പുലസ്ത്യേന യദുക്തം തേ സര്വമേതദ്ഭവിഷ്യതി അഥ തസ്യ പുലസ്ത്യസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ ച ധീമതഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഭവാനെക്കുറിച്ച് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും. പിന്നെ ആ പുലസ്ത്യനും ധീരനായ വസിഷ്ഠനും തമ്മിൽ—
പ്രസാദാദ്വൈഷ്ണവം ചക്രേ പുരാണം വൈ പരാശരഃ ഷട്പ്രകാരം സമസ്താര്ഥസാധകം ജ്ഞാനസംചയമ്
അവരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, പരാശരൻ ആറുവിധങ്ങളായ അറിവുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കുന്ന വൈഷ്ണവപുരാണം രചിച്ചു.
ഷട്സാഹസ്രമിതം സര്വം വേദാര്ഥേന ച സംയുതമ് ചതുര്ഥം ഹി പുരാണാനാം സംഹിതാസു സുശോഭനമ്
അത് ആറായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, വേദാർത്ഥത്തോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു. പുരാണങ്ങളിൽ നാലാമത്തേതായി, സമാഹിതികളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
ഏഷ വഃ കഥിതഃ സര്വോ വാസിഷ്ഠാനാം സമാസതഃ പ്രഭവഃ ശക്തിസൂനോശ് ച പ്രഭാവോ മുനിപുങ്ഗവാഃ
ഇങ്ങനെ, വസിഷ്ഠന്മാരുടെ ഉത്ഭവവും ശക്തിയുടെ പുത്രൻ്റെ മഹത്വവും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ആദിത്യവംശം സോമസ്യ വംശം വംശവിദാം വര വക്തുമര്ഹസി ചാസ്മാകം സംക്ഷേപാദ് രോമഹര്ഷണ
വംശജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രോമഹർഷണാ, ആദിത്യവംശവും സോമവംശവും സംക്ഷിപ്തമായി ഞങ്ങൾക്ക് പറയേണ്ടതാണു.
അദിതിഃ സുഷുവേ പുത്രമ് ആദിത്യം കശ്യപാദ്ദ്വിജാഃ തസ്യാദിത്യസ്യ ചൈവാസീദ് ഭാര്യാ ത്രയമ് അഥാപരമ്
അദിതി, കശ്യപനിൽ നിന്ന് ആദിത്യനെന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ. ആ ആദിത്യന് മൂന്നു ഭാര്യമാരും പിന്നീട് മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സംജ്ഞാ രാജ്ഞീ പ്രഭാ ഛായാ പുത്രാംസ്താസാം വദാമി വഃ സംജ്ഞാ ത്വാഷ്ട്രീ ച സുഷുവേ സൂര്യാന്മനുമനുത്തമമ്
സംജ്ഞാ, രാജ്ഞി, പ്രഭാ, ഛായാ—ഇവരാണ് അവരുടെ പേരുകൾ. അവരുടെ മക്കളെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും. ത്വഷ്ടൃപുത്രിയായ സംജ്ഞാ, സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഉത്തമനായ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു.
യമം ച യമുനാം ചൈവ രാജ്ഞീ രേവതമേവ ച പ്രഭാ പ്രഭാതമ് ആദിത്യാച് ഛായാം സംജ്ഞാപ്യകല്പയത്
അവൾ യമനെയും യമുനയെയും രാജ്ഞിയായ രേവതിയെയും പ്രസവിച്ചു. പ്രഭാ, ആദിത്യനിൽ നിന്ന് പ്രഭാതനെ പ്രസവിച്ചു. സംജ്ഞാ, തനിക്കു പകരം ഛായയെ നിയമിച്ചു.
ഛായാ ച തസ്മാത്സുഷുവേ സാവര്ണിം ഭാസ്കരാദ്ദ്വിജാഃ തതഃ ശനിം ച തപതീം വിഷ്ടിം ചൈവ യഥാക്രമമ്
ഛായ, ഭാസ്കരനിൽ നിന്ന് സാവർണിയെ പ്രസവിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ. പിന്നെ, ക്രമത്തിൽ ശനി, തപതി, വിഷ്ടി എന്നിവരെയും പ്രസവിച്ചു.
ഛായാ സ്വപുത്രാഭ്യധികം സ്നേഹം ചക്രേ മനൌ തദാ പൂര്വോ മനുര്ന ചക്ഷാമ യമസ്തു ക്രോധമൂര്ഛിതഃ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, ഛായ തന്റെ സ്വന്തം മക്കളെ മനുവിനേക്കാൾ അധികം സ്നേഹിച്ചു. മുൻ മനു അത് ശ്രദ്ധിച്ചില്ല, പക്ഷേ യമൻ ക്രോധത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
സംതാഡയാമാസ രുഷാ പാദമുദ്യമ്യ ദക്ഷിണമ് യമേന താഡിതാ സാ തു ഛായാ വൈ ദുഃഖിതാഭവത്
യമൻ, വലതുകാൽ ഉയർത്തി, കോപത്തോടെ അവളെ അടിച്ചു. യമൻ അടിച്ചതിനാൽ ഛായ ദുഃഖിതയായി.
