ഹിമവാന് യക്ഷമുഖ്യാനാം ഭൂതാനാമ് ഈശ്വരസ്യ ച സര്വാദ്രിഷു മഹാദേവോ ഹരിണാ ബ്രഹ്മണാംബയാ
ഹിമവാൻ യക്ഷന്മാരുടെയും ഭൂതന്മാരുടെയും ഈശ്വരന്റെയും പ്രദേശമാണ്; എല്ലാ പർവതങ്ങളിലും മഹാദേവൻ ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും അംബികയും കൂടെ ഉണ്ട്.
നന്ദിനാ ച ഗണൈശ്ചൈവ വര്ഷേഷു ച വനേഷു ച നീലശ്വേതത്രിശൃങ്ഗേ ച ഭഗവാന്നീലലോഹിതഃ
നന്ദിയും ഗണങ്ങളും ഒപ്പം, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലും കാടുകളിലും, നീല, ശ്വേത, ത്രിശൃംഗ പർവതങ്ങളിലും ഭഗവാൻ നീലലോഹിതൻ വസിക്കുന്നു.
സിദ്ധൈര്ദേവൈശ് ച പിതൃഭിര് ദൃഷ്ടോ നിത്യം വിശേഷതഃ നീലശ് ച വൈഡൂര്യമയഃ ശ്വേതഃ ശുക്ലോ ഹിരണ്മയഃ
സിദ്ധന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും പ്രത്യേകിച്ച് നീല, വൈഡൂര്യ, ശ്വേത, പ്രകാശമുള്ള, സ്വർണ്ണപർവതങ്ങളിൽ ഭഗവാനെ എപ്പോഴും കാണാം.
മയൂരബര്ഹവര്ണസ്തു ശാതകുംഭസ് ത്രിശൃങ്ഗവാന് ഏതേ പര്വതരാജാനോ ജംബൂദ്വീപേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
മയില്പെരിയ, പൊന്നുപോലുള്ള, ത്രിശൃംഗവാൻ എന്ന മൂന്ന് കൊമ്പുള്ള പർവതം — ഇവയാണ് ജംബൂദ്വീപിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പർവതരാജാക്കന്മാർ.
പ്ലക്ഷദ്വീപാദിദ്വീപേഷു സപ്ത സപ്തസു പര്വതാഃ ഋജ്വായതാഃ പ്രതിദിശം നിവിഷ്ടാ വര്ഷപര്വതാഃ
പ്ലക്ഷദ്വീപം തുടങ്ങി മറ്റുള്ള ദ്വീപുകളിലും ഏഴെണ്ണം വീതം നേരെ നീളുന്ന പ്രദേശപർവതങ്ങൾ എല്ലാ ദിശകളിലുമുണ്ട്.
പ്ലക്ഷദ്വീപേ തു വക്ഷ്യാമി സപ്ത ദിവ്യാന് മഹാചലാന് ഗോമേദകോ ഽത്ര പ്രഥമോ ദ്വിതീയശ്ചാന്ദ്ര ഉച്യതേ
പ്ലക്ഷദ്വീപിൽ ഏഴു ദിവ്യമായ മഹാപർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയിൽ ഗോമേദകം ഒന്നാമത്തേതും, ചന്ദ്രപർവതം രണ്ടാമത്തേതും ആണ്.
തൃതീയോ നാരദോ നാമ ചതുര്ഥോ ദുന്ദുഭിഃ സ്മൃതഃ പഞ്ചമഃ സോമകോ നാമ സുമനാഃ ഷഷ്ഠ ഉച്യതേ
മൂന്നാമത്തേതിന് നാരദൻ എന്നാണ് പേര്, നാലാമത്തേതിന് ദുന്ദുഭി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അഞ്ചാമത്തേതിന് സോമകൻ, ആറാമത്തേതിന് സുമനസ് എന്നാണ് പേര്.
