവദേവസ്യ പ്രഭാവാച്ഛൂലപാണിനഃ അസഹന്തീ പുരാ ഭാനോസ് തേജോമയമ് അനിന്ദിതാ
ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ ഇതെല്ലാം നേടി. മുമ്പ്, ഭാനുവിന്റെ നിർദോഷിയായ ഭാര്യ, ഭാനുവിന്റെ അതിവിശേഷമായ തേജസ് സഹിക്കാനായില്ല.
രൂപം ത്വാഷ്ട്രീ സ്വദേഹാത്തു ഛായാഖ്യാം സാ ത്വകല്പയത് വഡവാരൂപമാസ്ഥായ തപസ്തേപേ തു സുവ്രതാ
അതിനാൽ, ത്വഷ്ടൃപുത്രിയായ അവൾ തൻ്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഛായയെന്ന പേരിൽ മറ്റൊരുത്തിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ആ ധാർമ്മികവതി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
കാലാത്പ്രയത്നതോ ജ്ഞാത്വാ ഛായാം ഛായാപതിഃ പ്രഭുഃ വഡവാമഗമത്സംജ്ഞാമ് അശ്വരൂപേണ ഭാസ്കരഃ
കാലം കഴിഞ്ഞ് പരിശ്രമത്തോടെ അറിഞ്ഞ്, ഛായയുടെ ഭർത്താവായ സൂര്യദേവൻ, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ച് വഡവയായ ഛായയെ സമീപിച്ചു.
വഡവാ ച തദാ ത്വാഷ്ട്രീ സംജ്ഞാ തസ്മാദ്ദിവാകരാത് സുഷുവേ ചാശ്വിനൌ ദേവൌ ദേവാനാം തു ഭിഷഗ്വരൌ
അപ്പോൾ വഡവയായ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകളായ ഛായ, സൂര്യദേവനിൽ നിന്ന് അശ്വിനീദേവന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവർ ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വൈദ്യന്മാരായി പ്രശസ്തരാണ്.
ലിഖിതോ ഭാസ്കരഃ പശ്ചാത് സംജ്ഞാപിത്രാ മഹാത്മനാ വിഷ്ണോശ്ചക്രം തു യദ്ഘോരം മണ്ഡലാദ്ഭാസ്കരസ്യ തു
പിന്നീട് മഹാത്മാവായ സംജ്ഞയുടെ പിതാവാൽ സൂര്യൻ ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെട്ടു; വിഷ്ണുവിന്റെ ഭയങ്കരമായ ചക്രം സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
നിര്മമേ ഭഗവാംസ്ത്വഷ്ടാ പ്രധാനം ദിവ്യമായുധമ് രുദ്രപ്രസാദാച്ച ശുഭം സുദര്ശനമിതി സ്മൃതമ്
ഭഗവാൻ ത്വഷ്ടാവ്, രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, പ്രധാനമായ ദൈവായുധമായ സുദർശനം നിർമ്മിച്ചു; അതാണ് ശുഭമായതെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ലബ്ധവാന് ഭഗവാംശ്ചക്രം കൃഷ്ണഃ കാലാഗ്നിസന്നിഭമ് മനോസ്തു പ്രഥമസ്യാസന് നവ പുത്രാസ്തു തത്സമാഃ
കൃഷ്ണഭഗവാൻ കാളാഗ്നിപോലെയുള്ള ചക്രം ലഭിച്ചു; മനുവിന്റെ ആദ്യത്തെ പുത്രന്മാർ ഒമ്പതുപേരും അവനുപോലെയായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകുര് നഭഗശ് ചൈവ ധൃഷ്ണുഃ ശര്യാതിരേവ ച നരിഷ്യന്തശ് ച വൈ ധീമാന് നാഭാഗോ ഽരിഷ്ട ഏവ ച
ഇക്ഷ്വാകു, നഭഗ, ധൃഷ്ണു, ശര്യാതി, ധീരനായ നരിഷ്യന്ത, നാഭാഗ, അരിഷ്ട—
കരൂഷശ് ച പൃഷധ്രശ് ച നവൈതേ മാനവാഃ സ്മൃതാഃ ഇലാ ജ്യേഷ്ഠാ വരിഷ്ഠാ ച പുംസ്ത്വം പ്രാപ ച യാ പുരാ
കരൂഷനും പൃഷധ്രനും ചേർന്ന് ഈ ഒമ്പത് പേരും മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഇല, മൂത്തവളും ശ്രേഷ്ഠയുമായവൾ, മുമ്പ് പുരുഷഭാവം നേടി.