ഛായാശാപാത് പദം ചൈകം യമസ്യ ക്ലിന്നമുത്തമമ് പൂയശോണിതസമ്പൂര്ണം കൃമീണാം നിചയാന്വിതമ്
ഛായയുടെ ശാപം മൂലം, യമന്റെ ഒരു കാൽ പുഴു നിറഞ്ഞ, രക്തവും പുഴുവുമുള്ള രോഗം പിടിച്ചുപറ്റി.
സോ ഽപി ഗോകര്ണമാശ്രിത്യ ഫലകേനാനിലാശനഃ ആരാധയന്മഹാദേവം യാവദ്വര്ഷായുതായുതമ്
അവൻ ഗോകർണത്തിൽ പോയി, ഭക്ഷണം ഉപവസിച്ച് വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ചു, മഹാദേവനെ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ആരാധിച്ചു.
ഭവപ്രസാദാദ് ആഗത്യ ലോകപാലത്വമുത്തമമ് പിതൄണാമാധിപത്യം തു ശാപമോക്ഷം തഥൈവ ച
ഭവന്റെ കൃപയാൽ, അവൻ ലോകപാലനിലെയും പിതൃഭാവനിലെയും ഉന്നത സ്ഥാനം നേടി, ശാപത്തിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിച്ചു.
ലബ്ധവാന്ദേവദേവസ്യ പ്രഭാവാച്ഛൂലപാണിനഃ അസഹന്തീ പുരാ ഭാനോസ് തേജോമയമ് അനിന്ദിതാ
ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ ഇതെല്ലാം നേടി. മുമ്പ്, ഭാനുവിന്റെ നിർദോഷിയായ ഭാര്യ, ഭാനുവിന്റെ അതിവിശേഷമായ തേജസ് സഹിക്കാനായില്ല.
രൂപം ത്വാഷ്ട്രീ സ്വദേഹാത്തു ഛായാഖ്യാം സാ ത്വകല്പയത് വഡവാരൂപമാസ്ഥായ തപസ്തേപേ തു സുവ്രതാ
അതിനാൽ, ത്വഷ്ടൃപുത്രിയായ അവൾ തൻ്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഛായയെന്ന പേരിൽ മറ്റൊരുത്തിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ആ ധാർമ്മികവതി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
കാലാത്പ്രയത്നതോ ജ്ഞാത്വാ ഛായാം ഛായാപതിഃ പ്രഭുഃ വഡവാമഗമത്സംജ്ഞാമ് അശ്വരൂപേണ ഭാസ്കരഃ
കാലം കഴിഞ്ഞ് പരിശ്രമത്തോടെ അറിഞ്ഞ്, ഛായയുടെ ഭർത്താവായ സൂര്യദേവൻ, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ച് വഡവയായ ഛായയെ സമീപിച്ചു.
വഡവാ ച തദാ ത്വാഷ്ട്രീ സംജ്ഞാ തസ്മാദ്ദിവാകരാത് സുഷുവേ ചാശ്വിനൌ ദേവൌ ദേവാനാം തു ഭിഷഗ്വരൌ
അപ്പോൾ വഡവയായ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകളായ ഛായ, സൂര്യദേവനിൽ നിന്ന് അശ്വിനീദേവന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവർ ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വൈദ്യന്മാരായി പ്രശസ്തരാണ്.
