രുദ്രക്ഷേത്രാണി ദിവ്യാനി സ്ഥാപിതാനി സുരോത്തമൈഃ ദിഗ്ഭാഗേ ദക്ഷിണേ പ്രോക്താഃ പശ്ചിമേ ച വദാമി വഃ
ദിവ്യമായ രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങൾ ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമന്മാർ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെക്കേ ദിക്കിലുള്ളവയെ ഞാൻ പറഞ്ഞു; ഇനി പടിഞ്ഞാറുള്ളവയെ പറയുന്നു.
അപരേണ സിതോദശ് ച സുരപശ് ച മഹാബലഃ കുമുദോ മധുമാംശ്ചൈവ ഹ്യ് അഞ്ജനോ മുകുടസ് തഥാ
കൂടാതെ സിതോദം, മഹാബലനായ സുരപ, കുമുദം, മധുമാൻ, അഞ്ജനം, മുകുടം എന്നിവയും ഉണ്ട്.
കൃഷ്ണശ് ച പാണ്ഡുരശ്ചൈവ സഹസ്രശിഖരശ് ച യഃ പാരിജാതശ് ച ശൈലേന്ദ്രഃ ശ്രീശൃങ്ഗശ്ചാചലോത്തമഃ
കൃഷ്ണൻ, പാണ്ഡുരൻ, സഹസ്രശിഖരം, പാർിജാതം, ശൈലേന്ദ്രം, ഉത്തമമായ ശ്രീശൃംഗം എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്.
ഇത്യേതേ ദേവചരിതാ ഉത്കടാഃ പര്വതോത്തമാഃ സര്വേ പശ്ചിമദിഗ്ഭാഗേ രുദ്രക്ഷേത്രസമന്വിതാഃ
ഇവയാണ് ദൈവികവും ഉന്നതവുമായ മലകൾ; ഇവയൊക്കെയും പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിലാണ്, രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങൾ അവയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
മഹാഭദ്രസ്യ സരസശ് ചോത്തരേ ച മഹാബലാഃ യേ സ്ഥിതാഃ കീര്ത്യമാനാംസ്താന് സംക്ഷിപ്യേഹ നിബോധത
മഹാഭദ്രസരസ്സിന്റെ വടക്കോട്ട് മഹാബലന്മാർ ഉണ്ട്. അവരെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ശങ്ഖകൂടോ മഹാശൈലോ വൃഷഭോ ഹംസപര്വതഃ നാഗശ് ച കപിലശ്ചൈവ ഇന്ദ്രശൈലശ് ച സാനുമാന്
ശംഖകൂടം എന്ന മഹാമല, വൃഷഭം, ഹംസപർവതം, നാഗം, കപിലൻ, ഇന്ദ്രശൈലവും അതിന്റെ ശിഖരങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.
നീലഃ കണ്ടകശൃങ്ഗശ് ച ശതശൃങ്ഗശ് ച പര്വതഃ പുഷ്പകോശഃ പ്രശൈലശ് ച വിരജശ്ചാചലോത്തമഃ
നീലപർവ്വതം, കണ്ടകശൃംഗം, ശതശൃംഗം, പർവ്വതം, പുഷ്പകോശം, പ്രശൈലം, വിരജം എന്നിവയാണ് അചഞ്ചലമായ പ്രധാന പർവതങ്ങൾ.
വരാഹപര്വതശ്ചൈവ മയൂരശ്ചാചലോത്തമഃ ജാരുധിശ്ചൈവ ശൈലേന്ദ്ര ഏത ഉത്തരസംസ്ഥിതാഃ
വരാഹപർവ്വതം, മയൂരപർവ്വതം, ജാരുധി എന്ന പർവതാധിപൻ ഇവയൊക്കെയും വടക്കുഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
തേഷു ശൈലേഷു ദിവ്യേഷു ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ അസംഖ്യാതാനി ദിവ്യാനി വിമാനാനി സഹസ്രശഃ
ഈ ദിവ്യപർവതങ്ങളിൽ, ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ, അനേകം ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് കാണാം.
ഏതേഷാം ശൈലമുഖ്യാനാമ് അന്തരേഷു യഥാക്രമമ് സന്തി ചൈവാന്തരദ്രോണ്യഃ സരാംസ്യുപവനാനി ച
ഈ പ്രധാനപർവതങ്ങൾക്കിടയിൽ, തക്കക്രമത്തിൽ, താഴ്വരകളും തടാകങ്ങളും വനങ്ങളും ഉണ്ട്.
വസന്തി ദേവാ മുനയഃ സിദ്ധാശ് ച ശിവഭാവിതാഃ കൃതവാസാഃ സപത്നീകാഃ പ്രസാദാത്പരമേഷ്ഠിനഃ
ശിവഭക്തരായ ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, സിദ്ധന്മാർ ഇവിടങ്ങളിൽ ഭാര്യകളോടൊപ്പം പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ വാസമാക്കുന്നു.
