ഗതേ പുണ്യേ ച വരദേ സഹസ്രാക്ഷേ ശിലാശനഃ ആരാധയന്മഹാദേവം തപസാതോഷയദ്ഭവമ്
ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനും, വരദായകനും പുറപ്പെട്ട ശേഷം, ശിലാദൻ മഹാദേവനെ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചു, ഭവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അഥ തസ്യൈവമനിശം തത്പരസ്യ ദ്വിജസ്യ തു ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ഗതം ക്ഷണമിവാദ്ഭുതമ്
അങ്ങനെ, ആ ഉന്നത ലക്ഷ്യത്തിൽ ഏകാഗ്രനായ ബ്രാഹ്മണനു ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷങ്ങൾ ഒരു അത്ഭുതകരമായ നിമിഷം പോലെ കടന്നു പോയി.
വല്മീകേനാവൃതാങ്ഗശ് ച ലക്ഷ്യഃ കീടഗണൈര്മുനിഃ വജ്രസൂചീമുഖൈശ്ചാന്യൈ രക്തകീടൈശ് ച സര്വതഃ
മുനിയുടെ ശരീരം പുഴുവുകളും ചുവപ്പു സൂചിപോലുള്ള കീടങ്ങളും മുഴുവൻ ചുറ്റി, ഒരു വലിയ പുല്ലിടിയാൽപോലെ ആന്റ്ഹില്ലിൽ മറഞ്ഞിരുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
നിര്മാംസരുധിരത്വഗ് വൈ നിര്ലേപഃ കുഡ്യവത് സ്ഥിതഃ അസ്ഥിശേഷോ ഽഭവത്പശ്ചാത് തമമന്യത ശങ്കരഃ
അവിടെ, മാംസം, രക്തം, ചർമ്മം ഒന്നുമില്ലാതെ, മതിലുപോലെ ഒന്നും ചേർന്നില്ലാതെ, അസ്ഥികൾ മാത്രം ശേഷിച്ചു; ശംകരൻ അവനെ അങ്ങനെ കണ്ടു.
യദാ സ്പൃഷ്ടോ മുനിസ്തേന കരേണ ച സ്മരാരിണാ തദൈവ മുനിശാര്ദൂലശ് ചോത്സസര്ജ ക്ലമം ദ്വിജഃ
കാമന്റെ ശത്രുവായ ശംകരൻ തന്റെ കൈ കൊണ്ട് ആ മുനിയെ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, അക്ഷയശ്രമം അനുഭവിച്ചിരുന്ന ആ ദ്വിജൻ അക്ഷയമായ ക്ഷീണം അന്നേ അപ്പോൾ വിട്ടുകളഞ്ഞു.
തപതസ്തസ്യ തപസാ പ്രഭുസ്തുഷ്ടാഥ ശങ്കരഃ തുഷ്ടസ്തവേത്യഥോവാച സഗണശ്ചോമയാ സഹ
മുനിയുടെ തപസ്സിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു, മഹത്വമുള്ള ശംകരൻ, തന്റെ അനുചിതരോടും എന്നോടും കൂടി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്'.
തപസാനേന കിം കാര്യം ഭവതസ്തേ മഹാമതേ ദദാമി പുത്രം സര്വജ്ഞം സര്വശാസ്ത്രാര്ഥപാരഗമ്
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഈ തപസ്സിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്താണ്? ഞാൻ നിനക്കൊരുവൻറെ മകനായി, എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അർത്ഥം പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിച്ചവനുമായ ഒരു മകനെ നൽകാം.
തതഃ പ്രണമ്യ ദേവേശം സ്തുത്വോവാച ശിലാശനഃ ഹര്ഷഗദ്ഗദയാ വാചാ സോമം സോമവിഭൂഷണമ്
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ പ്രഭുവിന് വന്ദനം ചെയ്ത് സ്തുതി അർപ്പിച്ചശേഷം, ശിലാദൻ ആനന്ദത്തിൽ കുലുങ്ങിയ സ്വരത്തിൽ ചന്ദ്രനെ അലങ്കരിച്ചവനോടു പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ത്രിപുരാര്ദന ശങ്കര അയോനിജം മൃത്യുഹീനം പുത്രമിച്ഛാമി സത്തമ
ഭഗവനേ, ദേവദേവനായ പ്രഭുവേ, ത്രിപുരനെ നശിപ്പിച്ച ശംകരനേ, ഞാൻ ജനനമില്ലാത്ത, മരണമില്ലാത്ത ഒരു മകനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാനായവനേ.
പൂര്വമാരാധിതഃ പ്രാഹ തപസാ പരമേശ്വരഃ ശിലാദം ബ്രഹ്മണാ രുദ്രഃ പ്രീത്യാ പരമയാ പുനഃ
മുന്പ്, പരമേശ്വരനായ രുദ്രൻ തപസ്സിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖാന്തിരം, വലിയ സ്നേഹത്തോടെ ശിലാദനോടു പറഞ്ഞിരുന്നു.
