താരാനക്ഷത്രരൂപാണി ഹീനാനി തു പരസ്പരമ് ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈവ യോജനേ
താരങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും തമ്മിൽ പരസ്പരം അഞ്ചു നൂറ്, നാലു നൂറ്, മൂന്നു നൂറ്, രണ്ടു നൂറ് യോജനങ്ങൾ വീതം കുറവാണ്.
സര്വോപരി നികൃഷ്ടാനി താരകാമണ്ഡലാനി തു യോജനദ്വയമാത്രാണി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ
എല്ലാവിടത്തിലും മുകളിൽ താരങ്ങളുടെ ചെറിയ വൃത്തങ്ങളാണ്, അവ രണ്ടു യോജനങ്ങൾ വീതമാണ്; അതിനേക്കാൾ ചെറുതൊന്നും ഇല്ല.
ഉപരിഷ്ടാത്ത്രയസ്തേഷാം ഗ്രഹാ യേ ദൂരസര്പിണഃ സൌരോ ഽങ്ഗിരാശ് ച വക്രശ് ച ജ്ഞേയാ മന്ദവിചാരിണഃ
അവയുടെ മുകളിൽ മൂന്ന് ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവ ദൂരേയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു: ശനി, ചൊവ്വ, പിന്നെ വക്രനക്ഷത്രം; ഇവയെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവയെന്നു അറിയാം.
തേഭ്യോ ഽധസ്താത്തു ചത്വാരഃ പുനരന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ സൂര്യഃ സോമോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചൈവ ശീഘ്രഗാഃ
അവയുടെ താഴെ നാല് വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ട്: സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ; ഇവ എല്ലാം വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണ്.
താവന്ത്യസ്താരകാഃ കോട്യോ യാവന്ത്യൃക്ഷാണി സര്വശഃ ധ്രുവാത് തു നിയമാച്ചൈഷാമ് ഋക്ഷമാര്ഗേ വ്യവസ്ഥിതിഃ
എത്ര നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ കോടികൾ താരങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവയുടെ സ്ഥാനം ധ്രുവനക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമപ്രകാരം നക്ഷത്രപഥത്തിൽ സ്ഥിരമാണ്.
സപ്താശ്വസ്യൈവ സൂര്യസ്യ നീചോച്ചത്വമനുക്രമാത് ഉത്തരായണമാര്ഗസ്ഥോ യദാ പര്വസു ചന്ദ്രമാഃ
ഏഴ് കുതിരകളാൽ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന സൂര്യൻ ക്രമമായി ഉയരുകയും അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചന്ദ്രൻ ഉത്തരം വഴിയിൽ സംധികളിൽ എത്തിയാൽ,
ഉച്ചത്വാദ്ദൃശ്യതേ ശീഘ്രം നാതിവ്യക്തൈര്ഗഭസ്തിഭിഃ തദാ ദക്ഷിണമാര്ഗസ്ഥോ നീചാം വീഥിമുപാശ്രിതഃ
ഉയരത്തിൽ ഉള്ളതിനാൽ അതിവേഗം കാണപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ കിരണങ്ങൾ അത്ര തെളിയല്ല. അപ്പോൾ ദക്ഷിണപഥത്തിൽ ചന്ദ്രൻ താഴ്ന്ന വഴിയിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
ഭൂമിരേഖാവൃതഃ സൂര്യഃ പൌര്ണിമാവാസ്യയോസ് തദാ ദദൃശേ ച യഥാകാലം ശീഘ്രമസ്തമുപൈതി ച
ഭൂമി വലയമായി ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന സൂര്യൻ, പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും സമയത്ത് കാണപ്പെടുന്നു; സമയമെത്തുമ്പോൾ അതിവേഗം അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തസ്മാദുത്തരമാര്ഗസ്ഥോ ഹ്യ് അമാവാസ്യാം നിശാകരഃ ദദൃശേ ദക്ഷിണേ മാര്ഗേ നിയമാദ്ദൃശ്യതേ ന ച
അതുകൊണ്ട്, അമാവാസ്യയിൽ ചന്ദ്രൻ ഉത്തരം വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നു; ദക്ഷിണപഥത്തിൽ നിയമപ്രകാരം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ജ്യോതിഷാം ഗതിയോഗേന സൂര്യസ്യ തമസാ വൃതഃ സമാനകാലാസ്തമയൌ വിഷുവത്സു സമോദയൌ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സഞ്ചാരയോഗം മൂലം സൂര്യൻ ഇരുണ്ടതാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വിഷുവിനപ്പൊഴ് ഉദയം അസ്തമയം ഒരേ സമയത്താണ്.
