ലബ്ധം ശശിപ്രഭം ഛത്രം തയാ തത്ര വിഭൂഷിതമ് ചാമരേ ചാമരാസക്തഹസ്താഗ്രൈഃ സ്ത്രീഗണൈര്യുതാ
അവിടെ ദേവി ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള ഒരു കുടയും, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടം കൈകളിൽ ചാമരം പിടിച്ച് അണിനിരന്നതും അവൾ അലങ്കരിച്ചതും ലഭിച്ചു.
സിംഹാസനം ച പരമം തയാ ചാധിഷ്ഠിതം മയാ അലംകൃതാ മഹാലക്ഷ്മ്യാ മുകുടാദ്യൈഃ സുഭൂഷണൈഃ
അവിടെ ദേവിയും ഞാനും മഹാലക്ഷ്മി മുകുടം മുതലായ മനോഹരാഭരണങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പരമസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
ലബ്ധോ ഹാരശ് ച പരമോ ദേവ്യാഃ കണ്ഠഗതസ് തഥാ വൃഷേന്ദ്രശ് ച സിതോ നാഗഃ സിംഹഃ സിംഹധ്വജസ് തഥാ
ദേവിയുടെ കഴുത്തിൽ ധരിക്കാൻ അത്യുത്തമമായ ഒരു ഹാരവും, വൃഷഭാധിപതിയും വെള്ളയാനയും സിംഹവും സിംഹധ്വജവും ലഭിച്ചു.
രഥശ് ച ഹേമച്ഛത്രം ച ചന്ദ്രബിംബസമപ്രഭമ് അദ്യാപി സദൃശഃ കശ്ചിന് മയാ നാസ്തി വിഭുഃ ക്വചിത്
ഒരു രഥവും ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള സ്വർണ്ണക്കുടയും ലഭിച്ചു; ഇന്നുവരെ എവിടെയും എനിക്ക് തുല്യനായവൻ ഇല്ല, മഹാബലശാലിയായവനേ.
സാന്വയം ച ഗൃഹീത്വേശസ് തഥാ സംബന്ധിബാന്ധവൈഃ ആരുഹ്യ വൃഷമീശാനോ മയാ ദേവ്യാ ഗതഃ ശിവഃ
ഇശ്വരൻ കുടുംബത്തെയും ബന്ധുക്കളെയും കൂട്ടി വൃഷഭത്തിൽ കയറി, ദേവിയോടും എന്നോടും കൂടെ ശിവൻ പുറപ്പെട്ടു.
തദാ ദേവീം ഭവം ദൃഷ്ട്വാ മയാ ച പ്രാര്ഥയന് ഗണൈഃ മുനിദേവര്ഷയഃ സിദ്ധാ ആജ്ഞാം പാശുപതീം ദ്വിജാഃ
അപ്പോൾ ഭവാദേവിയെയും എന്നെയും കണ്ടു, ഗണങ്ങൾ, മുനികൾ, ദേവർഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ പാശുപതീയ ആജ്ഞ ചോദിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ.
അഥാജ്ഞാം പ്രദദൌ തേഷാമ് അര്ഹാണാമ് ആജ്ഞയാ വിഭോഃ നന്ദികോ നഗജാഭര്തുസ് തേഷാം പാശുപതീം ശുഭാമ്
അതിനുശേഷം, മഹേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, നന്ദികേശ്വരൻ, പാർവതീഭർത്താവിന്റെ സേവകൻ, അവർക്കു പുണ്യമായ പാശുപതീയ ആജ്ഞ നൽകി.
തസ്മാദ്ധി മുനയോ ലബ്ധ്വാ തദാജ്ഞാം മുനിപുങ്ഗവാത് ഭവഭക്താസ്തദാ ചാസംസ് തസ്മാദേവം സമര്ചയേത്
അങ്ങനെ, മുനികൾ ആ ആജ്ഞ മുനിപുങ്ഗവനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച് ഭവനോടു ഭക്തരായി; അതുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ആരാധിക്കണം.
നമസ്കാരവിഹീനസ്തു നാമ ഉദ്ഗിരയേദ്ഭവേ ബ്രഹ്മഘ്നദശസംതുല്യം തസ്യ പാപം ഗരീയസമ്
നമസ്കാരം ചെയ്യാതെ ഭവന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ പത്ത് പ്രാവശ്യം ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തതിനെ തുല്യമായ വലിയ പാപം അനുഭവിക്കും.