സ ഏവ വൈഭവഃ പ്രോക്തോ വൈഭ്രാജഃ സപ്തമഃ സ്മൃതഃ സപ്തൈതേ ഗിരയഃ പ്രോക്താഃ പ്ലക്ഷദ്വീപേ വിശേഷതഃ
അതേ പർവതം വൈഭവം എന്നും, ഏഴാമത്തേതിന് വൈഭ്രാജൻ എന്നും പറയുന്നു; പ്ലക്ഷദ്വീപിൽ ഈ ഏഴ് പർവതങ്ങളാണ് പ്രധാനമായി പറയുന്നത്.
സപ്ത വൈ ശാല്മലിദ്വീപേ താംസ്തു വക്ഷ്യാമ്യനുക്രമാത് കുമുദശ്ചോത്തമശ്ചൈവ പര്വതശ് ച ബലാഹകഃ
ശാല്മലിദ്വീപിലും ഏഴു പർവതങ്ങളുണ്ട്; അവയെ ഞാൻ ക്രമമായി പറയും: കുമുദൻ, ഉത്തമൻ, ബലാഹകപർവതം.
ദ്രോണഃ കങ്കശ് ച മഹിഷഃ കകുദ്മാന് സപ്തമഃ സ്മൃതഃ കുശദ്വീപേ തു സപ്തൈവ ദ്വീപാശ് ച കുലപര്വതാഃ
ദ്രോണം, കങ്കൻ, മഹിഷൻ, ഏഴാമത്തേതിന് കകുദ്മാൻ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; കുശദ്വീപിലും ഏഴു പ്രധാന പർവതങ്ങളുണ്ട്.
താംസ്തു സംക്ഷേപതോ വക്ഷ്യേ നാമമാത്രേണ വൈ ക്രമാത് വിദ്രുമഃ പ്രഥമഃ പ്രോക്തോ ദ്വിതീയോ ഹേമപര്വതഃ
അവയെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പേരുകൾ മാത്രം പറയാം: വിഡ്രുമം ഒന്നാമത്തേതും, ഹേമപർവതം രണ്ടാമത്തേതും ആണ്.
തൃതീയോ ദ്യുതിമാന്നാമ ചതുര്ഥഃ പുഷ്പിതഃ സ്മൃതഃ കുശേശയഃ പഞ്ചമസ്തു ഷഷ്ഠോ ഹരിഗിരിഃ സ്മൃതഃ
മൂന്നാമത്തേതിന് ദ്യുതിമാൻ എന്നാണ് പേര്, നാലാമത്തേതിന് പുഷ്പിതൻ; കുശേശയൻ അഞ്ചാമത്തേതും, ആറാമത്തേതിന് ഹരിഗിരി എന്നാണ് പേര്.
സപ്തമോ മന്ദരഃ ശ്രീമാന് മഹാദേവനികേതനമ് മന്ദാ ഇതി ഹ്യപാം നാമ മന്ദരോ ധാരണാദ് അപാമ്
ഏഴാമത്തെ മല മന്ദരമാണ്, അതിന്റെ ഭംഗിയും മഹാദേവന്റെ വാസസ്ഥലവുമാണ്. മന്ദാ എന്നത് ഒരു നദിയുടെ പേരാണ്. ഈ മല ജലത്തെ താങ്ങി നില്ക്കുന്നതിനാലാണ് മന്ദരമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
തത്ര സാക്ഷാദ്വൃഷാങ്കസ്തു വിശ്വേശോ വിമലഃ ശിവഃ സോമഃ സനന്ദീ ഭഗവാന് ആസ്തേ ഹേമഗൃഹോത്തമേ
അവിടെ നേരിട്ട് വൃഷഭധ്വജനായ വിശ്വേശ്വരൻ, വിശുദ്ധനായ ശിവൻ, സോമനും നന്ദിയോടൊപ്പം, അത്യുത്തമമായ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
തപസാ തോഷിതഃ പൂര്വം മന്ദരേണ മഹേശ്വരഃ അവിമുക്തേ മഹാക്ഷേത്രേ ലേഭേ സ പരമം വരമ്
മുന്പ് മന്ദരൻ തപസ്സുകൊണ്ട് മഹേശ്വരനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവിമുക്തം എന്ന മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ അവൻ പരമോന്നതമായ വരം നേടി.