ലിഖിതോ ഭാസ്കരഃ പശ്ചാത് സംജ്ഞാപിത്രാ മഹാത്മനാ വിഷ്ണോശ്ചക്രം തു യദ്ഘോരം മണ്ഡലാദ്ഭാസ്കരസ്യ തു
പിന്നീട് മഹാത്മാവായ സംജ്ഞയുടെ പിതാവാൽ സൂര്യൻ ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെട്ടു; വിഷ്ണുവിന്റെ ഭയങ്കരമായ ചക്രം സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
നിര്മമേ ഭഗവാംസ്ത്വഷ്ടാ പ്രധാനം ദിവ്യമായുധമ് രുദ്രപ്രസാദാച്ച ശുഭം സുദര്ശനമിതി സ്മൃതമ്
ഭഗവാൻ ത്വഷ്ടാവ്, രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, പ്രധാനമായ ദൈവായുധമായ സുദർശനം നിർമ്മിച്ചു; അതാണ് ശുഭമായതെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ലബ്ധവാന് ഭഗവാംശ്ചക്രം കൃഷ്ണഃ കാലാഗ്നിസന്നിഭമ് മനോസ്തു പ്രഥമസ്യാസന് നവ പുത്രാസ്തു തത്സമാഃ
കൃഷ്ണഭഗവാൻ കാളാഗ്നിപോലെയുള്ള ചക്രം ലഭിച്ചു; മനുവിന്റെ ആദ്യത്തെ പുത്രന്മാർ ഒമ്പതുപേരും അവനുപോലെയായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകുര് നഭഗശ് ചൈവ ധൃഷ്ണുഃ ശര്യാതിരേവ ച നരിഷ്യന്തശ് ച വൈ ധീമാന് നാഭാഗോ ഽരിഷ്ട ഏവ ച
ഇക്ഷ്വാകു, നഭഗ, ധൃഷ്ണു, ശര്യാതി, ധീരനായ നരിഷ്യന്ത, നാഭാഗ, അരിഷ്ട—
കരൂഷശ് ച പൃഷധ്രശ് ച നവൈതേ മാനവാഃ സ്മൃതാഃ ഇലാ ജ്യേഷ്ഠാ വരിഷ്ഠാ ച പുംസ്ത്വം പ്രാപ ച യാ പുരാ
കരൂഷനും പൃഷധ്രനും ചേർന്ന് ഈ ഒമ്പത് പേരും മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഇല, മൂത്തവളും ശ്രേഷ്ഠയുമായവൾ, മുമ്പ് പുരുഷഭാവം നേടി.
സുദ്യുമ്ന ഇതി വിഖ്യാതാ പുംസ്ത്വം പ്രാപ്താ ത്വിലാ പുരാ മിത്രാവരുണയോസ്ത്വത്ര പ്രസാദാന്മുനിപുങ്ഗവാഃ
അവൾ പുരുഷഭാവം നേടി സുദ്യുമ്ന എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി; മിത്രനും വരുണനും നൽകിയ അനുഗ്രഹത്താലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്, മഹർഷിമാരേ.
പുനഃ ശരവണം പ്രാപ്യ സ്ത്രീത്വം പ്രാപ്തോ ഭവാജ്ഞയാ സുദ്യുമ്നോ മാനവഃ ശ്രീമാന് സോമവംശപ്രവൃദ്ധയേ
പിന്നീട് ശരവണമെന്ന കാടിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മനുവിന്റെ മഹത്വമുള്ള പുത്രനായ സുദ്യുമ്നൻ, ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, സ്ത്രീഭാവം നേടി; ഇത് ചന്ദ്രവംശം വളരാനായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകോരശ്വമേധേന ഇലാ കിംപുരുഷോ ഽഭവത് ഇലാ കിംപുരുഷത്വേ ച സുദ്യുമ്ന ഇതി ചോച്യതേ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗം കൊണ്ടു ഇല കിംപുരുഷയായി; ആ നിലയിൽ അവളെ സുദ്യുമ്ന എന്നും വിളിക്കുന്നു.
മാസമേകം പുമാന്വീരഃ സ്ത്രീത്വം മാസമഭൂത്പുനഃ ഇലാ ബുധസ്യ ഭവനം സോമപുത്രസ്യ ചാശ്രിതാ
ഒരു മാസം പുരുഷനായി വീരനായിരുന്ന ഇല, അടുത്ത മാസം വീണ്ടും സ്ത്രീയായി. അവൾ സോമപുത്രനായ ബുധന്റെ വീട്ടിൽ പാർത്തി.
ബുധേനാന്തരമാസാദ്യ മൈഥുനായ പ്രവര്തിതാ സോമപുത്രാദ്ബുധാച്ചാപി ഐലോ ജജ്ഞേ പുരൂരവാഃ
ബുധനെ സമീപിച്ച ശേഷം, അവൾ അവനോടൊപ്പം ചേർന്നു; സോമപുത്രനായ ബുധനിൽ നിന്ന് ഐലനായ പുരൂരവസ്സ് ജനിച്ചു.
സോമവംശാഗ്രജോ ധീമാന് ഭവഭക്തഃ പ്രതാപവാന് ഇക്ഷ്വാകോര്വംശവിസ്താരം പശ്ചാദ്വക്ഷ്യേ തപോധനാഃ
ചന്ദ്രവംശത്തിലെ പ്രഥമനായ ധീരനും ശിവഭക്തനുമായ പുരൂരവസ്സ്, മഹാബലശാലിയായവൻ; ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശവൃദ്ധിയെ ഞാൻ പിന്നീടു വിവരിക്കും, തപസ്സുള്ളവരേ.
പുത്രത്രയമഭൂത്തസ്യ സുദ്യുമ്നസ്യ ദ്വിജോത്തമാഃ ഉത്കലശ് ച ഗയശ്ചൈവ വിനതാശ്വസ്തഥൈവ ച
മഹാനായ സുദ്യുമ്നന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ: ഉത്കല, ഗയ, വിനതാശ്വ.