ജഗുസ്തദാ ച പിതരോ നനൃതുശ് ച പിതാമഹാഃ പ്രപിതാമഹാശ് ച വിപ്രേന്ദ്രാ ഹ്യ് അവതീര്ണേ പരാശരേ
അപ്പോൾ പിതാക്കന്മാർ പാടുകയും, പിതാമഹന്മാരും പ്രപിതാമഹന്മാരും നൃത്തം ചെയ്യുകയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരാശരന്റെ അവതാരത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
യേ ബ്രഹ്മവാദിനോ ഭൂമൌ നനൃതുര് ദിവി ദേവതാഃ പുഷ്കരാദ്യാശ് ച സസൃജുഃ പുഷ്പവര്ഷം ച ഖേചരാഃ
ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ ഭൂമിയിൽ നൃത്തം ചെയ്തു, ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്തു, പുഷ്കരൻമുതൽ ആകാശവാസികൾ പൂക്കൾ മഴപോലെ ചൊരിഞ്ഞു.
പുരേഷു രാക്ഷസാനാം ച പ്രണാദം വിഷമം ദ്വിജാഃ ആശ്രമസ്ഥാശ് ച മുനയഃ സമൂഹുര്ഹര്ഷസംതതിമ്
രാക്ഷസരുടെ നഗരങ്ങളിൽ ദ്വിജന്മാർ വലിയ ശബ്ദം ഉയർത്തി, ആശ്രമങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന മഹർഷിമാർ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
അവതീര്ണോ യഥാ ഹ്യണ്ഡാദ് ഭാനുഃ സോ ഽപി പരാശരഃ അദൃശ്യന്ത്യാശ്ചതുര്വക്ത്രോ മേഘജാലാദ്ദിവാകരഃ
അണ്ടിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, പരാശരനും ഉദിച്ചു; മേഘക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് നാലുമുഖൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യൻപോലെയായിരുന്നു അവന്റെ അവതാരം.
സുഖം ച ദുഃഖമഭവദ് അദൃശ്യന്ത്യാസ്തഥാ ദ്വിജാഃ ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം പതിം സ്മൃത്വാ അരുന്ധത്യാ മുനേസ്തഥാ
അദൃശ്യന്തിക്ക് സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ അനുഭവപ്പെട്ടു, മകനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭർത്താവിനെ ഓർത്ത്; അതുപോലെ തന്നെ, അരുന്ധതിക്കും മഹർഷിയുടെ ഭാര്യയായിരുന്നപ്പോൾ സംഭവിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ച തനയം ബാലാ പരാശരമതിദ്യുതിമ് ലലാപ വിഹ്വലാ ബാലാ സന്നകണ്ഠീ പപാത ച
തന്റെ പ്രകാശമുള്ള മകൻ പരാശരനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ ബാല, വിറയച്ചു, കണ്ഠം മുറുകി, കരഞ്ഞ് നിലത്ത് വീണു.
സാ പരാശരമഹോ മഹാമതിം ദേവദാനവഗണൈശ് ച പൂജിതമ് ജാതമാത്രമ് അനഘം ശുചിസ്മിതാ ബുധ്യ സാശ്രുനയനാ ലലാപ ച
ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, കണ്ണീരോടെ, അവൾ ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ മഹാമതിയായ, പാപരഹിതനായ, ദേവദാനവഗണങ്ങൾ ആദരിക്കുന്ന പരാശരനെ സ്തുതിച്ചു.
ഹാ വസിഷ്ഠസുത കുത്രചിദ്ഗതഃ പശ്യ പുത്രമനഘം തവാത്മജമ് ത്യജ്യ ദീനവദനാം വനാന്തരേ പുത്രദര്ശനപരാമിമാം പ്രഭോ
"വസിഷ്ഠപുത്രാ, നീ എവിടെയാണെങ്കിലും, ഇതാ നിന്റെ പാപരഹിതനായ മകനെയും, നിന്റെ സ്വന്തം പുത്രനെയും കാണു. എന്നെ ദുഃഖഭരിതയായ മുഖത്തോടെയും, മകനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടും, കാടിനുള്ളിൽ വിട്ട് പോയതല്ലോ, പ്രഭോ!"
ശക്തേ സ്വം ച സുതം പശ്യ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ഷണ്മുഖമ് യഥാ മഹേശ്വരോ ഽപശ്യത് സഗണോ ഹൃഷിതാനനഃ
"ശക്തി, നീയും സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം നിന്റെ ആറുമുഖനായ മകനെയും കാണു. മഹേശ്വരൻ തന്റെ സന്തോഷഭരിതമായ മുഖത്തോടെയും, അനുചിതരോടൊപ്പം തന്റെ മകനെയും കണ്ടതുപോലെ."