ലക്ഷ്മ്യാദ്യാനാം ബില്വവനേ കകുഭേ കശ്യപാദയഃ തഥാ താലവനേ പ്രോക്തമ് ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രോരഗാത്മനാമ്
ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം കശ്യപന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ബിൽവവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; അതുപോലെ താളവനത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ, ഉരഗാത്മാക്കളായവർ എന്നിവരും വസിക്കുന്നു.
ഉദുംബരേ കര്ദമസ്യ തഥാന്യേഷാം മഹാത്മനാമ് വിദ്യാധരാണാം സിദ്ധാനാം പുണ്യേ ത്വാമ്രവനേ ശുഭേ
ഉദുംബരവനത്തിൽ കാർദമനും മറ്റ് മഹാത്മാക്കളും വസിക്കുന്നു; പുണ്യമായ ആമ്രവനത്തിൽ വിദ്യാധരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും താമസിക്കുന്നു.
നാഗാനാം സിദ്ധസംഘാനാം തഥാ നിംബവനേ സ്ഥിതിഃ സൂര്യസ്യ കിംശുകവനേ തഥാ രുദ്രഗണസ്യ ച
നീംബവനത്തിൽ നാഗന്മാരും സിദ്ധസംഘങ്ങളും വസിക്കുന്നു; കിംശുകവനത്തിൽ സൂര്യനും രുദ്രഗണങ്ങളും താമസിക്കുന്നു.
ബീജപൂരവനേ പുണ്യേ ദേവാചാര്യോ വ്യവസ്ഥിതഃ കൌമുദേ തു വനേ വിഷ്ണുപ്രമുഖാനാം മഹാത്മനാമ്
പുണ്യമായ ബിജപൂരവനത്തിൽ ദൈവാചാര്യൻ വസിക്കുന്നു; കൗമുദി വനത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ മുൻനിർത്തിയ മഹാത്മാക്കൾ താമസിക്കുന്നു.
സ്ഥലപദ്മവനാന്തസ്ഥന്യഗ്രോധേ ഽശേഷഭോഗിനഃ ശേഷസ്ത്വശേഷജഗതാം പതിരാസ്തേ ഽതിഗര്വിതഃ
സ്ഥലപദ്മവനത്തിനകത്ത്, ന്യഗ്രോധവൃക്ഷത്തിന് കീഴിൽ, എല്ലാ സർപ്പങ്ങളും വസിക്കുന്നു; അശേഷലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ശേഷൻ അവിടെ അഭിമാനത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
സ ഏവ ജഗതാം കാലഃ പാതാലേ ച വ്യവസ്ഥിതഃ വിഷ്ണോര്വിശ്വഗുരോര്മൂര്തിര് ദിവ്യഃ സാക്ഷാദ്ധലായുധഃ
അവൻ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ കാലൻ; പാതാളത്തിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യരൂപം, ലോകഗുരുവും ഹലായുധനുമാണ്.
ശയനം ദേവദേവസ്യ സ ഹരേഃ കങ്കണം വിഭോഃ വനേ പനസവൃക്ഷാണാം സശുക്രാ ദാനവാദയഃ
അത് ദേവദേവന്റെ വിശ്രമസ്ഥലമാണ്; അതു ഹരിയുടെ കങ്കണവുമാണ്. പനസവൃക്ഷങ്ങളുടെ വനത്തിൽ ശുക്രനോടൊപ്പം ദാനവന്മാരും മറ്റു ചിലർ താമസിക്കുന്നു.
കിന്നരൈരുരഗാശ്ചൈവ വിശാഖകവനേ സ്ഥിതാഃ മനോഹരവനേ വൃക്ഷാഃ സര്വകോടിസമന്വിതാഃ
കിന്നരന്മാരും ഉരഗന്മാരും വിശാഖകവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; മനോഹരവനത്തിൽ എല്ലാ വിധവൃക്ഷങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി കാണാം.
നന്ദീശ്വരോ ഗണവരൈഃ സ്തൂയമാനോ വ്യവസ്ഥിതഃ സംതാനകസ്ഥലീമധ്യേ സാക്ഷാദ്ദേവീ സരസ്വതീ
നന്ദീശ്വരൻ ഗണങ്ങളുടെ സ്തുതികൾക്കിടയിൽ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; സന്താനകവനത്തിന്റെ നടുവിൽ ദേവിയായ സർസ്വതീ സ്വയം സാന്നിദ്ധ്യമാണു.