പൂര്വമാരാധിതോ വിപ്ര ബ്രഹ്മണാഹം തപോധന തപസാ ചാവതാരാര്ഥം മുനിഭിശ് ച സുരോത്തമൈഃ
ദ്വിജനേ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മുനികളും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവരും, അവതാരത്തിനായി എന്നെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.
തവ പുത്രോ ഭവിഷ്യാമി നന്ദിനാമ്നാ ത്വയോനിജഃ പിതാ ഭവിഷ്യസി മമ പിതുര്വൈ ജഗതാം മുനേ
ഞാൻ നിന്റെ മകനായി, ജനനമില്ലാത്തവനായി, നന്ദി എന്ന പേരിൽ ജനിക്കും; നീ എന്റെ പിതാവായിരിക്കും, മുനിവരനേ, ബ്രഹ്മാവിനെപോലെ ലോകങ്ങളുടെ പിതാവായി.
ഏവമുക്ത്വാ മുനിം പ്രേക്ഷ്യ പ്രണിപത്യ സ്ഥിതം ഘൃണീ സോമഃ സോമോപമഃ പ്രീതസ് തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വന്ദനത്തോടെ നില്ക്കുന്ന മുനിയെ നോക്കി, ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള, സന്തോഷംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ സോമൻ അവിടെയേൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ലബ്ധപുത്രഃ പിതാ രുദ്രാത് പ്രീതോ മമ മഹാമുനേ യജ്ഞാങ്ഗണം മഹത്പ്രാപ്യ യജ്ഞാര്ഥം യജ്ഞവിത്തമഃ
രുദ്രനിൽ നിന്നു മകനെ ലഭിച്ച പിതാവ്, സന്തോഷത്തോടെ, മഹാമുനിവേ, വലിയ യാഗശാലയിൽ എത്തി, യാഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനായി.
തദങ്ഗണാദഹം ശംഭോസ് തനുജസ്തസ്യ ചാജ്ഞയാ സംജാതഃ പൂര്വമേവാഹം യുഗാന്താഗ്നിസമപ്രഭഃ
ശംഭുവിന്റെ ആ യാഗഭൂമിയിൽ നിന്നു, അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഞാൻ മുമ്പ് തന്നെ, യುಗാന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശത്തോടെ ജനിച്ചു.
വവര്ഷുസ്തദാ പുഷ്കരാവര്തകാദ്യാ ജഗുഃ ഖേചരാഃ കിന്നരാഃ സിദ്ധസാധ്യാഃ ശിലാദാത്മജത്വം ഗതേ മയ്യുപേന്ദ്രഃ സസര്ജാഥ വൃഷ്ടിം സുപുഷ്പൌഘമിശ്രാമ്
അപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു മേഘങ്ങൾ മഴ പെയ്യിച്ചു, ദേവതകളും കിന്നരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും പാടിത്തുടങ്ങി; ഞാൻ ശിലാദന്റെ മകനായപ്പോൾ, ഉപേന്ദ്രൻ മനോഹരമായ പുഷ്പമഴ പെയ്യിച്ചു.
മാം ദൃഷ്ട്വാ കാലസൂര്യാഭം ജടാമുകുടധാരിണമ് ത്ര്യക്ഷം ചതുര്ഭുജം ബാലം ശൂലടങ്കഗദാധരമ്
എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ, കാലസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം, ജടാമുടി, മൂന്നു കണ്ണുകൾ, നാലു കൈകൾ, ബാലാവസ്ഥ, ത്രിശൂലം, പരശു, ഗദ എന്നിവ കൈവശം വച്ചവനായി—
വജ്രിണം വജ്രദംഷ്ട്രം ച വജ്രിണാരാധിതം ശിശുമ് വജ്രകുണ്ഡലിനം ഘോരം നീരദോപമനിഃസ്വനമ്
വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ, വജ്രംപോലുള്ള പല്ലുകൾ, വജ്രധാരിയായവൻ ആരാധിച്ച കുട്ടി, വജ്രകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച, ഭയങ്കരൻ, മേഘഗർജ്ജനപോലുള്ള ശബ്ദം ഉള്ളവൻ—
ബ്രഹ്മാദ്യാസ്തുഷ്ടുവുഃ സര്വേ സുരേന്ദ്രശ് ച മുനീശ്വരാഃ നേദുഃ സമന്തതഃ സര്വേ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ
ബ്രഹ്മാവും തുടങ്ങിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും, ഇന്ദ്രനും മഹാമുനികളും എന്നെ സ്തുതിച്ചു; എല്ലായിടത്തും സംഗീതം മുഴങ്ങി, അപ്സരസ്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു.
ഋഷയോ മുനിശാര്ദൂല ഋഗ്യജുഃസാമസംഭവൈഃ മന്ത്രൈര്മാഹേശ്വരൈഃ സ്തുത്വാ സമ്പ്രണേമുര്മുദാന്വിതാഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഋഷിമാർ ഋഗ്, യജുര്, സാമ വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മഹേശ്വര മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ എന്നെ സ്തുതിച്ചു, വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ചു.