പ്രാര്ഥിതശ് ച മഹാദേവോ നിവാസാര്ഥം സഹാംബയാ അവിമുക്താദുപാഗമ്യ ചക്രേ വാസം സ മന്ദരേ
അപ്പോൾ വാസത്തിനായി അംബയോടൊപ്പം മഹാദേവനോട് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവൻ അവിമുക്തത്തിൽ നിന്ന് മന്ദരത്തിലേക്ക് വന്ന് താമസമുറപ്പിച്ചു.
സനന്ദീ സഗണഃ സോമസ് തേനാസൌ തന്ന മുഞ്ചതി ക്രൌഞ്ചദ്വീപേ തു സപ്തേഹ ക്രൌഞ്ചാദ്യാഃ കുലപര്വതാഃ
നന്ദിയും അനുചിതരുമായി സോമൻ അവിടെ തന്നെ വസിക്കുന്നു; അവിടം വിട്ടുപോകുന്നില്ല. ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ ക്രൗഞ്ചം തുടങ്ങി ഏഴു പ്രധാനപർവതങ്ങളുണ്ട്.
ക്രൌഞ്ചോ വാമനകഃ പശ്ചാത് തൃതീയശ്ചാന്ധകാരകഃ അന്ധകാരാത്പരശ്ചാപി ദിവാവൃന്നാമ പര്വതഃ
ആദ്യമേ ക്രൗഞ്ചം, പിന്നെ വാമനകം, മൂന്നാമത് അന്ധകാരകം; അന്ധകാരത്തിനപ്പുറം ദിവാവൃത് എന്ന പർവതം ഉണ്ട്.
ദിവാവൃതഃ പരശ്ചാപി വിവിന്ദോ ഗിരിരുച്യതേ വിവിന്ദാത്പരതശ്ചാപി പുണ്ഡരീകോ മഹാഗിരിഃ
ദിവാവൃതിന് അപ്പുറം വിവിന്ദം എന്ന പർവതം, വിവിന്ദത്തിന് അപ്പുറം പുണ്ഡരീകം എന്ന മഹാമലയും ഉണ്ട്.
പുണ്ഡരീകാത്പരശ്ചാപി പ്രോച്യതേ ദുന്ദുഭിസ്വനഃ ഏതേ രത്നമയാഃ സപ്ത ക്രൌഞ്ചദ്വീപസ്യ പര്വതാഃ
പുണ്ഡരീകത്തിന് അപ്പുറം ദുന്ദുഭിസ്വനൻ എന്ന പർവതം ഉണ്ട്. ഇവയാണ് ക്രൗഞ്ചദ്വീപിലെ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഏഴു പർവതങ്ങൾ.
ശാകദ്വീപേ ച ഗിരയഃ സപ്ത താംസ്തു നിബോധത ഉദയോ രൈവതശ്ചാപി ശ്യാമകോ മുനിസത്തമാഃ
ശാകദ്വീപിലും ഏഴു പർവതങ്ങളുണ്ട്. അവയുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: ഉദയ, റൈവത, ശ്യാമക — മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ.
രാജതശ്ച ഗിരിഃ ശ്രീമാന് ആംബികേയഃ സുശോഭനഃ ആംബികേയാത്പരോ രമ്യഃ സര്വൌഷധിസമന്വിതഃ
അവിടെ രാജതം എന്ന മനോഹരവും അംബികയുടെതുമായ പർവതം ഉണ്ട്. അംബികേയത്തിന് അപ്പുറം ഔഷധികൾ നിറഞ്ഞ രമണീയമായ ഒരു പർവതവും ഉണ്ട്.
