ലിങ്ഗപുരാണമ്

മാസതൃപ്തിമവാപ്യാഗ്ര്യാം പീത്വാ ഗച്ഛന്തി തേ ഽമൃതമ് പിതൃഭിഃ പീയമാനസ്യ പഞ്ചദശ്യാം കലാ തു യാ

ഒരു മാസം തൃപ്തിയായി ആ അമൃതം പാനമാക്കി അവർ യാത്രതിരിക്കുന്നു; പതിനഞ്ചാം ദിവസത്തെ ഭാഗം പിതൃകൾ പാനമാക്കുന്നു.

യാവത്തു ക്ഷീയതേ തസ്യ ഭാഗഃ പഞ്ചദശസ്തു സഃ അമാവാസ്യാം തതസ്തസ്യാ അന്തരാ പൂര്യതേ പുനഃ

ആ പതിനഞ്ചാം ഭാഗം കുറയുന്നതുവരെ, അമാവാസ്യയിൽ, ഇടയ്ക്കിടെ അത് വീണ്ടും നിറയുന്നു.

വൃദ്ധിക്ഷയൌ വൈ പക്ഷാദൌ ഷോഡശ്യാം ശശിനഃ സ്മൃതൌ ഏവം സൂര്യനിമിത്തൈഷാ പക്ഷവൃദ്ധിര്നിശാകരേ

പക്ഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും പതിനാറാം ദിവസത്തിലും ചന്ദ്രന്റെ വർദ്ധനയും ക്ഷയവും ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ സൂര്യന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ചന്ദ്രനിൽ പക്ഷവൃദ്ധി നടക്കുന്നു.

അഷ്ടഭിശ് ച ഹയൈര്യുക്തഃ സോമപുത്രസ്യ വൈ രഥഃ വാരിതേജോമയശ്ചാഥ പിശങ്ഗൈശ്ചൈവ ശോഭനൈഃ

സോമപുത്രന്റെ രഥം എട്ട് കുതിരകളാൽ കെട്ടിയതാണ്; വെള്ളവും പ്രകാശവും ചേർന്നതും, മനോഹരമായ കപ്പലും ഉള്ളവയുമാണ്.

ദശഭിശ്ചാകൃശൈരശ്വൈര് നാനാവര്ണൈ രഥഃ സ്മൃതഃ ശുക്രസ്യ ക്ഷ്മാമയൈര്യുക്തോ ദൈത്യാചാര്യസ്യ ധീമതഃ

ശുക്രന്റെ രഥം പത്ത് സുന്ദരമായ നിറങ്ങളുള്ള കുതിരകളാൽ കെട്ടിയതാണെന്ന് പറയുന്നു; ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ളവയും, ദൈത്യാചാര്യനായ ജ്ഞാനിയുടേതുമാണ്.

അഷ്ടാശ്വശ്ചാഥ ഭൌമസ്യ രഥോ ഹൈമഃ സുശോഭനഃ ജീവസ്യ ഹൈമശ്ചാഷ്ടാശ്വോ മന്ദസ്യായസനിര്മിതഃ

ഭൗമന്റെ രഥം എട്ട് കുതിരകളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളതും അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ളതുമാണ്; ജീവന്റെ രഥവും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളതും എട്ട് കുതിരകളുമാണ്; മന്ദന്റെ രഥം ഇരുമ്പുകൊണ്ടാണ്.

രഥ ആപോമയൈരശ്വൈര് ദശഭിസ്തു സിതേതരൈഃ സ്വര്ഭാനോര്ഭാസ്കരാരേശ് ച തഥാ ചാഷ്ടഹയഃ സ്മൃതഃ

രാഹുവിന്റെ രഥം വെള്ളവും മറ്റ് നിറങ്ങളുമുള്ള പത്ത് കുതിരകളാൽ കെട്ടിയതാണ്; അതുപോലെ തന്നെ കേതുവിന്റെയും സൂര്യന്റെയും രഥങ്ങൾ എട്ട് കുതിരകളുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

സര്വേ ധ്രുവനിബദ്ധാ വൈ ഗ്രഹാസ്തേ വാതരശ്മിഭിഃ ഏതേന ഭ്രാമ്യമാണാശ് ച യഥായോഗം വ്രജന്തി വൈ

എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും ധ്രുവനിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; വായുവിന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഇവ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നത്; ഇങ്ങനെ അവ ഓരോന്നിന്റെയും ക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

യാവന്ത്യശ്ചൈവ താരാശ് ച താവന്തശ്ചൈവ രശ്മയഃ സര്വേ ധ്രുവനിബദ്ധാശ് ച ഭ്രമന്തോ ഭ്രാമയന്തി തമ്

എത്ര നക്ഷത്രങ്ങളുണ്ടോ, അത്ര കിരണങ്ങളുമുണ്ട്; അവയെല്ലാം ധ്രുവനിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ചുറ്റി ചുറ്റി അതിനെ തന്നെ ചലിപ്പിക്കുന്നു.