അഥ തസ്യാസ്തദാലാപം വസിഷ്ഠോ മുനിസത്തമഃ ശ്രുത്വാ സ്നുഷാമുവാചേദം മാ രോദീര് ഇതി ദുഃഖിതഃ
അപ്പോൾ മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠൻ, അവളുടെ ആ വിലാപം കേട്ട്, ദുഃഖത്തോടെ തന്റെ മരുമക്കളോട് പറഞ്ഞു: "കരയേണ്ടാ."
ആജ്ഞയാ തസ്യ സാ ശോകം വസിഷ്ഠസ്യ കുലാങ്ഗനാ ത്യക്ത്വാ ഹ്യപാലയദ്ബാലം ബാലാ ബാലമൃഗേക്ഷണാ
വസിഷ്ഠന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ആ കുടുംബത്തിലെ മഹിള, ദുഃഖം വിട്ട്, ബാലമായ അവൾ തന്നെ, കാട്ടുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, കുട്ടിയെ പരിപാലിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ താമബലാം പ്രാഹ മങ്ഗലാഭരണൈര് വിനാ ആസീനാമാകുലാം സാധ്വീം ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണാമ്
അവളെ ബാലയെയും, മംഗളാഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, കണ്ണുനിറഞ്ഞു ഇരിക്കുന്ന സതിയായവളെയും, വിഷമത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവളെയും കണ്ടു, അവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
അമ്ബ മങ്ഗലവിഭൂഷണൈര് വിനാ ദേഹയഷ്ടിരനഘേ ന ശോഭതേ വക്തുമര്ഹസി തവാദ്യ കാരണം ചന്ദ്രബിംബരഹിതേവ ശര്വരീ
"അമ്മേ, മംഗളാഭരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, നിന്റെ ദേഹസൗന്ദര്യം പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. ഇന്ന് അതിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് നീ എനിക്ക് പറയണം. ചന്ദ്രൻ ഇല്ലാത്ത രാത്രിപോലെയാണ് നീ."
മാതര്മാതഃ കഥം ത്യക്ത്വാ മങ്ഗലാഭരണാനി വൈ ആസീനാ ഭര്തൃഹീനേവ വക്തുമര്ഹസി ശോഭനേ
"അമ്മേ, നീ മംഗളാഭരണങ്ങൾ കളഞ്ഞ്, ഭർത്താവില്ലാത്തവളെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? സുന്ദരിയേ, അതിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് നീ പറയണം."
അദൃശ്യന്തീ തദാ വാക്യം ശ്രുത്വാ തസ്യ സുതസ്യ സാ ന കിംചിദ് അബ്രവീത് പുത്രം ശുഭം വാ യദി വേതരത്
അദൃശ്യന്തിയുടെ മകനിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൾ മകനോട് നല്ലതോ മറ്റേതെങ്കിലുംതോ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
അദൃശ്യന്തീം പുനഃ പ്രാഹ ശാക്തേയോ ഭഗവാന്മമ മാതഃ കുത്ര മഹാതേജാഃ പിതാ വദ വദേതി താമ്
ശക്തിയുടെ മഹാതേജസ്സായ മകൻ വീണ്ടും അദൃശ്യന്തിയെ ചോദിച്ചു: "അമ്മേ, എന്റെ അച്ഛൻ എവിടെയാണ്? ദയവായി പറയൂ, പറയൂ!"
ശ്രുത്വാ രുരോദ സാ വാക്യം പുത്രസ്യാതീവ വിഹ്വലാ ഭക്ഷിതോ രക്ഷസാ താതസ് തവേതി നിപപാത ച
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അദൃശ്യന്തി അതിയായി ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു: "നിന്റെ അച്ഛൻ ഒരു രാക്ഷസൻ തിന്നുകളഞ്ഞു," എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ നിലംപതിച്ചു.
ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠോ ഽപി പപാത ഭൂമൌ പൌത്രസ്യ വാക്യം സ രുദന്ദയാലുഃ അരുന്ധതീ ചാശ്രമവാസിനസ്തദാ മുനേര്വസിഷ്ഠസ്യ മുനീശ്വരാശ് ച
പൗത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വസിഷ്ഠനും കരയികൊണ്ട് നിലത്ത് വീണു. അരുന്ധതിയും ആശ്രമത്തിലെ മുനികളും വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം അപ്പോൾ ദുഃഖിച്ചു.
ഭക്ഷിതോ രക്ഷസാ മാതുഃ പിതാ തവ മുഖാദിതി ശ്രുത്വാ പരാശരോ ധീമാന് പ്രാഹ ചാസ്രാവിലേക്ഷണഃ
അമ്മയുടെ വായിൽ നിന്ന് അച്ഛൻ രാക്ഷസനാൽ തിന്നുപോയെന്ന് കേട്ട ധീരനായ പരാശരൻ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു പറഞ്ഞു.