ബ്രഹ്മാ ഹരിശ് ച രുദ്രശ് ച ശക്രഃ സാക്ഷാച്ഛിവാംബികാ ജീവശ്ചേന്ദുര്മഹാതേജാ ഭാസ്കരഃ പവനോ ഽനലഃ
ബ്രഹ്മാവ്, ഹരിയും, രുദ്രനും, ഇന്ദ്രനും, ശിവനും അംബികയും നേരിട്ട്, ജീവനും, പ്രകാശമുള്ള ചന്ദ്രനും, സൂര്യനും, വായുവും, അഗ്നിയും—
ഈശാനോ നിരൃതിര്യക്ഷോ യമോ വരുണ ഏവ ച വിശ്വേദേവാസ് തഥാ രുദ്രാ വസവശ് ച മഹാബലാഃ
ഈശാനൻ, നിരൃതി, യക്ഷൻ, യമൻ, വരുണൻ, വിശ്വദേവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, ശക്തിയുള്ള വസുക്കൾ—
ലക്ഷ്മീഃ സാക്ഷാച്ഛചീ ജ്യേഷ്ഠാ ദേവീ ചൈവ സരസ്വതീ അദിതിശ് ച ദിതിശ്ചൈവ ശ്രദ്ധാ ലജ്ജാ ധൃതിസ് തഥാ
ലക്ഷ്മി നേരിട്ട്, ശചി, ജ്യേഷ്ഠ, സരസ്വതി ദേവി, അതിതിയും ദിതിയും, ശ്രദ്ദയും ലജ്ജയും ധൈര്യവും—
നന്ദാ ഭദ്രാ ച സുരഭീ സുശീലാ സുമനാസ് തഥാ വൃഷേന്ദ്രശ് ച മഹാതേജാ ധര്മോ ധര്മാത്മജസ് തഥാ
നന്ദ, ഭദ്ര, സുരഭി, സുശീല, സുമന, പ്രകാശമുള്ള വൃഷേന്ദ്രൻ, ധർമ്മൻ, ധർമ്മപുത്രൻ—
ആവൃത്യ മാം തഥാലിങ്ഗ്യ തുഷ്ടുവുര്മുനിസത്തമ ശിലാദോ ഽപി മുനിര്ദൃഷ്ട്വാ പിതാ മേ താദൃശം തദാ
അവർ എന്നെ ചുറ്റിയും ചേർത്തും വന്ദിച്ചു; അപ്പോൾ അച്ഛൻ ശിലാദൻ അത്തരം ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടു.
പ്രീത്യാ പ്രണമ്യ പുണ്യാത്മാ തുഷ്ടാവേഷ്ടപ്രദം സുതമ് ഭഗവന്ദേവദേവേശ ത്രിയംബക മമാവ്യയ
സന്തോഷത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, പുണ്യാത്മാവായ അച്ഛൻ, ആശംസകൾ നൽകുന്ന പുത്രനെ പുകഴ്ത്തി: 'ഭഗവൻ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനേ, എന്റെ നശിക്കാത്തവനേ—'
പുത്രോ ഽസി ജഗതാം യസ്മാത് ത്രാതാ ദുഃഖാദ്ധി കിം പുനഃ രക്ഷകോ ജഗതാം യസ്മാത് പിതാ മേ പുത്ര സര്വഗ
'ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ നീ ആണെങ്കിൽ, എന്റെ മകനേ, പിന്നെ എന്ത് പറയണം? ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ എന്റെ മകൻ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
അയോനിജ നമസ്തുഭ്യം ജഗദ്യോനേ പിതാമഹ പിതാ പുത്ര മഹേശാന ജഗതാം ച ജഗദ്ഗുരോ
'ജനനമില്ലാത്തവനേ, നിനക്കു വന്ദനം, ലോകത്തിന്റെ ഉറവിടമേ, പിതാമഹൻ, അച്ഛൻ, മകൻ, മഹേശ്വരൻ, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവേ.'
വത്സ വത്സ മഹാഭാഗ പാഹി മാം പരമേശ്വര ത്വയാഹം നന്ദിതോ യസ്മാന് നന്ദീ നാമ്നാ സുരേശ്വര
'കുഞ്ഞേ, വലിയ ഭാഗ്യശാലിയായ കുഞ്ഞേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണേ, പരമേശ്വരാ. നീ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ഞാൻ നന്ദി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.'
തസ്മാന്നന്ദയ മാം നന്ദിന് നമാമി ജഗദീശ്വരമ് പ്രസീദ പിതരൌ മേ ഽദ്യ രുദ്രലോകം ഗതൌ വിഭോ
'അതിനാൽ, എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, നന്ദി. ലോകനാഥനോടു ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. ദയവായി, എന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും ഇന്ന് രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു, മഹാശക്തനേ.'