അലാതചക്രവദ്യാന്തി വാതചക്രേരിതാനി തു യസ്മാദ്വഹതി ജ്യോതീംഷി പ്രവഹസ്തേന സ സ്മൃതഃ

അവ വായുവിന്റെ ചക്രം കൊണ്ടാണ് അലയുന്ന തീച്ചക്രംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നത്; പ്രകാശങ്ങൾ വഹിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ പ്രവഹ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.

നക്ഷത്രസൂര്യാശ് ച തഥാ ഗ്രഹതാരാഗണൈഃ സഹ ഉന്മുഖാഭിമുഖാഃ സര്വേ ചക്രഭൂതാഃ ശ്രിതാ ദിവി

നക്ഷത്രങ്ങളും സൂര്യനും, ഗ്രഹങ്ങളും മറ്റ് നക്ഷത്രങ്ങളും ചേർന്ന്, എല്ലാം മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും നോക്കി, ആകാശത്തിൽ ഒരു ചക്രംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

ധ്രുവേണാധിഷ്ഠിതാശ്ചൈവ ധ്രുവമേവ പ്രദക്ഷിണമ് പ്രയാന്തി ചേശ്വരം ദ്രഷ്ടും മേഢീഭൂതം ധ്രുവം ദിവി

ധ്രുവനാൽ അധിഷ്ഠിതരായ ഇവർ എല്ലാം ധ്രുവനെ ചുറ്റി വലതുവശത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആകാശത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന ധ്രുവനാഥനെ കാണാനാണ് അവർ പോകുന്നത്.

നവയോജനസാഹസ്രോ വിഷ്കമ്ഭഃ സവിതുഃ സ്മൃതഃ ത്രിഗുണസ്തസ്യ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ പ്രമാണതഃ

സൂര്യന്റെ വലിപ്പം ഒമ്പതിനായിരം യോജനമാണ്; അതിന്റെ വട്ടം അളക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ മൂന്നു മടങ്ങാണ്.

ദ്വിഗുണഃ സൂര്യവിസ്താരാദ് വിസ്താരഃ ശശിനഃ സ്മൃതഃ തുല്യസ്തയോസ്തു സ്വര്ഭാനുര് ഭൂത്വാധസ്താത്പ്രസര്പതി

ചന്ദ്രന്റെ വലിപ്പം സൂര്യന്റെ ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയുന്നു; സ്വർഭാനുവിന് ഇരുവരുടെയും വലിപ്പം തുല്യമാണ്, അവൻ താഴെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഉദ്ധൃത്യ പൃഥിവീഛായാം നിര്മിതാം മണ്ഡലാകൃതിമ് സ്വര്ഭാനോസ്തു ബൃഹത്സ്ഥാനം തൃതീയം യത് തമോമയമ്

ഭൂമിയുടെ നിഴൽ വട്ടംപോലെ എടുത്തു, സ്വർഭാനുവിന്റെ വലിയ സ്ഥാനം മൂന്നാമത്തേതാണ്; അത് ഇരുട്ടുകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ചന്ദ്രസ്യ ഷോഡശോ ഭാഗോ ഭാര്ഗവസ്യ വിധീയതേ വിഷ്കമ്ഭാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ യോജനാച്ച പ്രമാണതഃ

ചന്ദ്രന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം ശുക്രനു നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയുടെ വലിപ്പം, വൃത്തം, അകലം എന്നിവയുടെ അളവുപ്രകാരം അങ്ങനെ ആണ്.

ഭാര്ഗവാത്പാദഹീനസ്തു വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ പാദഹീനൌ വക്രസൌരീ തഥായാമപ്രമാണതഃ

ശുക്രനേക്കാൾ നാലിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ് ഗുരു. അങ്ങനെ തന്നെ ചൊവ്വയും ശനിയും നാലിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്; ഇവയുടെ അളവുകൾ ഒരുപോലെയല്ല.

വിസ്താരാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി വപുഷ്മന്തീഹ യാനി വൈ

ചൊവ്വയെയും ശനിയെയും അപേക്ഷിച്ച് ബുധന് വലിപ്പത്തിലും വൃത്തത്തിലും നാലിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്. ഇവിടെ കാണുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളും താരങ്ങളും എല്ലാം അതുപോലെയാണ്.

ബുധേന താനി തുല്യാനി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാദപി പ്രായശശ്ചന്ദ്രയോഗീനി വിദ്യാദൃക്ഷാണി തത്ത്വവിത്

അവയുടെ വലിപ്പത്തിലും വൃത്തത്തിലും ബുധനോടു തുല്യമാണ് ഈ താരങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും. ചന്ദ്രനോടു ചേർന്നിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ പൊതുവെ ഇതുപോലെയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.

