ദൃശ്യന്തേ ദിവി താഃ സര്വാഃ വിശ്വം ചേദം പുനര്ജഗത് ന ക്ഷീയന്തേ യതസ്താനി തസ്മാന്നക്ഷത്രതാ സ്മൃതാ
ഇവയെല്ലാം ആകാശത്ത് കാണാം, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെ; അവ നശിക്കാത്തതിനാൽ അവയെ നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രാണ്യേതാനി സര്വാണി ആതപന്തി ഗഭസ്തിഭിഃ തേഷാം ക്ഷേത്രാണ്യഥാദത്തേ സൂര്യോ നക്ഷത്രതാരകാഃ
ഇവയെല്ലാം നിലങ്ങൾ അവരുടെ കിരണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; അവയിൽ നിന്നാണ് സൂര്യൻ നക്ഷത്രങ്ങളും താരങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നത്.
ചീര്ണേന സുകൃതേനേഹ സുകൃതാന്തേ ഗ്രഹാശ്രയാഃ താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ താരകാഃ
ഇവിടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലമായി ഗ്രഹങ്ങളിൽ എത്തുന്നു; കടന്നുപോകുന്നതുകൊണ്ട് ഇവയെ താരങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു, വെളുപ്പിനാൽ കൂടി താരങ്ങൾ എന്നും പറയുന്നു.
ദിവ്യാനാം പാര്ഥിവാനാം ച നൈശാനാം ചൈവ സര്വശഃ ആദാനാന്നിത്യമാദിത്യസ് തേജസാം തമസാമപി
ദൈവികമായതും ഭൂമിയിലെതും രാത്രിയിലേതും എല്ലാം, സൂര്യൻ അവയുടെ പ്രകാശം എപ്പോഴും സ്വീകരിക്കുന്നു, ഇരുണ്ടവയുടേത് പോലും.
സവനേ സ്യന്ദനേ ഽര്ഥേ ച ധാതുര് ഏഷ വിഭാഷ്യതേ സവനാത്തേജസോ ഽപാം ച തേനാസൌ സവിതാ മതഃ
യാഗത്തിനും സഞ്ചാരത്തിനും വേണ്ടിയാണ് ഈ ഘടകം പറയുന്നത്; ജലത്തിന്റെ പ്രകാശം ആകർഷിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ സവിറ്റാവ് എന്ന് പറയുന്നു.
ബഹുലശ്ചന്ദ്ര ഇത്യേഷ ഹ്ലാദനേ ധാതുരുച്യതേ ശുക്ലത്വേ ചാമൃതത്വേ ച ശീതത്വേ ച വിഭാവ്യതേ
പൗർണമി ചന്ദ്രൻ ആനന്ദത്തിന്റേതാണ് എന്ന് പറയുന്നു; വെളുപ്പിലും അമൃതത്തിലും തണുപ്പിലും അതിന്റെ സ്വഭാവം കാണാം.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോര്ദിവ്യേ മണ്ഡലേ ഭാസ്വരേ ഖഗേ ജലതേജോമയേ ശുക്ലേ വൃത്തകുംഭനിഭേ ശുഭേ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ദിവ്യമായ പ്രകാശമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഭംഗിയുള്ള മണ്ടലങ്ങളിൽ, ജലവും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ വെളുത്തതും ശുഭവുമാണ്.
ഘനതോയാത്മകം തത്ര മണ്ഡലം ശശിനഃ സ്മൃതമ് ഘനതേജോമയം ശുക്ലം മണ്ഡലം ഭാസ്കരസ്യ തു
അവിടെ ചന്ദ്രന്റെ മണ്ടലം കട്ടിയുള്ള വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു; സൂര്യന്റെ മണ്ടലം കട്ടിയുള്ള പ്രകാശം നിറഞ്ഞ വെളുത്തതുമാണ്.
വസന്തി സര്വദേവാശ് ച സ്ഥാനാന്യേതാനി സര്വശഃ മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ഋക്ഷസൂര്യഗ്രഹാശ്രയാഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും അവർ നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
തേന ഗ്രഹാ ഗൃഹാണ്യേവ തദാഖ്യാസ്തേ ഭവന്തി ച സൌരം സൂര്യോ ഽവിശത്സ്ഥാനം സൌമ്യം സോമസ്തഥൈവ ച
അതിനാൽ ഗ്രഹങ്ങളെ വീടുകൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; സൂര്യൻ സൂര്യന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, ചന്ദ്രൻ ചന്ദ്രന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും.
ശൌക്രം ശുക്രോ ഽവിശത്സ്ഥാനം ഷോഡശാര്ചിഃ പ്രതാപവാന് ബൃഹദ് ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ ലോഹിതശ്ചൈവ ലോഹിതമ്
ശുക്രൻ ശുക്രന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, പതിനാറു കിരണങ്ങളോടെ പ്രകാശിച്ചു; വലിയ ബൃഹസ്പതി ബൃഹസ്പതിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിലും, ചൊവ്വ ചൊവ്വയുടെ വാസസ്ഥലത്തിലും പ്രവേശിച്ചു.
