ആജ്ഞയാ തസ്യ സാ ശോകം വസിഷ്ഠസ്യ കുലാങ്ഗനാ ത്യക്ത്വാ ഹ്യപാലയദ്ബാലം ബാലാ ബാലമൃഗേക്ഷണാ
വസിഷ്ഠന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ആ കുടുംബത്തിലെ മഹിള, ദുഃഖം വിട്ട്, ബാലമായ അവൾ തന്നെ, കാട്ടുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, കുട്ടിയെ പരിപാലിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ താമബലാം പ്രാഹ മങ്ഗലാഭരണൈര് വിനാ ആസീനാമാകുലാം സാധ്വീം ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണാമ്
അവളെ ബാലയെയും, മംഗളാഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, കണ്ണുനിറഞ്ഞു ഇരിക്കുന്ന സതിയായവളെയും, വിഷമത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവളെയും കണ്ടു, അവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
അമ്ബ മങ്ഗലവിഭൂഷണൈര് വിനാ ദേഹയഷ്ടിരനഘേ ന ശോഭതേ വക്തുമര്ഹസി തവാദ്യ കാരണം ചന്ദ്രബിംബരഹിതേവ ശര്വരീ
"അമ്മേ, മംഗളാഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, നിന്റെ ദേഹസൗന്ദര്യം പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. ഇന്ന് അതിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് നീ എനിക്ക് പറയണം. ചന്ദ്രൻ ഇല്ലാത്ത രാത്രിപോലെയാണ് നീ."
മാതര്മാതഃ കഥം ത്യക്ത്വാ മങ്ഗലാഭരണാനി വൈ ആസീനാ ഭര്തൃഹീനേവ വക്തുമര്ഹസി ശോഭനേ
"അമ്മേ, നീ മംഗളാഭരണങ്ങൾ കളഞ്ഞ്, ഭർത്താവില്ലാത്തവളെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? സുന്ദരിയേ, അതിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് നീ പറയണം."
അദൃശ്യന്തീ തദാ വാക്യം ശ്രുത്വാ തസ്യ സുതസ്യ സാ ന കിംചിദ് അബ്രവീത് പുത്രം ശുഭം വാ യദി വേതരത്
അദൃശ്യന്തിയുടെ മകനിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൾ മകനോട് നല്ലതോ മറ്റേതെങ്കിലുംതോ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
അദൃശ്യന്തീം പുനഃ പ്രാഹ ശാക്തേയോ ഭഗവാന്മമ മാതഃ കുത്ര മഹാതേജാഃ പിതാ വദ വദേതി താമ്
ശക്തിയുടെ മഹാതേജസ്സായ മകൻ വീണ്ടും അദൃശ്യന്തിയെ ചോദിച്ചു: "അമ്മേ, എന്റെ അച്ഛൻ എവിടെയാണ്? ദയവായി പറയൂ, പറയൂ!"
ശ്രുത്വാ രുരോദ സാ വാക്യം പുത്രസ്യാതീവ വിഹ്വലാ ഭക്ഷിതോ രക്ഷസാ താതസ് തവേതി നിപപാത ച
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അദൃശ്യന്തി അതിയായി ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു: "നിന്റെ അച്ഛൻ ഒരു രാക്ഷസൻ തിന്നുകളഞ്ഞു," എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ നിലംപതിച്ചു.
ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠോ ഽപി പപാത ഭൂമൌ പൌത്രസ്യ വാക്യം സ രുദന്ദയാലുഃ അരുന്ധതീ ചാശ്രമവാസിനസ്തദാ മുനേര്വസിഷ്ഠസ്യ മുനീശ്വരാശ് ച
പൗത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വസിഷ്ഠനും കരയികൊണ്ട് നിലത്ത് വീണു. അരുന്ധതിയും ആശ്രമത്തിലെ മുനികളും വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം അപ്പോൾ ദുഃഖിച്ചു.
ഭക്ഷിതോ രക്ഷസാ മാതുഃ പിതാ തവ മുഖാദിതി ശ്രുത്വാ പരാശരോ ധീമാന് പ്രാഹ ചാസ്രാവിലേക്ഷണഃ
അമ്മയുടെ വായിൽ നിന്ന് അച്ഛൻ രാക്ഷസനാൽ തിന്നുപോയെന്ന് കേട്ട ധീരനായ പരാശരൻ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു പറഞ്ഞു.
അഭ്യര്ച്യ ദേവദേവേശം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് ക്ഷണേന മാതഃ പിതരം ദര്ശയാമീതി മേ മതിഃ
"ദേവന്മാരുടെ ദൈവത്തെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ആരാധിച്ചശേഷം, അമ്മേ, ഞാനൊരു നിമിഷംകൊണ്ട് അച്ഛനെ കാണിച്ചുതരാം എന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു."