തസ്മാത്സര്വപ്രകാരേണ നമസ്കാരാദിമുച്ചരേത് ആദൌ കുര്യാന്നമസ്കാരം തദന്തേ ശിവതാം വ്രജേത്
അതിനാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നമസ്കാരം മുതലായവ ചേർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം; ആദ്യം നമസ്കാരം ചെയ്ത് അവസാനം ശിവത്വം പ്രാപിക്കണം.
സൂത സുവ്യക്തമഖിലം കഥിതം ശങ്കരസ്യ തു സര്വാത്മഭാവം രുദ്രസ്യ സ്വരൂപം വക്തുമര്ഹസി
സൂതാ, ശങ്കരന്റെ കാര്യങ്ങൾ നീ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞുതന്നു; ഇനി സർവ്വാത്മാവായ രുദ്രന്റെ സ്വരൂപം വിശദമായി പറയണം.
ഭൂര്ഭുവഃ സ്വര്മഹശ്ചൈവ ജനഃ സാക്ഷാത്തപസ് തഥാ സത്യലോകശ് ച പാതാലം നരകാര്ണവകോടയഃ
ഭൂ, ഭുവ, സ്വർഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, പാതാളം, നരകങ്ങൾ, അനന്തമായ സമുദ്രങ്ങൾ—
താരകാഗ്രഹസോമാര്കാ ധ്രുവഃ സപ്തര്ഷയസ് തഥാ വൈമാനികാസ്തഥാന്യേ ച തിഷ്ഠന്ത്യസ്യ പ്രസാദതഃ
നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ധ്രുവതാരം, സപ്തർഷിമാർ, ദേവതകൾ, മറ്റു സകലരും അവന്റെ കൃപയാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
അനേന നിര്മിതാസ്ത്വേവം തദാത്മാനോ ദ്വിജര്ഷഭാഃ സമഷ്ടിരൂപഃ സര്വാത്മാ സംസ്ഥിതഃ സര്വദാ ശിവഃ
ഇവയെല്ലാം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ; അവൻ എല്ലാറ്റിനെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സർവ്വാത്മാവായി ശിവനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വാത്മാനം മഹാത്മാനം മഹാദേവം മഹേശ്വരമ് ന വിജാനന്തി സംമൂഢാ മായയാ തസ്യ മോഹിതാഃ
അവന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചവർക്കു സർവ്വാത്മാവായ മഹാത്മാവായ മഹാദേവനായ മഹേശ്വരനെ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
തസ്യ ദേവസ്യ രുദ്രസ്യ ശരീരം വൈ ജഗത്ത്രയമ് തസ്മാത്പ്രണമ്യ തം വക്ഷ്യേ ജഗതാം നിര്ണയം ശുഭമ്
അവൻ, ദേവനായ രുദ്രൻ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളും തന്റെ ശരീരമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, ലോകങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ സത്യം ഞാൻ പറയും.
പുരാ വഃ കഥിതം സര്വം മയാണ്ഡസ്യ യഥാ കൃതിഃ ഭുവനാനാം സ്വരൂപം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡേ കഥയാമ്യഹമ്
മുന്പ് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് എല്ലാം പറഞ്ഞിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിലെ ലോകങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു.
പൃഥിവീ ചാന്തരിക്ഷം ച സ്വര്മഹര്ജന ഏവ ച തപഃ സത്യം ച സപ്തൈതേ ലോകാസ്ത്വണ്ഡോദ്ഭവാഃ ശുഭാഃ
ഭൂമി, ആകാശം, സ്വർഗം, മഹർ, ജന, തപ, സത്യം എന്നിങ്ങനെ ഈ ഏഴു ശുഭമായ ലോകങ്ങൾ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
അധസ്താദത്ര ചൈതേഷാം ദ്വിജാഃ സപ്ത തലാനി തു മഹാതലാദയസ്തേഷാം അധസ്താന്നരകാഃ ക്രമാത്
ഇവയുടെ കീഴിൽ, ദ്വിജന്മാരേ, മഹാതല മുതലായ ഏഴു തലയിടങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവയുടെ കീഴിൽ ക്രമമായി നരകങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
മഹാതലം ഹേമതലം സര്വരത്നോപശോഭിതമ് പ്രാസാദൈശ് ച വിചിത്രൈശ് ച ഭവസ്യായതനൈസ് തഥാ
മഹാതലത്തിൽ പൊന്നും വിവിധ രത്നങ്ങളും കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങളും ഭവന്റെ വിവിധ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഉണ്ട്.
