തദാ തസ്യ സ്നുഷാ പ്രാഹ പത്നീ ശക്തേര്മഹാമുനിമ് വസിഷ്ഠം വദതാം ശ്രേഷ്ഠം രുദന്തീ ഭയവിഹ്വലാ
അപ്പോള് ശക്തിയുടെ ഭാര്യയായ അവളുടെ മരുമകള് ഭയത്താല് വിങ്ങി കരയുമ്പോള്, മഹാമുനിയായ വസിഷ്ഠന് എന്ന വാക്കുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ തവ ദേഹമ് ഇദം ശുഭമ് പാലയസ്വ വിഭോ ദ്രഷ്ടും തവ പൌത്രം മമാത്മജമ്
ഭഗവന്, ബ്രാഹ്മണന്മാരില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഈ പുണ്യമായ ശരീരം സംരക്ഷിക്കണമേ, എന്റെ മകനായ നിന്റെ പൗത്രനെ കാണാന് വേണ്ടി.
ന ത്യാജ്യം തവ വിപ്രേന്ദ്ര ദേഹമേതത്സുശോഭനമ് ഗര്ഭസ്ഥോ മമ സര്വാര്ഥസാധകഃ ശക്തിജോ യതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരില് പ്രധാനനായവനേ, ഈ മനോഹരമായ ശരീരം നീ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. കാരണം, എന്റെ ഗര്ഭത്തിലെ ശക്തിയുടെ മകനാണ് എല്ലാം സാധിപ്പിക്കാനുള്ളവന്.
ഏവമുക്ത്വാഥ ധര്മജ്ഞാ കരാഭ്യാം കമലേക്ഷണാ ഉത്ഥാപ്യ ശ്വശുരം നത്വാ നേത്രേ സംമൃജ്യ വാരിണാ
അവള് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്ന കമലനയനിയായ അവള് കൈകൊണ്ട് തന്റെ ശ്വശുരനെ എഴുന്നേല്പ്പിച്ചു, വണങ്ങി, വെള്ളം കൊണ്ട് കണ്ണ് തുടച്ചു.
ദുഃഖിതാപി പരിത്രാതും ശ്വശുരം ദുഃഖിതം തദാ അരുന്ധതീം ച കല്യാണീം പ്രാര്ഥയാമാസ ദുഃഖിതാമ്
വേദനയിലായിരുന്നെങ്കിലും, തന്റെ ദുഃഖിതനായ ശ്വശുരനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനും, ദുഃഖം നിറഞ്ഞിരുന്ന അരുന്ധതിയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനുമാണ് അവള് ശ്രമിച്ചത്.
സ്നുഷാവാക്യം തതഃ ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠ ഉത്ഥായ ഭൂതലാത് സംജ്ഞാമവാപ്യ ചാലിങ്ഗ്യ സാ പപാത സുദുഃഖിതാ
മരുമകളുടെ വാക്കുകള് കേട്ട വസിഷ്ഠന് നിലത്തു നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു, ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, അവളെ അണച്ചു, അതിനുശേഷം അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ അവള് വീണുപോയി.
അരുന്ധതീ കരാഭ്യാം താം സംസ്പൃശ്യാസ്രാകുലേക്ഷണാമ് രുരോദ മുനിശാര്ദൂലോ ഭാര്യയാ സുതവത്സലഃ
കണ്ണുനീര് നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അരുന്ധതി അവളെ തൊട്ടു. ഭാര്യയെ മകനുപോലെ സ്നേഹിച്ച മഹാമുനി വസിഷ്ഠന് അവിടെ കരഞ്ഞു.
അഥ നാഭ്യംബുജേ വിഷ്ണോര് യഥാ തസ്യാശ്ചതുര്മുഖഃ ആസീനോ ഗര്ഭശയ്യായാം കുമാര ഋചമാഹ സഃ
പിന്നീട്, വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തില് ഇരിക്കുന്ന നാലുമുഖനുപോലെ, ഗര്ഭത്തില് കിടന്നിരുന്ന ആ ബാലന് ഒരു വേദമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചു.