സാ നിശമ്യ വചനം തദാ ശുഭം സസ്മിതാ തനയമാഹ വിസ്മിതാ തഥ്യമ് ഏതദിതി തം നിരീക്ഷ്യ സാ പുത്ര പുത്ര ഭവമര്ചയേതി ച
അവന്റെ ഈ നല്ല വാക്കുകൾ കേട്ട അമ്മ അത്ഭുതത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചു, മകനെ നോക്കി: "ഇത് സത്യമാണ്, മകനേ, മകനേ, ആരാധന നടത്തൂ," എന്ന് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാത്വാ ശക്തിസുതസ്യാസ്യ സംകല്പം മുനിപുങ്ഗവഃ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന്പ്രാഹ പൌത്രം ധീമാന് ഘൃണാനിധിഃ
ശക്തിയുടെ മകന്റെ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, മഹാമുനിയായ വസിഷ്ഠൻ, കരുണയും ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞവൻ, തന്റെ പൗത്രനോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാനേ പൌത്ര മുനിശ്രേഷ്ഠ സംകല്പസ്തവ സുവ്രത തഥാപി ശൃണു ലോകസ്യ ക്ഷയം കര്തും ന ചാര്ഹസി
"മുനിശ്രേഷ്ഠനായ പൗത്രാ, നിന്റെ ഉദ്ദേശം ശരിയാണ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, എങ്കിലും കേൾക്കൂ — ലോകം നശിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല."
രാക്ഷസാനാമഭാവായ കുരു സര്വേശ്വരാര്ചനമ് ത്രൈലോക്യം ശൃണു ശാക്തേയ അപരാധ്യതി കിം തവ
"രാക്ഷസന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സർവ്വേശ്വരനെ ആരാധിക്കൂ. ശാക്തേയ, മൂന്നു ലോകവും നശിച്ചാൽ അതിൽ നിനക്ക് എന്ത് കുറ്റമുണ്ട്?"
തതസ്തസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ നിയോഗാച്ഛക്തിനന്ദനഃ രാക്ഷസാനാമഭാവായ മതിം ചക്രേ മഹാമതിഃ
അതിനുശേഷം വസിഷ്ഠന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ശക്തിയുടെ മകൻ രാക്ഷസന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു.
അദൃശ്യന്തീം വസിഷ്ഠം ച പ്രണമ്യാരുന്ധതീം തതഃ കൃത്വൈകലിങ്ഗം ക്ഷണികം പാംസുനാ മുനിസന്നിധൌ
അദൃശ്യന്തിക്കും വസിഷ്ഠനും അരുന്ധതിക്കും വന്ദനം ചെയ്ത്, മുനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പുഴുവളരുന്ന മണലാൽ ഒരു താൽക്കാലിക ലിംഗം നിർമ്മിച്ചു.
സമ്പൂജ്യ ശിവസൂക്തേന ത്ര്യംബകേന ശുഭേന ച ജപ്ത്വാ ത്വരിതരുദ്രം ച ശിവസംകല്പമേവ ച
ശിവസൂക്തവും ത്ര്യമ്പകസ്തോത്രവും ഉച്ചരിച്ച്, ത്വരിതരുദ്രവും ശിവസങ്കല്പവും ജപിച്ച്, അതിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
നീലരുദ്രം ച ശാക്തേയസ് തഥാ രുദ്രം ച ശോഭനമ് വാമീയം പവമാനം ച പഞ്ചബ്രഹ്മ തഥൈവ ച
ശാക്തേയൻ നീലരുദ്രവും മനോഹരമായ രുദ്രവും വാമീയവും പവമാനവും പഞ്ചബ്രഹ്മവും ജപിച്ചു.
ഹോതാരം ലിങ്ഗസൂക്തം ച അഥര്വശിര ഏവ ച അഷ്ടാങ്ഗമര്ഘ്യം രുദ്രായ ദത്ത്വാഭ്യര്ച്യ യഥാവിധി
ഹോതാരം, ലിംഗസൂക്തം, അഥർവശിരസ് എന്നിവയും അഷ്ടാംഗാർഘ്യവും രുദ്രനു സമർപ്പിച്ച്, യഥാവിധി ആരാധിച്ചു.