അനന്തേന ച സംയുക്തം മുചുകുന്ദേന ധീമതാ നൃപേണ ബലിനാ ചൈവ പാതാലസ്വര്ഗവാസിനാ
അത് അനന്തനും, ധീരനായ മുചുകുന്ദ രാജാവും, ശക്തനായ ഭൂപാലനും, പാതാളത്തിലും സ്വർഗത്തിലും വസിക്കുന്നവരും ചേർന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശൈലം രസാതലം വിപ്രാഃ ശാര്കരം ഹി തലാതലമ് പീതം സുതലമിത്യുക്തം വിതലം വിദ്രുമപ്രഭമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, രസാതലം ഒരു പർവ്വതമാണ്; ശാർകരം തലയിടമാണ്; പീതം സുതലമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; വിതലം പവഴംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സിതം ഹി അതലം തച്ച തലം യച്ച സിതേതരമ് ക്ഷ്മായാസ്തു യാവദ്വിസ്താരോ ഹ്യ് അധസ്തേഷാം ച സുവ്രതാഃ
അറ്റലം വെള്ളയാണു, തലയിടവും അതുപോലെ വെള്ളയാണ്; അവയിൽ മറ്റെന്ത് വെള്ളയാണോ അതും. ധർമ്മശീലന്മാരേ, അവയുടെ വിസ്തൃതി ഭൂമിയ്ക്ക് തുല്യമാണ്.
തലാനാം ചൈവ സര്വേഷാം താവത്സംഖ്യാ സമാഹിതാ സഹസ്രയോജനം വ്യോമ ദശസാഹസ്രമേവ ച
ഈ എല്ലാ തലയിടങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; ആകാശം ആയിരം യോജനവും പത്തു ആയിരം യോജനവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ലക്ഷം സപ്തസഹസ്രം ഹി തലാനാം സഘനസ്യ തു വ്യോമ്നഃ പ്രമാണം മൂലം തു ത്രിംശത്സാഹസ്രകേണ തു
തലയിടങ്ങളുടെ കനത്ത ഭാഗം ഒരു ലക്ഷം ഏഴായിരം യോജനമാണ്; ആകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം മുപ്പതിനായിരം യോജനമാണ്.
സുവര്ണേന മുനിശ്രേഷ്ഠാസ് തഥാ വാസുകിനാ ശുഭമ് രസാതലമിതി ഖ്യാതം തഥാന്യൈശ് ച നിഷേവിതമ്
മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രസാതലം പൊന്നുപോലെയും ശുഭമായതുമായ സ്ഥലമായി പ്രശസ്തമാണ്; വാസുകിയും മറ്റുള്ളവരും അവിടെ വസിക്കുന്നു.
വിരോചനഹിരണ്യാക്ഷനരകാദ്യൈശ് ച സേവിതമ് തലാതലമിതി ഖ്യാതം സര്വശോഭാസമന്വിതമ്
വിരോചനനും ഹിരണ്യാക്ഷനും നരകനും മറ്റും സേവിക്കുന്നതും എല്ലാ ഭംഗിയും നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലമാണ് തലയിടം.
വൈനായകാദിഭിശ്ചൈവ കാലനേമിപുരോഗമൈഃ പൂര്വദേവൈഃ സമാകീര്ണം സുതലം ച തഥാപരൈഃ
വൈനായകനും കാലനേമിയും മുൻകാല ദേവന്മാരും മറ്റു പലരുമായി സുതലം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വിതലം ദാനവാദ്യൈശ് ച താരകാഗ്നിമുഖൈസ് തഥാ മഹാന്തകാദ്യൈര് നാഗൈശ് ച പ്രഹ്ലാദേനാസുരേണ ച
വിതലം ദാനവന്മാരും താരകനും അഗ്നിമുഖനും മഹാന്തകനും നാഗന്മാരും അസുരനായ പ്രഹ്ലാദനും വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
വിതലം ചാത്ര വിഖ്യാതം കമ്ബലാശ്വനിഷേവിതമ് മഹാകുമ്ഭേന വീരേണ ഹയഗ്രീവേണ ധീമതാ
വിതലം കംബലനും അശ്വനും മഹാകുംഭ എന്ന വീരനും ധീരനായ ഹയഗ്രീവനും സേവിക്കുന്നതായും പ്രശസ്തമാണ്.