ശനൈശ്ചരം തഥാ സ്ഥാനം ദേവശ്ചാപി ശനൈശ്ചരഃ ബൌധം ബുധസ്തു സ്വര്ഭാനുഃ സ്വര്ഭാനുസ്ഥാനമാശ്രിതഃ
അതു പോലെ ശനി ശനിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിലും, ശനിദേവൻ അവിടെയും; ബുധൻ ബുധന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും, രാഹു രാഹുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും പ്രവേശിച്ചു.
നക്ഷത്രാണി ച സര്വാണി നക്ഷത്രാണി വിശന്തി ച ഗൃഹാണ്യേതാനി സര്വാണി ജ്യോതീംഷി സുകൃതാത്മനാമ്
എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും മറ്റുള്ളവയും നക്ഷത്രങ്ങളിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നത്. ഈ ഗ്രഹങ്ങളും പ്രകാശമുള്ളവയും സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഉടമസ്ഥതയിലാണു്.
കല്പാദൌ സമ്പ്രവൃത്താനി നിര്മിതാനി സ്വയംഭുവാ സ്ഥാനാന്യേതാനി തിഷ്ഠന്തി യാവദ് ആഭൂതസംപ്ലവമ്
കല്പം തുടങ്ങുമ്പോൾ സ്വയംഭുവൻ ഇവയെ സൃഷ്ടിച്ചു് പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു. ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ സർവ്വപ്രളയം വരെയും നിലനിൽക്കും.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ദേവസ്ഥാനാനി താനി വൈ അഭിമാനിനോ ഽവതിഷ്ഠന്തേ ദേവാഃ സ്ഥാനം പുനഃ പുനഃ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ഇവ ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്. അഹങ്കാരമുള്ള ദേവന്മാർ ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വസിക്കുന്നു.
അതീതൈസ്തു സഹൈതാനി ഭാവ്യാഭാവ്യൈഃ സുരൈഃ സഹ വര്തന്തേ വര്തമാനൈശ് ച സ്ഥാനിഭിസ്തൈഃ സുരൈഃ സഹ
കഴിഞ്ഞ ദേവന്മാരോടും വരാനിരിക്കുന്നവരോടും വരാതിരിക്കുന്നവരോടും കൂടെ ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുന്ന ദേവന്മാരോടും ചേർന്ന് ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ തുടരുന്നു.
അസ്മിന്മന്വന്തരേ ചൈവ ഗ്രഹാ വൈമാനികാഃ സ്മൃതാഃ വിവസ്വാനദിതേഃ പുത്രഃ സൂര്യോ വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ
ഈ മന്വന്തരത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങളെ വൈമാനികം എന്നു വിളിക്കുന്നു. വിവസ്വാൻമാരും അതിതിയും മകനായ സൂര്യൻ വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ദ്യുതിമാനൃഷിപുത്രസ്തു സോമോ ദേവോ വസുഃ സ്മൃതഃ ശുക്രോ ദേവസ്തു വിജ്ഞേയോ ഭാര്ഗവോ ഽസുരയാജകഃ
പ്രഭയുള്ള സോമൻ ഒരു ഋഷിപുത്രനാണ്, ദേവനും വസുവുമാണ്. ശുക്രൻ ദേവൻ ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനും അസുരാരാധകനുമാണ്.
ബൃഹത്തേജാഃ സ്മൃതോ ദേവോ ദേവാചാര്യോ ഽങ്ഗിരഃസുതഃ ബുധോ മനോഹരശ്ചൈവ ഋഷിപുത്രസ്തു സ സ്മൃതഃ
വലിയ തേജസ്സുള്ള ദേവൻ, ദേവന്മാരുടെ ഗുരു, അംഗിരസിന്റെ മകനായ ബൃഹസ്പതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മനോഹരനും ആകർഷകനുമായ ബുധൻ ഒരു ഋഷിപുത്രനാണ്.
ശനൈശ്ചരോ വിരൂപസ്തു സംജ്ഞാപുത്രോ വിവസ്വതഃ അഗ്നിര്വികേശ്യാം ജജ്ഞേ തു യുവാസൌ ലോഹിതാര്ചിഷഃ
വിചിത്രരൂപമുള്ള ശനൈശ്ചരൻ സംജ്ഞയും വിവസ്വാനും മകനാണ്. അഗ്നി വികേശിയിൽ ജനിച്ചു, അവൻ യുവാവും ചുവപ്പൻ ജ്വാലകളുമുള്ളവനുമാണ്.