തതോ നിശമ്യ ഭഗവാന് വസിഷ്ഠ ഋചമാദരാത് കേനോക്തമിതി സംചിന്ത്യ തദാതിഷ്ഠത്സമാഹിതഃ
അത് കേട്ട മഹാനായ വസിഷ്ഠന് ഭക്തിയോടെ ആരാണ് ഇത് പറഞ്ഞതെന്ന് ആലോചിച്ചു, മനസ്സ് അതിലേയ്ക്ക് കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
വ്യോമാങ്ഗണസ്ഥോ ഽഥ ഹരിഃ പുണ്ഡരീകനിഭേക്ഷണഃ വസിഷ്ഠമാഹ വിശ്വാത്മാ ഘൃണയാ സ ഘൃണാനിധിഃ
അപ്പോള് ആകാശത്ത് നില്ക്കുന്ന, കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായ ഹരി, കരുണയോടെ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
ഭോ വത്സ വത്സ വിപ്രേന്ദ്ര വസിഷ്ഠ സുതവത്സല തവ പൌത്രമുഖാമ്ഭോജാദ് ഋഗ് ഏഷാദ്യ വിനിഃസൃതാ
കുഞ്ഞേ, കുഞ്ഞേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠാ, മകനേ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ പൗത്രന്റെ കമലപോലെയുള്ള മുഖത്തില് നിന്നാണ് ഈ വേദമന്ത്രം ഇപ്പോള് പുറത്ത് വന്നത്.
മത്സമസ്തവ പൌത്രോ ഽസൌ ശക്തിജഃ ശക്തിമാന്മുനേ തസ്മാദുത്തിഷ്ഠ സംത്യജ്യ ശോകം ബ്രഹ്മസുതോത്തമ
മഹാമുനിയേ, ശക്തിയുടെ മകനായ നിന്റെ പൗത്രന് എന്റെതും നിന്റെതും ആണു, അവന് ശക്തിയുള്ളവനാണ്. അതുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മപുത്രന്മാരില് ഏറ്റവും ഉത്തമനായവനേ, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച് എഴുന്നേല്ക്കൂ.
രുദ്രഭക്തശ് ച ഗര്ഭസ്ഥോ രുദ്രപൂജാപരായണഃ രുദ്രദേവപ്രഭാവേണ കുലം തേ സംതരിഷ്യതി
അവന് ഗര്ഭത്തിലിരിക്കുമ്പോഴും രുദ്രഭക്തനാണ്, രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നതില് മുഴുകിയവനാണ്. രുദ്രദേവന്റെ ശക്തിയാല് നിന്റെ വംശം രക്ഷപ്പെടും.
ഏവമുക്ത്വാ ഘൃണീ വിപ്രം ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമഃ വസിഷ്ഠം മുനിശാര്ദൂലം തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കരുണാനിധിയായ പരമപുരുഷന് മഹാമുനിയായ വസിഷ്ഠന്റെ കാഴ്ചയില് നിന്ന് അവിടെയേല് അപ്രത്യക്ഷനായി.
തതഃ പ്രണമ്യ ശിരസാ വസിഷ്ഠോ വാരിജേക്ഷണമ് അദൃശ്യന്ത്യാ മഹാതേജാഃ പസ്പര്ശോദരമാദരാത്
അതിനു ശേഷം മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠന് കമലനയനനായ ഭഗവാനെ തലകുനിഞ്ഞ് വണങ്ങി, അവന് കാണാതായെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഗര്ഭത്തെ സ്പര്ശിച്ചു.