ഉത്തരാസു ച വീഥീഷു വ്യന്തരാസ്തമനോദയൌ പൌര്ണിമാവാസ്യയോര് ജ്ഞേയൌ ജ്യോതിശ്ചക്രാനുവര്തിനൌ
ഉത്തരപഥങ്ങളിൽ സൂര്യോദയവും അസ്തമയവും ഇടക്കാലത്താണ്; പൗർണമി, അമാവാസ്യ ദിവസങ്ങളിൽ അവ പ്രകാശചക്രത്തെ പിന്തുടരുന്നതായി അറിയണം.
ദക്ഷിണായനമാര്ഗസ്ഥോ യദാ ചരതി രശ്മിവാന് ഗ്രഹാണാം ചൈവ സര്വേഷാം സൂര്യോ ഽധസ്താത് പ്രസര്പതി
ദക്ഷിണായനപഥത്തിൽ രശ്മിയുള്ള സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളുടെയും താഴെകൂടി കടക്കുന്നു.
വിസ്തീര്ണം മണ്ഡലം കൃത്വാ തസ്യോര്ധ്വം ചരതേ ശശീ നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നം സോമാദൂര്ധ്വം പ്രസര്പതി
വലിയൊരു വൃത്തം സൃഷ്ടിച്ച് ചന്ദ്രൻ അതിന്റെ മുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മുഴുവൻ നക്ഷത്രവൃത്തവും ചന്ദ്രന്റെ മുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രേഭ്യോ ബുധശ്ചോര്ധ്വം ബുധാദൂര്ധ്വം തു ഭാര്ഗവഃ വക്രസ്തു ഭാര്ഗവാദൂര്ധ്വം വക്രാദ് ഊര്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ
നക്ഷത്രങ്ങൾക്കു മുകളിൽ ബുധൻ; ബുധനു മുകളിൽ ശുക്രൻ; ശുക്രനു മുകളിൽ ചൊവ്വ; ചൊവ്വയ്ക്ക് മുകളിൽ ഗുരു.
തസ്മാച്ഛനൈശ്ചരശ്ചോര്ധ്വം തസ്മാത്സപ്തര്ഷിമണ്ഡലമ് ഋഷീണാം ചൈവ സപ്താനാം ധ്രുവസ്യോര്ധ്വം വ്യവസ്ഥിതിഃ
അതുകൊണ്ട്, ആ ശാന്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളുടെ മുകളിൽ സപ്തർഷിമണ്ഡലമുണ്ട്. ആ ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ മുകളിൽ തന്നെയാണ് ധ്രുവന്റെ സ്ഥിരമായ സ്ഥാനം.
തം വിഷ്ണുലോകം പരമം ജ്ഞാത്വാ മുച്യേത കില്ബിഷാത് ദ്വിഗുണേഷു സഹസ്രേഷു യോജനാനാം ശതേഷു ച
വിഷ്ണുവിന്റെ അത്യുത്തമമായ ലോകം അറിയുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. ആ ലോകം ഇരുപതിനായിരം ഒന്നുനൂറു യോജന ദൂരത്തിലാണ്.
ഗ്രഹനക്ഷത്രതാരാസു ഉപരിഷ്ടാദ്യഥാക്രമമ് ഗ്രഹാശ് ച ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച യുതൌ ദിവ്യേന തേജസാ
ഗ്രഹങ്ങൾക്കും നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും താരകൾക്കും മുകളിലായി, ക്രമമായി, ദിവ്യപ്രഭയോടെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കൂടിയുള്ള ഗ്രഹങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
നിത്യമൃക്ഷേഷു യുജ്യന്തേ ഗച്ഛന്തോ ഽഹര്നിശം ക്രമാത് ഗ്രഹനക്ഷത്രസൂര്യാസ് തേ നീചോച്ചഋജുസംസ്ഥിതാഃ
അവയെല്ലാം നിത്യമായി നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചേർന്ന്, പകലും രാത്രിയും തുടർച്ചയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവ താഴ്വരയിലും ഉയരത്തിലും നേരായ നിലയിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
സമാഗമേ ച ഭേദേ ച പശ്യന്തി യുഗപത്പ്രജാഃ ഋതവഃ ഷട് സ്മൃതാഃ സര്വേ സമാഗച്ഛന്തി പഞ്ചധാ
അവയുടെ സംയോജനത്തിലും വേർപാടിലും, ജനങ്ങൾ അവയെ ഒരേസമയം കാണുന്നു. ആറ് ঋതുക്കളും അഞ്ചു വിധത്തിൽ ഒന്നിച്ച് വരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
പരസ്പരാസ്ഥിതാ ഹ്യേതേ യുജ്യന്തേ ച പരസ്പരമ് അസംകരേണ വിജ്ഞേയസ് തേഷാം യോഗസ്തു വൈ ബുധൈഃ
ഇവ പരസ്പരം നിലകൊള്ളുകയും തമ്മിൽ ചേർന്നുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയുടെ സംയോജനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ ജ്ഞാനികൾ മനസ്സിലാക്കണം.