സുദ്യുമ്ന ഇതി വിഖ്യാതാ പുംസ്ത്വം പ്രാപ്താ ത്വിലാ പുരാ മിത്രാവരുണയോസ്ത്വത്ര പ്രസാദാന്മുനിപുങ്ഗവാഃ
അവൾ പുരുഷഭാവം നേടി സുദ്യുമ്ന എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി; മിത്രനും വരുണനും നൽകിയ അനുഗ്രഹത്താലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്, മഹർഷിമാരേ.
പുനഃ ശരവണം പ്രാപ്യ സ്ത്രീത്വം പ്രാപ്തോ ഭവാജ്ഞയാ സുദ്യുമ്നോ മാനവഃ ശ്രീമാന് സോമവംശപ്രവൃദ്ധയേ
പിന്നീട് ശരവണമെന്ന കാടിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മനുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള പുത്രനായ സുദ്യുമ്നൻ, ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, സ്ത്രീഭാവം നേടി; ഇത് ചന്ദ്രവംശം വളരാനായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകോരശ്വമേധേന ഇലാ കിംപുരുഷോ ഽഭവത് ഇലാ കിംപുരുഷത്വേ ച സുദ്യുമ്ന ഇതി ചോച്യതേ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗം കൊണ്ടു ഇല കിംപുരുഷയായി; ആ നിലയിൽ അവളെ സുദ്യുമ്ന എന്നും വിളിക്കുന്നു.
മാസമേകം പുമാന്വീരഃ സ്ത്രീത്വം മാസമഭൂത്പുനഃ ഇലാ ബുധസ്യ ഭവനം സോമപുത്രസ്യ ചാശ്രിതാ
ഒരു മാസം പുരുഷനായി വീരനായിരുന്ന ഇല, അടുത്ത മാസം വീണ്ടും സ്ത്രീയായി. അവൾ സോമപുത്രനായ ബുധന്റെ വീട്ടിൽ പാർത്തി.
ബുധേനാന്തരമാസാദ്യ മൈഥുനായ പ്രവര്തിതാ സോമപുത്രാദ്ബുധാച്ചാപി ഐലോ ജജ്ഞേ പുരൂരവാഃ
ബുധനെ സമീപിച്ച ശേഷം, അവൾ അവനോടൊപ്പം ചേർന്നു; സോമപുത്രനായ ബുധനിൽ നിന്ന് ഐലനായ പുരൂരവസ്സ് ജനിച്ചു.
സോമവംശാഗ്രജോ ധീമാന് ഭവഭക്തഃ പ്രതാപവാന് ഇക്ഷ്വാകോര്വംശവിസ്താരം പശ്ചാദ്വക്ഷ്യേ തപോധനാഃ
ചന്ദ്രവംശത്തിലെ പ്രഥമനായ ധീരനും ശിവഭക്തനുമായ പുരൂരവസ്സ്, മഹാബലശാലിയായവൻ; ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശവൃദ്ധിയെ ഞാൻ പിന്നീടു വിവരിക്കും, തപസ്സുള്ളവരേ.
പുത്രത്രയമഭൂത്തസ്യ സുദ്യുമ്നസ്യ ദ്വിജോത്തമാഃ ഉത്കലശ് ച ഗയശ്ചൈവ വിനതാശ്വസ്തഥൈവ ച
മഹാനായ സുദ്യുമ്നന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ: ഉത്കല, ഗയ, വിനതാശ്വ.
ഉത്കലസ്യോത്കലം രാഷ്ട്രം വിനതാശ്വസ്യ പശ്ചിമമ് ഗയാ ഗയസ്യ ചാഖ്യാതാ പുരീ പരമശോഭനാ
ഉത്കലന്റെ രാജ്യം ഉത്കലമായിരുന്നു; വിനതാശ്വന്റെ രാജ്യം പടിഞ്ഞാറ്; ഗയയുടെ നഗരം ഗയ എന്ന പേരിൽ അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു.
സുരാണാം സംസ്ഥിതിര്യസ്യാം പിതൄണാം ച സദാ സ്ഥിതിഃ ഇക്ഷ്വാകുജ്യേഷ്ഠദായാദോ മധ്യദേശമ് അവാപ്തവാന്
ആ നഗരത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ സംഗമവും പിതാക്കന്മാരുടെ സ്ഥിരമായ വാസവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മൂത്തവംശജൻ മദ്ധ്യദേശം സ്വന്തമാക്കി.