ഹാ പുത്ര പുത്ര പുത്രേതി പപാത ച സുദുഃഖിതഃ ലലാപാരുന്ധതീ പ്രേക്ഷ്യ തദാസൌ രുദതീം ദ്വിജാഃ
ഹായ് മകനേ, മകനേ എന്നു വിളിച്ചു വസിഷ്ഠന് അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ നിലത്തു വീണു. അരുന്ധതി കരയുന്നത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണന്മാര് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സ്വപുത്രം ച സ്മരന് ദുഃഖാത് പുനരേഹ്യേഹി പുത്രക തവ പുത്രമിമം ദൃഷ്ട്വാ ഭോ ശക്തേ കുലധാരണമ്
തന്റെ മകനെ ഓര്ത്തു ദുഃഖത്തില് വീണ്ടും വിളിച്ചു: വരൂ, വരൂ മകനേ! ശക്തിയേ, നിന്റെ മകനായ ഈ വംശധാരിയെ കാണു.
തവാന്തികം ഗമിഷ്യാമി തവ മാത്രാ ന സംശയഃ ഏവമുക്ത്വാ രുദന്വിപ്ര ആലിങ്ഗ്യാരുന്ധതീം തദാ
നിന്റെ അമ്മയോടൊപ്പം ഞാന് നിശ്ചയമായും നിന്റെ അടുക്കല് വരാം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണന് കരയുമ്പോള് അരുന്ധതിയെ അണച്ചു.
പപാത താഡയന്തീവ സ്വസ്യ കുക്ഷീ കരേണ വൈ അദൃശ്യന്തീ ജഘാനാഥ ശക്തിജസ്യാലയം ശുഭാ
ആ സ്ത്രീ തന്റെ കൈകൊണ്ട് വയറിൽ അടിച്ച് വേദനയോടെ നിലം വീണു. ശുഭയായ ശക്തിയുടെ ഭാര്യ, ശക്തിയുടെ വാസസ്ഥലത്തേയും നശിപ്പിച്ച്, അപ്രത്യക്ഷയായി.
സ്വോദരം ദുഃഖിതാ ഭൂമൌ ലലാപ ച പപാത ച അരുന്ധതി തദാ ഭീതാ വസിഷ്ഠശ് ച മഹാമതിഃ
വേദനയോടെ അവൾ നിലത്ത് കരഞ്ഞ് വീണു. അപ്പോൾ അരുന്ധതി ഭയപ്പെട്ടു; മഹാമതിയായ വസിഷ്ഠനും ഭയത്തോടെ നിന്നു.
സമുത്ഥാപ്യ സ്നുഷാം ബാലാമ് ഊചതുര്ഭയവിഹ്വലൌ
ഭയത്തിൽ വിറയുന്ന ഇരുവരും, അവരുടെ ബാല്യവയസ്സുള്ള മരുമകളെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് അവളോടു പറഞ്ഞു.
വിചാരമുഗ്ധേ തവ ഗര്ഭമണ്ഡലം കരാംബുജാഭ്യാം വിനിഹത്യ ദുര്ലഭമ് കുലം വസിഷ്ഠസ്യ സമസ്തമപ്യഹോ നിഹന്തുമാര്യേ കഥമുദ്യതാ വദ
നിനക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു, മനസ്സിലാകാതെ നീ നിന്റെ കയ്യാൽ വയറടിച്ചു? വസിഷ്ഠന്റെ അപൂർവമായ ഈ വംശം മുഴുവൻ നശിപ്പിക്കാൻ നീ തയ്യാറാവാൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് തീരുമാനിച്ചത്, മഹിളേ, പറയൂ.
തവാത്മജം ശക്തിസുതം ച ദൃഷ്ട്വാ ചാസ്വാദ്യ വക്ത്രാമൃതമ് ആര്യസൂനോഃ ത്രാതും യതോ ദേഹമിമം മുനീന്ദ്രഃ സുനിശ്ചിതഃ പാഹി തതഃ ശരീരമ്
നിന്റെ മകനെയും ശക്തിയുടെ മകനെയും കണ്ടു, അവന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം അനുഭവിച്ച്, മഹർഷിയുടെ പുത്രൻ ഈ ശരീരം സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു. അതിനാൽ, ശരീരം സംരക്ഷിക്കണം.
