പ്രാണാ വൈ ജഗതാമാപോ ഭൂതാനി ഭുവനാനി ച ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന ചരാചരമിദം ജഗത്
വെള്ളം ലോകങ്ങളുടെ പ്രാണനാണ്, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ഭുവനങ്ങളുടെയും ജീവശക്തിയാണ്; ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്ത് പറയണം? ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ ലോകം എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അപാം ശിവസ്യ ഭഗവാന് ആധിപത്യേ വ്യവസ്ഥിതഃ അപാം ത്വധിപതിര്ദേവോ ഭവ ഇത്യേവ കീര്തിതഃ
ശിവൻ ഭഗവാൻ വെള്ളത്തിന്റെ അധിപതിയായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഭവദേവൻ വെള്ളത്തിന്റെ അധിപതിയെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.
ഭവാത്മകം ജഗത്സര്വമ് ഇതി കിം ചേഹ ചാദ്ഭുതമ് നാരായണത്വം ദേവസ്യ ഹരേശ്ചാദ്ഭിഃ കൃതം വിഭോഃ ജഗതാമാലയോ വിഷ്ണുസ് ത്വ് ആപസ്തസ്യാലയാനി തു
സകല ലോകവും ഭവന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതാണല്ലോ, അതിൽ അത്ഭുതം എന്താണ്? നാരായണന്റെ ദൈവത്വം, ഹരിയുടെ മഹത്വം വെള്ളംകൊണ്ടാണ് സ്ഥാപിതമായത്. ലോകങ്ങളുടെ ആധാരമായ വിഷ്ണുവിന് വെള്ളമാണ് ആധാരം.
ദന്ദഹ്യമാനേഷു ചരാചരേഷു ഗോധൂമഭൂതാസ് ത്വഥനിഷ്ക്രമന്തി യാ യാ ഊര്ധ്വം മാരുതേനേരിതാ വൈ താസ്താസ്ത്വഭ്രാണ്യഗ്നിനാ വായുനാ ച
ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളുമായ സകല ജീവികളും ദഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഗോതമ്പ് ദാന്യങ്ങളായി മാറുന്നതു കാറ്റ് ഉയർത്തി കൊണ്ടുപോകുന്നു; അവയെ അഗ്നിയും കാറ്റും ചേർന്ന് മേഘങ്ങളാക്കുന്നു.
അതോ ധൂമാഗ്നിവാതാനാം സംയോഗസ്ത്വഭ്രമുച്യതേ വാരീണി വര്ഷതീത്യഭ്രമ് അഭ്രസ്യേശഃ സഹസ്രദൃക്
ഇങ്ങനെ, പുക, അഗ്നി, കാറ്റ് ഇവയുടെ കൂട്ടിച്ചേരലാണ് മേഘം എന്നു പറയുന്നത്. ആയിരം കണ്ണുള്ള ദേവന്റെ ആധിപത്യമുള്ള മേഘം വെള്ളം ചൊരിയുന്നു.
യജ്ഞധൂമോദ്ഭവം ചാപി ദ്വിജാനാം ഹിതകൃത്സദാ ദാവാഗ്നിധൂമസമ്ഭൂതമ് അഭ്രം വനഹിതം സ്മൃതമ്
യാഗത്തിന്റെ പുകയിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ ദ്വിജന്മാർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ഉപകാരപ്രദമാണ്; കാടുതീയുടെ പുകയിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന മേഘങ്ങൾ കാടുകൾക്ക് ഗുണകരമാണ്.
മൃതധൂമോദ്ഭവം ത്വഭ്രമ് അശുഭായ ഭവിഷ്യതി അഭിചാരാഗ്നിധൂമോത്ഥം ഭൂതനാശായ വൈ ദ്വിജാഃ
ശവങ്ങളുടെ പുകയിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന മേഘങ്ങൾ ദുർഭാഗ്യം വരുത്തും; അതുപോലെ, കൂറ്റനിര്വഹണത്തിനുള്ള തീയുടെ പുകയിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ, ദ്വിജന്മാരേ, ജീവികളുടെ നാശത്തിനാണ്.