കന്യാഭാവാച്ച സുദ്യുമ്നോ നൈവ ഭാഗമവാപ്തവാന് വസിഷ്ഠവചനാത് ത്വാസീത് പ്രതിഷ്ഠാനേ മഹാദ്യുതിഃ
സുദ്യുമ്നന് ഒരു മകളില്ലാത്തതിനാൽ അവൻ ഭാഗം ലഭിച്ചില്ല; പക്ഷേ വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുപോലെ മഹാത്മാവായവൻ പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ വാസം ചെയ്തു.
പ്രതിഷ്ഠാ ധര്മരാജസ്യ സുദ്യുമ്നസ്യ മഹാത്മനഃ തത്പുരൂരവസേ പ്രാദാദ് രാജ്യം പ്രാപ്യ മഹായശാഃ
ധർമ്മരാജാവായ സുദ്യുമ്നന്റെ ദേശമായിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠാ. രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം, മഹാപ്രശസ്തനായ പുരൂരവസിന് അത് അവൻ നൽകി.
മാനവേയോ മഹാഭാഗഃ സ്ത്രീപുംസോര്ലക്ഷണാന്വിതഃ ഇക്ഷ്വാകോരഭവദ്വീരോ വികുക്ഷിര്ധര്മവിത്തമഃ
മാനവേയൻ മഹാഭാഗൻ, സ്ത്രീയും പുരുഷനും ഉള്ള ലക്ഷണങ്ങൾക്കൊണ്ട് സമ്പന്നനായവൻ, ഇക്ഷ്വാകുവിന് ജനിച്ച വീരനും ധർമ്മത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ വികുക്ഷി എന്ന പുത്രനാണ്.
ജ്യേഷ്ഠഃ പുത്രശതസ്യാസീദ് ദശ പഞ്ച ച തത്സുതാഃ അഭൂജ്ജ്യേഷ്ഠഃ കകുത്സ്ഥശ് ച കകുത്സ്ഥാത്തു സുയോധനഃ
അവൻ നൂറ് പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവനായിരുന്നു. അവന്റെ പുത്രന്മാർ പതിനഞ്ചും പത്തും ആയി ഇരുപത് പേർ. അവരിൽ മൂത്തവൻ കകുത്സ്ഥൻ. കകുത്സ്ഥനിൽ നിന്ന് സുയോധനൻ ജനിച്ചു.
തതഃ പൃഥുര്മുനിശ്രേഷ്ഠാ വിശ്വകഃ പാര്ഥിവസ് തഥാ വിശ്വകസ്യാര്ദ്രകോ ധീമാന് യുവനാശ്വസ്തു തത്സുതഃ
അതിനുശേഷം, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പൃഥു, രാജാവായ വിശ്വക, വിശ്വകന്റെ പുത്രനായ അറ്ദ്രകൻ എന്ന ജ്ഞാനിയും, അവന്റെ പുത്രനായ യുവനാശ്വനും ജനിച്ചു.
ശാബസ്തിശ് ച മഹാതേജാ വംശകസ്തു തതോ ഽഭവത് നിര്മിതാ യേന ശാബസ്തീ ഗൌഡദേശേ ദ്വിജോത്തമാഃ
മഹാ തേജസ്സുള്ള ശാബസ്തി, പിന്നെ വംശകൻ ജനിച്ചു. ശാബസ്തി ഗോത്രം ഗൗഡദേശത്ത് സ്ഥാപിച്ചത് വംശകനാണ്, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
വംശാച്ച ബൃഹദശ്വോ ഽഭൂത് കുവലാശ്വസ്തു തത്സുതഃ ധുന്ധുമാരത്വമാപന്നോ ധുന്ധും ഹത്വാ മഹാബലമ്
വംശകന്റെ പുത്രനായ ബൃഹദശ്വൻ, അവന്റെ പുത്രൻ കുവലാശ്വൻ. മഹാബലൻ ആയ ധുന്ധുവിനെ കൊന്നതുകൊണ്ട് അവൻ ധുന്ധുമാരൻ എന്ന പേര് നേടി.
ധുന്ധുമാരസ്യ തനയാസ് ത്രയസ്ത്രൈലോക്യവിശ്രുതാഃ ദൃഢാശ്വശ്ചൈവ ചണ്ഡാശ്വഃ കപിലാശ്വശ് ച തേ സ്മൃതാഃ
ധുന്ധുമാരന് മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തരായവർ: ദൃഢാശ്വൻ, ചണ്ഡാശ്വൻ, കപിലാശ്വൻ — ഇവരാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.