ഏവം സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്താ വനേഷു വനവാസിനഃ അസംഖ്യാതാ മയാപ്യത്ര വക്തും നോ വിസ്തരേണ തു
ഇങ്ങനെ, സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ വനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരെ വിവരിച്ചു; അവർ അനേകമാണ്, ഞാൻ പോലും അവരെ മുഴുവനായി വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ശിതാന്തശിഖരേ ശക്രഃ പാരിജാതവനേ ശുഭേ തസ്യ പ്രാച്യാം കുമുദാദ്രികൂടോ ഽസൌ ബഹുവിസ്തരഃ
ശിതാന്തശിഖരത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ പാരിജാതവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; അതിന്റെ കിഴക്കോട്ട് വിശാലമായ കുമുദപർവ്വതനിരയുണ്ട്.
അഷ്ടൌ പുരാണ്യുദീര്ണാനി ദാനവാനാം ദ്വിജോത്തമാഃ സുവര്ണകോടരേ പുണ്യേ രാക്ഷസാനാം മഹാത്മനാമ്
അവിടെ ദാനവന്മാരുടെ എട്ട് പുരാതന നഗരങ്ങൾ ഉണ്ടായി; പുണ്യമായ സുവർണകോടരത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ രാക്ഷസന്മാർ വസിക്കുന്നു.
നീലകാനാം പുരാണ്യാഹുര് അഷ്ടഷഷ്ടിര്ദ്വിജോത്തമാഃ മഹാനീലേ ഽപി ശൈലേന്ദ്രേ പുരാണി ദശ പഞ്ച ച
നീലകന്മാരുടെ അറുപത്തിയെട്ട് പുരാതന നഗരങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു; മഹാനീലപർവ്വതാധിപനിൽ പതിനഞ്ച് പുരാതന നഗരങ്ങളും ഉണ്ട്.
ഹയാനനാനാം മുഖ്യാനാം കിന്നരാണാം ച സുവ്രതാഃ വേണുസൌധേ മഹാശൈലേ വിദ്യാധരപുരത്രയമ്
നന്മയുള്ളവരേ, കുതിരമുഖങ്ങളുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും പ്രധാനികളിൽ, വലിയ പർവതമായ വേണുസൗധത്തിൽ, വിദ്യാധരന്മാർക്ക് മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വൈകുണ്ഠേ ഗരുഡഃ ശ്രീമാന് കരഞ്ജേ നീലലോഹിതഃ വസുധാരേ വസൂനാം തു നിവാസഃ പരികീര്തിതഃ
വൈകുണ്ഠത്തിൽ മഹത്വമുള്ള ഗരുഡൻ വസിക്കുന്നു; കരഞ്ജയിൽ നീലലോഹിതൻ; വസുധാരയിൽ വസുക്കളുടെ വാസസ്ഥലമെന്ന് പറയുന്നു.
രത്നധാരേ ഗിരിവരേ സപ്തര്ഷീണാം മഹാത്മനാമ് സപ്തസ്ഥാനാനി പുണ്യാനി സിദ്ധാവാസയുതാനി ച
രത്നധാര എന്ന ഉന്നതപർവതത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷിമാർ വസിക്കുന്നു; അവിടെ സിദ്ധന്മാരുടെ സാന്നിധ്യമുള്ള ഏഴ് പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്.
മഹത്പ്രജാപതേഃ സ്ഥാനമ് ഏകശൃങ്ഗേ നഗോത്തമേ ഗജശൈലേ തു ദുര്ഗാദ്യാഃ സുമേധേ വസവസ് തഥാ
മഹാപ്രജാപതിയുടെ വലിയ വാസസ്ഥലം ഏകശൃംഗ എന്ന ഉന്നതപർവതത്തിൽ ആണ്; ഗജശൈലയിൽ ദുർഗാദി ദേവതകളും, ബുദ്ധിമാൻമാരായ വസുക്കളും വസിക്കുന്നു.
ആദിത്യാശ് ച തഥാ രുദ്രാഃ കൃതാവാസാസ്തഥാശ്വിനൌ അശീതിര്ദേവപുര്യസ്തു ഹേമകക്ഷേ നഗോത്തമേ
അദിത്യന്മാരും രുദ്രന്മാരും അവിടം വാസം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; അശ്വിനികളും അതുപോലെ; ഹേമകക്ഷേ എന്ന ഉന്നതപർവതത്തിൽ എൺപതു ദേവനഗരങ്ങൾ ഉണ്ട്.
സുനീലേ രക്ഷസാം വാസാഃ പഞ്ചകോടിശതാനി ച പഞ്ചകൂടേ പുരാണ്യാസന് പഞ്ചകോടിപ്രമാണതഃ
സുനീലപർവതത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്, അഞ്ഞൂറ്റി കോടി എണ്ണം; പഞ്ചകൂഠയിൽ പഴയ നഗരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഓരോന്നും അഞ്ഞൂറ്റി കോടി വലിപ്പമുള്ളത്.