ഏവം സ്നുഷാമുപാലഭ്യ മുനിം ചാരുന്ധതീ സ്ഥിതാ അരുന്ധതീ വസിഷ്ഠസ്യ പ്രാഹ ചാര്തേതി വിഹ്വലാ
ഇങ്ങനെ മരുമകളെ ശാസിച്ച്, അരുന്ധതി മഹർഷിയോടൊപ്പം നിന്നു. വിഷാദത്തിലും ആശങ്കയിലും അരുന്ധതി വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
ത്വയ്യേവ ജീവിതം ചാസ്യ മുനേര് യത് സുവ്രതേ മമ ജീവിതം രക്ഷ ദേഹസ്യ ധാത്രീ ച കുരു യദ്ധിതമ്
ധർമ്മപത്നിയേ, ഈ മഹർഷിയുടെ ജീവൻ നിനക്കാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്റെ ജീവനും സംരക്ഷിക്കണം; ശരീരത്തിന്റെ രക്ഷകയായി, നല്ലത് ചെയ്യണം.
മയാ യദി മുനിശ്രേഷ്ഠസ് ത്രാതും വൈ നിശ്ചിതം സ്വകമ് മമാശുഭം ശുഭം ദേഹം കഥംചിത് പാലയാമ്യഹമ്
ഞാൻ മഹർഷിയെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് ഉറപ്പാണെങ്കിൽ, എന്റെ ശരീരം നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയാലും, എങ്കിലും ഞാൻ അതിനെ എങ്കിലും സംരക്ഷിക്കും.
പ്രിയദുഃഖമഹം പ്രാപ്താ ഹ്യ് അസതീ നാത്ര സംശയഃ മുനേ ദുഃഖാദഹം ദഗ്ധാ യതഃ പുത്രീ മുനേ തവ
സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഞാൻ അനുഭവിച്ചു; ഞാൻ ശുദ്ധയല്ല — ഇതിൽ സംശയമില്ല, മഹർഷേ. ഞാൻ നിന്റെ മകളായതുകൊണ്ട് ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്നു.
അഹോ ഽദ്ഭുതം മയാ ദൃഷ്ടം ദുഃഖപാത്രീ ഹ്യഹം വിഭോ ദുഃഖത്രാതാ ഭവ ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മസൂനോ ജഗദ്ഗുരോ
അയ്യോ, അത്ഭുതം ഞാൻ കണ്ടു; ഞാൻ ദുഃഖത്തിന്റെ പാത്രമാണ്, പ്രഭോ. ദുഃഖം നീക്കുന്നവനായി, ബ്രഹ്മപുത്രനേ, ലോകഗുരുവേ, ദയവായി.
തഥാപി ഭര്തൃരഹിതാ ദീനാ നാരീ ഭവേദിഹ പാഹി മാം തത ആര്യേന്ദ്ര പരിഭൂതാ ഭവിഷ്യതി
എങ്കിലും ഭർത്താവില്ലാതെ ഒരു സ്ത്രീ ഇവിടെ ദയനീയയാകും; മഹാനായ അര്യ, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അപമാനിതയാകും.
പിതാ മാതാ ച പുത്രാശ്ച പൌത്രാഃ ശ്വശുര ഏവ ച ഏതേ ന ബാന്ധവാഃ സ്ത്രീണാം ഭര്താ ബന്ധുഃ പരാ ഗതിഃ
പിതാവും മാതാവും മക്കളും മുമ്മക്കളും ശ്വശുരനും — ഇവർ സ്ത്രീകളുടെ യഥാർത്ഥ ബന്ധുക്കളല്ല; ഭർത്താവാണ് സത്യമായ ബന്ധുവും പരമാശ്രയവുമാണ്.