ഏവം സംക്ഷിപ്യ കഥിതം ഗ്രഹാണാം ഗമനം ദ്വിജാഃ ഭാസ്കരപ്രമുഖാനാം ച യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
ഇങ്ങനെ, സൂര്യനെ മുൻനിർത്തിയ ഗ്രഹങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം, ദ്വിജന്മാരേ, കണ്ടതുപോലും കേട്ടതുപോലും സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു.
ഗ്രഹാധിപത്യേ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മണാ പദ്മയോനിനാ അഭിഷിക്തഃ സഹസ്രാംശൂ രുദ്രേണ തു യഥാ ഗുഹഃ
ഗ്രഹാധിപത്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവാണ് ഭഗവാനെ അഭിഷേകം ചെയ്തത്. ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവനെ രുദ്രൻ അഭിഷേകം ചെയ്തു, ഗുഹനെപ്പോലെ.
തസ്മാദ്ഗ്രഹാര്ചനാ കാര്യാ അഗ്നൌ ചോദ്യം യഥാവിധി ആദിത്യഗ്രഹപീഡായാം സദ്ഭിഃ കാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ
അതുകൊണ്ട്, സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും ബാധിക്കുന്ന സമയത്ത്, സദ്ഭവമുള്ളവർ ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ സിദ്ധിക്കാനായി, വിധിപ്രകാരം ഗ്രഹാർച്ചനയും ഹോമവും നടത്തണം.
അഭ്യഷിഞ്ചത്കഥം ബ്രഹ്മാ ചാധിപത്യേ പ്രജാപതിഃ ദേവദൈത്യമുഖാന് സര്വാന് സര്വാത്മാ വദ സാംപ്രതമ്
ബ്രഹ്മാവായ പ്രജാപതി ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം എങ്ങനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു? സകലാത്മാവേ, ഇതിന്റെ വിശദാംശം ഇപ്പോൾ പറയുക.
ഗ്രഹാധിപത്യേ ഭഗവാന് അഭ്യഷിഞ്ചദ്ദിവാകരമ് ഋക്ഷാണാമോഷധീനാം ച സോമം ബ്രഹ്മാ പ്രജാപതിഃ
ഗ്രഹാധിപത്യത്തിൽ ഭഗവാൻ സൂര്യനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു; പ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവാണ് നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ഔഷധികൾക്കും സോമനെ അഭിഷേകം ചെയ്തത്.
അപാം ച വരുണം ദേവം ധനാനാം യക്ഷപുങ്ഗവമ് ആദിത്യാനാം തഥാ വിഷ്ണും വസൂനാം പാവകം തഥാ
ജലങ്ങൾക്ക് വരുണനെ, ധനങ്ങൾക്ക് യക്ഷാധിപനായ കുബേരനെ, ആദിത്യന്മാരിൽ വിഷ്ണുവിനെ, വസുക്കളിൽ പാവകനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പ്രജാപതീനാം ദക്ഷം ച മരുതാം ശക്രമേവ ച ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച പ്രഹ്ലാദം ദൈത്യപുങ്ഗവമ്
പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷനെ, മരുതുകളിൽ ശക്രനെ, ദൈത്യന്മാരിലും ദാനവന്മാരിലും പ്രധാനനായ പ്രഹ്ലാദനെ അവിടുത്തെ അധിപതികളാക്കി.
ധര്മം പിതൄണാമ് അധിപം നിരൃതിം പിശിതാശിനാമ് രുദ്രം പശൂനാം ഭൂതാനാം നന്ദിനം ഗണനായകമ്
പിതൃകൾക്ക് ധർമ്മനെ, മാംസംഭോജികൾക്ക് നിരൃതിയെ, മൃഗങ്ങൾക്ക് രുദ്രനെ, ഭൂതങ്ങൾക്കു സംഘനാഥനായ നന്ദിയെ അധിപതിയാക്കി.
വീരാണാം വീരഭദ്രം ച പിശാചാനാം ഭയംകരമ് മാതൄണാം ചൈവ ചാമുണ്ഡാം സര്വദേവനമസ്കൃതാമ്
വീരന്മാർക്ക് വീരഭദ്രനെ, ഭയങ്കരനായ പിശാചാധിപതിയെ, മാതാക്കൾക്കു സകലദേവതകളും വന്ദിക്കുന്ന ചാമുണ്ഡയെ അധിപതിയാക്കി.
രുദ്രാണാം ദേവദേവേശം നീലലോഹിതമീശ്വരമ് വിഘ്നാനാം വ്യോമജം ദേവം ഗജാസ്യം തു വിനായകമ്
രുദ്രന്മാരിൽ ദേവദേവേശ്വരനായ നീലലോഹിതൻ അധിപതിയാകുന്നു; വിഘ്നങ്ങൾക്ക് ആകാശത്തിൽ ജനിച്ച ഗജാനനനായ വിനായകനെ അധിപതിയാക്കി.