ഏവം ധൂമവിശേഷേണ ജഗതാം വൈ ഹിതാഹിതമ് തസ്മാദാച്ഛാദയേദ്ധൂമമ് അഭിചാരകൃതം നരഃ
ഇങ്ങനെ, പുകയുടെ വ്യത്യാസംകൊണ്ട് ലോകങ്ങൾക്ക് ഗുണവും ദോഷവും നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട്, കൂറ്റനിർമ്മിത പുക മനുഷ്യൻ മറയ്ക്കണം.
അനാഛാദ്യ ദ്വിജഃ കുര്യാദ് ധൂമം യശ്ചാഭിചാരികമ് ഏവമുദ്ദിശ്യ ലോകസ്യ ക്ഷയകൃച്ച ഭവിഷ്യതി
ഒരു ദ്വിജൻ കൂറ്റനിർമ്മിത പുക മറയ്ക്കാതെ വിട്ടാൽ, അവൻ ലോകത്തിന്റെ നാശത്തിന് കാരണമാകും.
അപാം നിധാനം ജീമൂതാഃ ഷണ്മാസാനിഹ സുവ്രതാഃ വര്ഷയന്ത്യേവ ജഗതാം ഹിതായ പവനാജ്ഞയാ
ധർമ്മനിഷ്ഠരേ, വെള്ളത്തിന്റെ ഭണ്ഡാരമായ മേഘങ്ങൾ, കാറ്റിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ആറു മാസം മഴ പെയ്യുന്നു.
സ്തനിതം ചേഹ വായവ്യം വൈദ്യുതം പാവകോദ്ഭവമ് ത്രിധാ തേഷാമിഹോത്പത്തിര് അഭ്രാണാം മുനിപുങ്ഗവാഃ
ഇവിടെ മിന്നലിന്റെ ശബ്ദം മൂന്നു വിധമാണ്: കാറ്റിൽ നിന്നുള്ളത്, മിന്നലിൽ നിന്നുള്ളത്, അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ളത്. മഹർഷികളേ, ഇവയാണ് മേഘങ്ങളുടെ മൂന്നു ജനനരൂപങ്ങൾ.
ന ഭ്രശ്യന്തി യതോ ഽഭ്രാണി മേഹനാന്മേഘ ഉച്യതേ കാഷ്ഠാവാഹാശ് ച വൈരിഞ്ച്യാഃ പക്ഷാശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധാഃ
മേഘങ്ങൾ താഴെ വീഴുന്നില്ലാത്തതിനാൽ അവയെ 'മേഘം' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മേഘങ്ങൾ മരക്കഷ്ണം കൊണ്ടുപോകുന്ന ചിറകുകൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളാണ്.
ആജ്യാനാം കാഷ്ഠസംയോഗാദ് അഗ്നേര്ധൂമഃ പ്രവര്തിതഃ ദ്വിതീയാനാം ച സംഭൂതിര് വിരിഞ്ചോച്ഛ്വാസവായുനാ
നെയ്യും മരവും ചേർന്നാൽ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് പുക ഉയരുന്നു; രണ്ടാമത്തേതു ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഭൂഭൃതാം ത്വഥ പക്ഷൈസ്തു മഘവച്ഛേദിതൈസ്തതഃ വാഹ്നേയാസ്ത്വഥ ജീമൂതാസ് ത്വ് ആവഹസ്ഥാനഗാഃ ശുഭാഃ
പർവ്വതങ്ങളുടെ ചിറകുകൾ, ഇന്ദ്രൻ മുറിച്ചെടുത്തതുപോലെ, അഗ്നിമേഘങ്ങൾ നല്ലതായവ അവയുടെ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വിരിഞ്ചോച്ഛ്വാസജാഃ സര്വേ പ്രവഹസ്കന്ധജാസ്തതഃ പക്ഷജാഃ പുഷ്കരാദ്യാശ് ച വര്ഷന്തി ച യദാ ജലമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശ്വാസത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും, കാറ്റിന്റെ ശാഖകളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും, ചിറകിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുഷ്കരാദി മേഘങ്ങളും സമയമായാൽ വെള്ളം പെയ്യുന്നു.