തഥൈവ കേസരീത്യുക്തോ യതോ വായുഃ പ്രജായതേ പുഷ്കരേ പര്വതഃ ശ്രീമാന് ഏക ഏവ മഹാശിലഃ
അതു പോലെ, കേശരി എന്നു വിളിക്കുന്ന മലയും ഉണ്ട്, അതിൽ നിന്നാണ് വായു ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. പുഷ്കരത്തിൽ ഒരു വലിയ ശിലാമല മാത്രം ഉണ്ട്, അതിന്റെ ഭംഗി അതുല്യമാണ്.
ചിത്രൈര്മണിമയൈഃ കൂടൈഃ ശിലാജാലൈഃ സമുച്ഛ്രിതൈഃ ദ്വീപസ്യ തസ്യ പൂര്വാര്ധേ ചിത്രസാനുസ്ഥിതോ മഹാന്
നാനാ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ കൂറ്റൻ കൊടുമുടികളും ഉയർന്ന ശിലാസമൂഹങ്ങളുംകൊണ്ട് ആ മഹാമല ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് അത്ഭുതകരമായ ഒരു ഉച്ചിയിൽ നില്ക്കുന്നു.
യോജനാനാം സഹസ്രാണി ഊര്ധ്വം പഞ്ചാശദുച്ഛ്രിതഃ അധശ്ചൈവ ചതുസ്ത്രിംശത് സഹസ്രാണി മഹാചലഃ
അത് അമ്പതിനായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്ന്, താഴേക്ക് മുപ്പത്തി നാലായിരം യോജന വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മഹാമലമാണ്.
ദ്വീപസ്യാര്ധേ പരിക്ഷിപ്തഃ പര്വതോ മാനസോത്തരഃ സ്ഥിതോ വേലാസമീപേ തു നവചന്ദ്ര ഇവോദിതഃ
ദ്വീപിന്റെ പകുതിയെ ചുറ്റി, തീരത്തോട് ചേർന്ന്, പുതുതായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന അമ്പിളിപോലെ മാണസോത്തര എന്ന പർവതം നില്ക്കുന്നു.
യോജനാനാം സഹസ്രാണി ഊര്ധ്വം പഞ്ചാശദുച്ഛ്രിതഃ താവദേവ തു വിസ്തീര്ണഃ പാര്ശ്വതഃ പരിമണ്ഡലഃ
അത് അമ്പതിനായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്ന്, അത്ര തന്നെ വീതിയിലും വൃത്താകൃതിയിലും നില്ക്കുന്നു.
സ ഏവ ദ്വീപപശ്ചാര്ധേ മാനസഃ പൃഥിവീധരഃ ഏക ഏവ മഹാസാനുഃ സംനിവേശാദ്ദ്വിധാ കൃതഃ
ദ്വീപിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, മാണസ എന്ന ഭൂധാര, ഒരേ വലിയ കൊടുമുടിയായി, അതിന്റെ ഘടനകൊണ്ട് രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തസ്മിന്ദ്വീപേ സ്മൃതൌ ദ്വൌ തു പുണ്യൌ ജനപദൌ ശുഭൌ രാജതൌ മാനസസ്യാഥ പര്വതസ്യാനുമണ്ഡലൌ
ആ ദ്വീപിൽ, രാജതം, മാണസ്യം എന്നീ രണ്ട് പുണ്യപ്രദേശങ്ങൾ ആ മഹാമലയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
മഹാവീതം തു യദ്വര്ഷം ബാഹ്യതോ മാനസസ്യ തു തസ്യൈവാഭ്യന്തരോ യസ്തു ധാതകീഖണ്ഡ ഉച്യതേ
മഹാവീതം എന്ന പ്രദേശം മാണസത്തിന് പുറത്താണ്. അതിന്റെ ഉള്ളിലായി ധാതകീഖണ്ഡം എന്ന പ്രദേശം അറിയപ്പെടുന്നു.