നക്ഷത്രഋക്ഷനാമിന്യോ ദാക്ഷായണ്യസ്തു താഃ സ്മൃതാഃ സ്വര്ഭാനുഃ സിംഹികാപുത്രോ ഭൂതസംതാപനോ ഽസുരഃ
ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ നക്ഷത്രങ്ങളും രാശികളും ആയി അറിയപ്പെടുന്നു. സിംഹികയുടെ മകനായ സ്വർഭാനു ജീവികൾക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്ന അസുരനാണ്.
സോമര്ക്ഷഗ്രഹസൂര്യേഷു കീര്തിതാസ്ത്വഭിമാനിനഃ സ്ഥാനാന്യേതാന്യഥോക്താനി സ്ഥാനിന്യശ്ചൈവ ദേവതാഃ
ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയിൽ അഹങ്കാരമുള്ളവർ പറയപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്, ദേവതകളും അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സൌരമ് അഗ്നിമയം സ്ഥാനം സഹസ്രാംശോര്വിവസ്വതഃ ഹിമാംശോസ്തു സ്മൃതം സ്ഥാനമ് അമ്മയം ശുക്ലമേവ ച
സഹസ്രകിരണനായ വിവസ്വാന്റെ സൗരസ്ഥാനത്ത് അഗ്നിയാണു്. ചന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം ജലസ്വഭാവവും വെള്ളയും ആണെന്ന് പറയുന്നു.
ആപ്യം ശ്യാമം മനോജ്ഞം ച ബുധരശ്മിഗൃഹം സ്മൃതമ് ശുക്ലസ്യാപ്യമ്മയം ശുക്ലം പദം ഷോഡശരശ്മിവത്
ബുധന്റെ സ്ഥാനം ജലസ്വഭാവവും കറുപ്പും മനോഹരവുമാണ്. ശുക്രന്റെ സ്ഥാനം വെള്ളയും ജലസ്വഭാവവും, പതിനാറു് കിരണങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്നതുമാണ്.
നവരശ്മി തു ഭൌമസ്യ ലോഹിതം സ്ഥാനമ് ഉത്തമമ് ഹരിദ്രാഭം ബൃഹച്ചാപി ഷോഡശാര്ചിര്ബൃഹസ്പതേഃ
ഭൗമന്റെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനം ചുവപ്പും ഒമ്പത് കിരണങ്ങളുമാണ്. ബൃഹസ്പതിയുടെ സ്ഥാനം മഞ്ഞയും വലിയതും പതിനാറു് ജ്വാലകളുമാണ്.
അഷ്ടരശ്മിഗൃഹം ചാപി പ്രോക്തം കൃഷ്ണം ശനൈശ്ചരേ സ്വര്ഭാനോസ്താമസം സ്ഥാനം ഭൂതസംതാപനാലയമ്
ശനൈശ്ചരന്റെ സ്ഥാനം കറുപ്പും എട്ടു് കിരണങ്ങളുമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു. സ്വർഭാനുവിന്റെ സ്ഥാനം ഇരുട്ടാണ്, ജീവികൾക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നവന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്.
വിജ്ഞേയാസ്താരകാഃ സര്വാസ് ത്വ് ഋഷയസ്ത്വേകരശ്മയഃ ആശ്രയാഃ പുണ്യകീര്തീനാം ശുക്ലാശ്ചാപി സ്വവര്ണതഃ
എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഓരോന്നും ഒരു കിരണമുള്ള ഋഷിമാരാണ്. അവ സത്കീർത്തിയുള്ളവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്, സ്വഭാവത്തിൽ വെള്ളവുമാണ്.
ഘനതോയാത്മികാ ജ്ഞേയാഃ കല്പാദാവേവ നിര്മിതാഃ ആദിത്യരശ്മിസംയോഗാത് സംപ്രകാശാത്മികാഃ സ്മൃതാഃ
അവയെല്ലാം മേഘജലത്തിൽ നിന്നുള്ളവയാണെന്ന് അറിയണം. കല്പാരംഭത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയും, ആദിത്യന്റെ കിരണങ്ങൾ ചേർന്ന് പ്രകാശമുള്ളവയുമാണ്.
നവയോജനസാഹസ്രോ വിഷ്കംഭഃ സവിതുഃ സ്മൃതഃ ത്രിഗുണസ്തസ്യ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ പ്രമാണതഃ
സവിതാവിന്റെ ആധാരം ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ്. അതിന്റെ വലിപ്പം, വട്ടത്തിന്റെ അളവനുസരിച്ച്, അതിന്റെ മൂന്നു മടങ്ങാണ്.
ദ്വിഗുണഃ സൂര്യവിസ്താരാദ് വിസ്താരഃ ശശിനഃ സ്മൃതഃ തുല്യസ്തയോസ്തു സ്വര്ഭാനുര് ഭൂത്വാധസ്താത്പ്രസര്പതി
സൂര്യന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടി ചന്ദ്രന്റെ വിസ്താരമാണ്. സ്വർഭാനു ഇരുവരുടെയും തുല്യവലിപ്പം വഹിച്ച് അവയുടെ കീഴിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.