മൂകാഃ സശബ്ദദുഷ്ടാശാസ് ത്വ് ഏതൈഃ കൃത്യം യഥാക്രമമ് ക്ഷാമവൃഷ്ടിപ്രദാ ദീര്ഘകാലം ശീതസമീരിണഃ
മിണ്ടാതെയും, ശബ്ദമുള്ളതായും, അശുദ്ധമായതായും മേഘങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യം ക്രമത്തിൽ നിർവഹിക്കുന്നു; തണുത്ത കാറ്റുള്ളവ ദീർഘകാലം കുറച്ച് മഴ മാത്രം നൽകുന്നു.
ജീവകാശ് ച തഥാ ക്ഷീണാ വിദ്യുദ്ധ്വനിവിവര്ജിതാഃ തിഷ്ഠന്ത്യാക്രോശമാത്രേ തു ധരാപൃഷ്ഠാദിതസ്തതഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, 'ജീവക'മേഘങ്ങൾ ദുർബലവും മിന്നലിന്റെ ശബ്ദം ഇല്ലാത്തതുമായവയാണ്; അവ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ക്രോഷം അകലെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അര്ധക്രോശേ തു സര്വേ വൈ ജീമൂതാ ഗിരിവാസിനഃ മേഘാ യോജനമാത്രം തു സാധ്യത്വാദ് ബഹുതോയദാഃ
പർവ്വതങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ മേഘങ്ങളും അരക്രോഷം അകലെ നിലകൊള്ളുന്നു; ധാരാളം മഴ പെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾ അവരുടെ ഉത്തമത്വം കൊണ്ടു ഒരു യോജന ദൂരത്തിലാണ്.
ധരാപൃഷ്ഠാദ്ദ്വിജാഃ ക്ഷ്മായാം വിദ്യുദ്ഗുണസമന്വിതാഃ തേഷാം തേഷാം വൃഷ്ടിസര്ഗം ത്രേധാ കഥിതമത്ര തു
ദ്വിജന്മാരേ, ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് മിന്നലിന്റെ ഗുണം ഉള്ള മേഘങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. അവയുടെ മഴയെ ഇവിടെ മൂന്നു വിധമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പക്ഷജാഃ കല്പജാഃ സര്വേ പര്വതാനാം മഹത്തമാഃ കല്പാന്തേ തേ ച വര്ഷന്തി രാത്രൌ നാശായ ശാരദാഃ
ചിറകിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും, കൽപ്പവൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയും പർവ്വതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയവയാണ്; കൽപ്പാന്തത്തിൽ, അവ ശിശിരകാലം നശിപ്പിക്കുന്നതിനായി രാത്രിയിൽ മഴ പെയ്യുന്നു.
പക്ഷജാഃ പുഷ്കരാദ്യാശ് ച വര്ഷന്തി ച യദാ ജലമ് തദാര്ണവമഭൂത്സര്വം തത്ര ശേതേ നിശീശ്വരഃ
പക്ഷികൾ, താമരകൾ തുടങ്ങിയവ വെള്ളം ചൊരിയുമ്പോൾ, അപ്പോൾ മുഴുവൻ സമുദ്രവും നിറയുന്നു; അവിടെ സകലത്തിൽ അതുലനായ പ്രഭു വിശ്രമിക്കുന്നു.
ആഗ്നേയാനാം ശ്വാസജാനാം പക്ഷജാനാം ദ്വിജര്ഷഭാഃ ജലദാനാം സദാ ധൂമോ ഹ്യ് ആപ്യായന ഇതി സ്മൃതഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ളത്, ശ്വാസത്തിൽ നിന്നുള്ളത്, പക്ഷികളിൽ നിന്നുള്ളത്, മേഘങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളത് — ഈ പുക എല്ലാം എപ്പോഴും പോഷണം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
പൌണ്ഡ്രാസ്തു വൃഷ്ടയഃ സര്വാ വൈദ്യുതാഃ ശീതശസ്യദാഃ പുണ്ഡ്രദേശേഷു പതിതാ നാഗാനാം ശീകരാ ഹിമാഃ
പുണ്ഡ്രദേശങ്ങളിൽ പെയ്യുന്ന മഴ മുഴുവൻ മിന്നലിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അതു തണുപ്പും ധാരാളം വിളവുമാണ് നൽകുന്നത്. അവിടെയേക്കു വീഴുന്ന തുള്ളികളും പനിയും പാമ്പുകളുടെ തുള്ളികളാണ്.