താരാനക്ഷത്രരൂപാണി ഹീനാനി തു പരസ്പരമ് ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈവ യോജനേ

താരങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും തമ്മിൽ പരസ്പരം അഞ്ചു നൂറ്, നാലു നൂറ്, മൂന്നു നൂറ്, രണ്ടു നൂറ് യോജനങ്ങൾ വീതം കുറവാണ്.

സര്വോപരി നികൃഷ്ടാനി താരകാമണ്ഡലാനി തു യോജനദ്വയമാത്രാണി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ

എല്ലാവിടത്തിലും മുകളിൽ താരങ്ങളുടെ ചെറിയ വൃത്തങ്ങളാണ്, അവ രണ്ടു യോജനങ്ങൾ വീതമാണ്; അതിനേക്കാൾ ചെറുതൊന്നും ഇല്ല.

ഉപരിഷ്ടാത്ത്രയസ്തേഷാം ഗ്രഹാ യേ ദൂരസര്പിണഃ സൌരോ ഽങ്ഗിരാശ് ച വക്രശ് ച ജ്ഞേയാ മന്ദവിചാരിണഃ

അവയുടെ മുകളിൽ മൂന്ന് ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവ ദൂരേയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു: ശനി, ചൊവ്വ, പിന്നെ വക്രനക്ഷത്രം; ഇവയെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവയെന്നു അറിയാം.

തേഭ്യോ ഽധസ്താത്തു ചത്വാരഃ പുനരന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ സൂര്യഃ സോമോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചൈവ ശീഘ്രഗാഃ

അവയുടെ താഴെ നാല് വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ട്: സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ബുധൻ, ശുക്രൻ; ഇവ എല്ലാം വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണ്.

താവന്ത്യസ്താരകാഃ കോട്യോ യാവന്ത്യൃക്ഷാണി സര്വശഃ ധ്രുവാത് തു നിയമാച്ചൈഷാമ് ഋക്ഷമാര്ഗേ വ്യവസ്ഥിതിഃ

എത്ര നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ കോടികൾ താരങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവയുടെ സ്ഥാനം ധ്രുവനക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമപ്രകാരം നക്ഷത്രപഥത്തിൽ സ്ഥിരമാണ്.

സപ്താശ്വസ്യൈവ സൂര്യസ്യ നീചോച്ചത്വമനുക്രമാത് ഉത്തരായണമാര്ഗസ്ഥോ യദാ പര്വസു ചന്ദ്രമാഃ

ഏഴ് കുതിരകളാൽ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന സൂര്യൻ ക്രമമായി ഉയരുകയും അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചന്ദ്രൻ ഉത്തരം വഴിയിൽ സംധികളിൽ എത്തിയാൽ,

ഉച്ചത്വാദ്ദൃശ്യതേ ശീഘ്രം നാതിവ്യക്തൈര്ഗഭസ്തിഭിഃ തദാ ദക്ഷിണമാര്ഗസ്ഥോ നീചാം വീഥിമുപാശ്രിതഃ

ഉയരത്തിൽ ഉള്ളതിനാൽ അതിവേഗം കാണപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ കിരണങ്ങൾ അത്ര തെളിയല്ല. അപ്പോൾ ദക്ഷിണപഥത്തിൽ ചന്ദ്രൻ താഴ്ന്ന വഴിയിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.

ഭൂമിരേഖാവൃതഃ സൂര്യഃ പൌര്ണിമാവാസ്യയോസ് തദാ ദദൃശേ ച യഥാകാലം ശീഘ്രമസ്തമുപൈതി ച

ഭൂമി വലയമായി ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന സൂര്യൻ, പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും സമയത്ത് കാണപ്പെടുന്നു; സമയമെത്തുമ്പോൾ അതിവേഗം അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

തസ്മാദുത്തരമാര്ഗസ്ഥോ ഹ്യ് അമാവാസ്യാം നിശാകരഃ ദദൃശേ ദക്ഷിണേ മാര്ഗേ നിയമാദ്ദൃശ്യതേ ന ച

അതുകൊണ്ട്, അമാവാസ്യയിൽ ചന്ദ്രൻ ഉത്തരം വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നു; ദക്ഷിണപഥത്തിൽ നിയമപ്രകാരം കാണപ്പെടുന്നില്ല.

ജ്യോതിഷാം ഗതിയോഗേന സൂര്യസ്യ തമസാ വൃതഃ സമാനകാലാസ്തമയൌ വിഷുവത്സു സമോദയൌ

നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സഞ്ചാരയോഗം മൂലം സൂര്യൻ ഇരുണ്ടതാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വിഷുവിനപ്പൊഴ് ഉദയം അസ്തമയം ഒരേ സമയത്താണ്.