അഭ്യര്ച്യ ദേവദേവേശം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് ക്ഷണേന മാതഃ പിതരം ദര്ശയാമീതി മേ മതിഃ
"ദേവന്മാരുടെ ദൈവത്തെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ആരാധിച്ചശേഷം, അമ്മേ, ഞാനൊരു നിമിഷംകൊണ്ട് അച്ഛനെ കാണിച്ചുതരാം എന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു."
സാ നിശമ്യ വചനം തദാ ശുഭം സസ്മിതാ തനയമാഹ വിസ്മിതാ തഥ്യമ് ഏതദിതി തം നിരീക്ഷ്യ സാ പുത്ര പുത്ര ഭവമര്ചയേതി ച
അവന്റെ ഈ നല്ല വാക്കുകൾ കേട്ട അമ്മ അത്ഭുതത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചു, മകനെ നോക്കി: "ഇത് സത്യമാണ്, മകനേ, മകനേ, ആരാധന നടത്തൂ," എന്ന് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാത്വാ ശക്തിസുതസ്യാസ്യ സംകല്പം മുനിപുങ്ഗവഃ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന്പ്രാഹ പൌത്രം ധീമാന് ഘൃണാനിധിഃ
ശക്തിയുടെ മകന്റെ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, മഹാമുനിയായ വസിഷ്ഠൻ, കരുണയും ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞവൻ, തന്റെ പൗത്രനോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാനേ പൌത്ര മുനിശ്രേഷ്ഠ സംകല്പസ്തവ സുവ്രത തഥാപി ശൃണു ലോകസ്യ ക്ഷയം കര്തും ന ചാര്ഹസി
"മുനിശ്രേഷ്ഠനായ പൗത്രാ, നിന്റെ ഉദ്ദേശം ശരിയാണ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, എങ്കിലും കേൾക്കൂ — ലോകം നശിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല."
രാക്ഷസാനാമഭാവായ കുരു സര്വേശ്വരാര്ചനമ് ത്രൈലോക്യം ശൃണു ശാക്തേയ അപരാധ്യതി കിം തവ
"രാക്ഷസന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സർവ്വേശ്വരനെ ആരാധിക്കൂ. ശാക്തേയ, മൂന്നു ലോകവും നശിച്ചാൽ അതിൽ നിനക്ക് എന്ത് കുറ്റമുണ്ട്?"
തതസ്തസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ നിയോഗാച്ഛക്തിനന്ദനഃ രാക്ഷസാനാമഭാവായ മതിം ചക്രേ മഹാമതിഃ
അതിനുശേഷം വസിഷ്ഠന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ശക്തിയുടെ മകൻ രാക്ഷസന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കാൻ മനസ്സുറച്ചു.
അദൃശ്യന്തീം വസിഷ്ഠം ച പ്രണമ്യാരുന്ധതീം തതഃ കൃത്വൈകലിങ്ഗം ക്ഷണികം പാംസുനാ മുനിസന്നിധൌ
അദൃശ്യന്തിക്കും വസിഷ്ഠനും അരുന്ധതിക്കും വന്ദനം ചെയ്ത്, മുനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പുഴുവളരുന്ന മണലാൽ ഒരു താൽക്കാലിക ലിംഗം നിർമ്മിച്ചു.
സമ്പൂജ്യ ശിവസൂക്തേന ത്ര്യംബകേന ശുഭേന ച ജപ്ത്വാ ത്വരിതരുദ്രം ച ശിവസംകല്പമേവ ച
ശിവസൂക്തവും ത്ര്യമ്പകസ്തോത്രവും ഉച്ചരിച്ച്, ത്വരിതരുദ്രവും ശിവസങ്കല്പവും ജപിച്ച്, അതിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
നീലരുദ്രം ച ശാക്തേയസ് തഥാ രുദ്രം ച ശോഭനമ് വാമീയം പവമാനം ച പഞ്ചബ്രഹ്മ തഥൈവ ച
ശാക്തേയൻ നീലരുദ്രവും മനോഹരമായ രുദ്രവും വാമീയവും പവമാനവും പഞ്ചബ്രഹ്മവും ജപിച്ചു.
ഹോതാരം ലിങ്ഗസൂക്തം ച അഥര്വശിര ഏവ ച അഷ്ടാങ്ഗമര്ഘ്യം രുദ്രായ ദത്ത്വാഭ്യര്ച്യ യഥാവിധി
ഹോതാരം, ലിംഗസൂക്തം, അഥർവശിരസ് എന്നിവയും അഷ്ടാംഗാർഘ്യവും രുദ്രനു സമർപ്പിച്ച്, യഥാവിധി ആരാധിച്ചു.
ഭഗവന്രക്ഷസാ രുദ്ര ഭക്ഷിതോ രുധിരേണ വൈ പിതാ മമ മഹാതേജാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ശങ്കര
"പ്രഭോ രുദ്രാ, എന്റെ മഹാതേജസ്സായ അച്ഛൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാക്ഷസനാൽ രക്തത്തോടുകൂടി തിന്നുപോയി, ശങ്കരാ."