ഗാങ്ഗാ ഗങ്ഗാമ്ബുസമ്ഭൂതാ പര്ജന്യേന പരാവഹൈഃ നഗാനാം ച നദീനാം ച ദിഗ്ഗജാനാം സമാകുലമ്
ഗംഗയുടെ ജലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഗംഗ, മഴയും മലനദികളും കൊണ്ടു നിറയുന്നു; മലനദികളും ദിക്കാനായ്മാരും അവളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
മേഘാനാം ച പൃഥഗ്ഭൂതം ജലം പ്രായാദഗാദഗമ് പരാവഹോ യഃ ശ്വസനശ് ചാനയത്യമ്ബികാഗുരുമ്
മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിഞ്ഞ വെള്ളം കൂടുതലും പരാവഹൻ എന്ന കാറ്റ് കൊണ്ടുപോകുന്നു; അതാണ് അംബികയുടെ ഗുരുവിനരികേ എത്തിക്കുന്നത്.
മേനാപതിമതിക്രമ്യ വൃഷ്ടിശേഷം ദ്വിജാഃ പരമ് അഭ്യേതി ഭാരതേ വര്ഷേ ത്വ് അപരാന്തവിവൃദ്ധയേ
ദ്വിജന്മാരേ, മേനയുടെ ഭർത്താവിനെ കടന്ന് ശേഷിക്കുന്ന മഴ ഭാരതഭൂമിയിലേക്കു വരുന്നു; അതു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങൾ വളരാനാണ്.
വൃഷ്ടയഃ കഥിതാ ഹ്യദ്യ ദ്വിധാ വസ്തു വിവൃദ്ധയേ സസ്യദ്വയസ്യ സംക്ഷേപാത് പ്രബ്രവീമി യഥാമതി
ഇന്ന്, വസ്തുക്കളുടെ വർദ്ധനവിനായി മഴയെ രണ്ടുവിധമായി വിവരിച്ചു. വിളകളുടെ ഈ രണ്ടു തരങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷേപത്തിൽ വിശദീകരിക്കാം.
സ്രഷ്ടാ ഭാനുര്മഹാതേജാ വൃഷ്ടീനാം വിശ്വദൃഗ് വിഭുഃ സോ ഽപി സാക്ഷാദ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാശ് ചേശാനഃ പരമഃ ശിവഃ
സൃഷ്ടാവും മഹാതേജസ്സുള്ള സൂര്യനും, എല്ലാം കാണുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും — ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പരമശിവൻ.
സ ഏവ തേജസ്ത്വോജസ്തു ബലം വിപ്രാ യശഃ സ്വയമ് ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം മനോ മൃത്യുര് ആത്മാ മന്യുര് വിദിഗ് ദിശഃ
അവനാണ് പ്രകാശം, ഊർജ്ജം, ശക്തി, ദ്വിജന്മാരേ, കീർത്തി, കണ്ണ്, ചെവി, മനസ്സ്, മരണം, ആത്മാവ്, കോപം, ദിശകളും ദിക്കുകളും.
സത്യം ഋതം തഥാ വായുര് അംബരം ഖചരശ് ച സഃ ലോകപാലോ ഹരിര്ബ്രഹ്മാ രുദ്രഃ സാക്ഷാന്മഹേശ്വരഃ
അവനാണ് സത്യം, ധർമ്മം, വായു, ആകാശം, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ; ലോകപാലൻ, ഹരി, ബ്രഹ്മ, രുദ്രൻ — മഹേശ്വരൻ തന്നെ.