ഭഗവന്രക്ഷസാ രുദ്ര ഭക്ഷിതോ രുധിരേണ വൈ പിതാ മമ മഹാതേജാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ശങ്കര
"പ്രഭോ രുദ്രാ, എന്റെ മഹാതേജസ്സായ അച്ഛൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാക്ഷസനാൽ രക്തത്തോടുകൂടി തിന്നുപോയി, ശങ്കരാ."
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി ഭഗവന് പിതരം ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ഏവം വിജ്ഞാപയാംല്ലിങ്ഗം പ്രണിപത്യ മുഹുര്മുഹുഃ
"പ്രഭോ, അച്ഛനെയും സഹോദരന്മാരെയും ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു," എന്ന് പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും ലിംഗത്തിന് മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ചു അപേക്ഷിച്ചു.
ഹാ രുദ്ര രുദ്ര രുദ്രേതി രുരോദ നിപപാത ച തം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്രുദ്രോ ദേവീമാഹ ച ശങ്കരഃ
"ഹാ രുദ്രാ, രുദ്രാ, രുദ്രാ!" എന്ന് വിളിച്ചു കരഞ്ഞ് നിലത്ത് വീണു. അവനെ കണ്ട ശങ്കരനായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
പശ്യ ബാലം മഹാഭാഗേ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണമ് മമാനുസ്മരണേ യുക്തം മദാരാധനതത്പരമ്
മഹാഭാഗേ, ഈ ബാലനെ നോക്കൂ. അവന്റെ കണ്ണുകൾ കണ്ണുനീരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവൻ എന്നെ ഓർത്ത്, എന്റെ ആരാധനയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
സാ ച ദൃഷ്ട്വാ മഹാദേവീ പരാശരമനിന്ദിതാ ദുഃഖാത് സംക്ലിന്നസര്വാങ്ഗമ് അസ്രാകുലവിലോചനമ്
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, പാരാശര എന്ന അപരിഹാര്യയായ മഹാദേവി, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, ശരീരം മുഴുവൻ ക്ഷീണിച്ച്, കണ്ണുകൾ കണ്ണുനീരാൽ നിറഞ്ഞു.
ലിങ്ഗാര്ചനവിധൌ സക്തം ഹര രുദ്രേതി വാദിനമ് പ്രാഹ ഭര്താരമീശാനം ശങ്കരം ജഗതാമുമാ
ലിംഗാരാധനയിൽ ഏർപ്പെട്ട് 'ഹരാ, രുദ്രാ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ബാലനെ കണ്ട ഉമാദേവി, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായ ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു.
ഈപ്സിതം യച്ഛ സകലം പ്രസീദ പരമേശ്വര നിശമ്യ വചനം തസ്യാഃ ശങ്കരഃ പരമേശ്വരഃ
അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ദയവായി നൽകണം, പരമേശ്വരാ, ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണം. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശങ്കരൻ, പരമേശ്വരൻ—
ഭാര്യാമാര്യാമുമാം പ്രാഹ തതോ ഹാലാഹലാശനഃ രക്ഷാമ്യേനം ദ്വിജം ബാലം ഫുല്ലേന്ദീവരലോചനമ്
വിഷം കുടിച്ചവൻ, തന്റെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ഭാര്യയായ ഉമയോടു പറഞ്ഞു: 'പൂത്ത നീലനീർമ്മലരുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ഈ ദ്വിജബാലനെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും.'
ദദാമി ദൃഷ്ടിം മദ്രൂപദര്ശനക്ഷമ ഏഷ വൈ ഏവമുക്ത്വാ ഗണൈര് ദിവ്യൈര് ഭഗവാന്നീലലോഹിതഃ
'എന്റെ രൂപം കാണാൻ കഴിയുന്ന ദർശനം ഞാൻ അവനു നൽകുന്നു.' എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം, ദിവ്യഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഭഗവാൻ നീലലോഹിതൻ—
ബ്രഹ്മേന്ദ്രവിഷ്ണുരുദ്രാദ്യൈഃ സംവൃതഃ പരമേശ്വരഃ ദദൌ ച ദര്ശനം തസ്മൈ മുനിപുത്രായ ധീമതേ
ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ നിന്നു, പരമേശ്വരൻ ആ മുനിപുത്രനു ദർശനം നൽകി.
സോ ഽപി ദൃഷ്ട്വാ മഹാദേവമ് ആനന്ദാസ്രാവിലേക്ഷണഃ നിപപാത ച ഹൃഷ്ടാത്മാ പാദയോസ്തസ്യ സാദരമ്
മഹാദേവനെ കണ്ടപ്പോൾ, സന്തോഷത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ കണ്ണുകളിൽ നിറഞ്ഞു, ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ തുളുമ്പി, അവൻ ആദരപൂർവം അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു.