ദക്ഷിണാസഹിതം യജ്ഞമ് ആകൂതിഃ സുഷുവേ തഥാ ദക്ഷിണാ ജനയാമാസ ദിവ്യാ ദ്വാദശ പുത്രികാഃ
ആകൂതി ദക്ഷിണയോടൊപ്പം യജ്ഞനെ പ്രസവിച്ചു. ദക്ഷിണ പിന്നീട് ദ്വാദശം ദിവ്യകന്യാകമാരെ പ്രസവിച്ചു.
പ്രസൂതിഃ സുഷുവേ ദക്ഷാച് ചതുര്വിംശതികന്യകാഃ ശ്രദ്ധാം ലക്ഷ്മീം ധൃതിം പുഷ്ടിം തുഷ്ടിം മേധാം ക്രിയാം തഥാ
ദക്ഷനിൽ നിന്ന് പ്രസൂതി ഇരുപത്തിനാലു പെൺമക്കളെ പ്രസവിച്ചു: ശ്രദ്ധ, ലക്ഷ്മി, ധൃതി, പുഷ്ടി, തുഷ്ടി, മേധ, ക്രിയ എന്നിവയും.
ബുദ്ധിം ലജ്ജാം വപുഃശാന്തിം സിദ്ധിം കീര്തിം മഹാതപാഃ ഖ്യാതിം ശാന്തിം ച സമ്ഭൂതിം സ്മൃതിം പ്രീതിം ക്ഷമാം തഥാ
ബുദ്ധി, ലജ്ജ, വപു, ശാന്തി, സിദ്ധി, കീർത്തി, മഹാതപ, ഖ്യാതി, ശാന്തി, സംഭൂതി, സ്മൃതി, പ്രീതി, ക്ഷമ എന്നിവയും.
സംനതിം ചാനസൂയാം ച ഊര്ജാം സ്വാഹാം സുരാരണിമ് സ്വധാം ചൈവ മഹാഭാഗാം പ്രദദൌ ച യഥാക്രമമ്
സംനതി, അനസൂയ, ഊർജ, സ്വാഹ, സുരാരണി, മഹാഭാഗയായ സ്വധാ എന്നിവയും ദക്ഷൻ ക്രമത്തിൽ നൽകിയവരാണ്.
ശ്രദ്ധാദ്യാശ്ചൈവ കീര്ത്യന്താസ് ത്രയോദശ സുദാരികാഃ ധര്മം പ്രജാപതിം ജഗ്മുഃ പതിം പരമദുര്ലഭാഃ
ശ്രദ്ധ മുതൽ കീർത്തി വരെ പതിമൂന്നു ഉത്തമകന്യാകമാർ വളരെ ദുർലഭനായ പ്രജാപതി ധർമ്മനെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചു.
ഉപയേമേ ഭൃഗുര്ധീമാന് ഖ്യാതിം താം ഭാര്ഗവാരണിമ് സമ്ഭൂതിം ച മരീചിസ്തു സ്മൃതിം ചൈവാങ്ഗിരാ മുനിഃ
ധീരനായ ഭൃഗു ഖ്യാതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. മരീചി സംഭൂതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അങ്കിരസ്മുനി സ്മൃതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
പ്രീതിം പുലസ്ത്യഃ പുണ്യാത്മാ ക്ഷമാം താം പുലഹോ മുനിഃ ക്രതുശ് ച സംനതിം ധീമാന് അത്രിസ്താം ചാനസൂയകാമ്
പുലസ്ത്യൻ, പുണ്യാത്മാവായവൻ, പ്രീതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. പുലഹമുനി ക്ഷമയെ വിവാഹം ചെയ്തു. ധീരനായ ക്രതു സംനതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അത്രി അനസൂയയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
ഊര്ജാം വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് വരിഷ്ഠോ വാരിജേക്ഷണാമ് വിഭാവസുസ് തഥാ സ്വാഹാം സ്വധാം വൈ പിതരസ് തഥാ
വരിഷ്ഠനും കമലനയനനുമായ വസിഷ്ഠൻ ഊർജയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിഭാവസു സ്വാഹയെ വിവാഹം ചെയ്തു. പിതാക്കന്മാർ സ്വധയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
പുത്രീകൃതാ സതീ യാ സാ മാനസീ ശിവസമ്ഭവാ ദക്ഷേണ ജഗതാം ധാത്രീ രുദ്രമേവാസ്ഥിതാ പതിമ്
മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശിവസംബവയായ സതീ, ദക്ഷൻ വഴി ലോകങ്ങളുടെ ധാരകനായ രുദ്രന്റെ ഭാര്യയായി.
അര്ധനാരീശ്വരം ദൃഷ്ട്വാ സര്ഗാദൌ കനകാണ്ഡജഃ വിഭജസ്വേതി ചാഹാദൌ യദാ ജാതാ തദാഭവത്
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ അർദ്ധനാരീശ്വരനെ കണ്ടു, പൊൻമുട്ടിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ 'വിഭജിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അവൾ ജനിച്ചപ്പോൾ അങ്ങനെ സംഭവിച്ചു.
തസ്യാശ്ചൈവാംശജാഃ സര്വാഃ സ്ത്രിയസ്ത്രിഭുവനേ തഥാ ഏകാദശാവിധാ രുദ്രാസ് തസ്യ ചാംശോദ്ഭവാസ് തഥാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ സ്ത്രീകളും അവളുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്. പതിനൊന്ന് വിധത്തിലുള്ള രുദ്രന്മാർ അവന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
സ്ത്രീലിങ്ഗമഖിലം സാ വൈ പുംലിങ്ഗം നീലലോഹിതഃ തം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ ദക്ഷമാലോക്യ സുവ്രതാമ്
സകല സ്ത്രീത്വവും അവളാണ്; നീലലോഹിതൻ ആണ് പുരുഷത്വം. അതു കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, സദാചാരിയായ ദക്ഷനെ നോക്കി പറഞ്ഞു—
ഭജസ്വ ധാത്രീം ജഗതാം മമാപി ച തവാപി ച പുന്നാമ്നോ നരകാത്ത്രാതി ഇതി പുത്രീത്വിഹോക്തിതഃ
'ലോകങ്ങളുടെ ധാരകയെ നീയും ഞാനും മകളായി സ്വീകരിക്കണം. അവൾ പുത് എന്ന നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവളെ മകൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.'
പ്രശസ്താ തവ കാന്തേയം സ്യാത് പുത്രീ വിശ്വമാതൃകാ തസ്മാത് പുത്രീ സതീ നാമ്നാ തവൈഷാ ച ഭവിഷ്യതി
'ഈ സുന്ദരിയായവൾ നിന്റെ മകളും വിശ്വമാതാവുമാകും. അതുകൊണ്ട് സതീ എന്ന പേരിൽ അവൾ നിന്റെ മകളായി അറിയപ്പെടും.'
ഏവമുക്തസ്തദാ ദക്ഷോ നിയോഗാദ്ബ്രഹ്മണോ മുനിഃ ലബ്ധ്വാ പുത്രീം ദദൌ സാക്ഷാത് സതീം രുദ്രായ സാദരമ്
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദക്ഷൻ മകളെ ലഭിച്ചു. അവൻ സതിയെ ആദരപൂർവ്വം നേരിട്ട് രുദ്രനു നൽകി.
ധര്മസ്യ പത്ന്യഃ ശ്രദ്ധാദ്യാഃ കീര്തിതാ വൈ ത്രയോദശ താസു ധര്മപ്രജാം വക്ഷ്യേ യഥാക്രമമനുത്തമമ്
ധർമ്മന്റെ ഭാര്യമാർ ശ്രദ്ധ മുതലായ പതിമൂന്നു പേരാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഉത്തമസന്തതിയെ ഞാൻ ക്രമത്തിൽ വിവരിക്കാം.
കാമോ ദര്പോ ഽഥ നിയമഃ സംതോഷോ ലോഭ ഏവ ച ശ്രുതസ്തു ദണ്ഡഃ സമയോ ബോധശ്ചൈവ മഹാദ്യുതിഃ
ആസക്തി, അഹങ്കാരം, നിയന്ത്രണം, സംതൃപ്തി, ലോഭം, പഠനം, ശിക്ഷ, ഉടമ്പടി, ബോധം — ഇവയെല്ലാം വലിയ മഹത്വമുള്ളവയാണ്.
അപ്രമാദശ് ച വിനയോ വ്യവസായോ ദ്വിജോത്തമാഃ ക്ഷേമം സുഖം യശശ്ചൈവ ധര്മപുത്രാശ് ച താസു വൈ
ജാഗ്രത, വിനയം, ഉറച്ച മനസ്സ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ക്ഷേമം, സന്തോഷം, പ്രശസ്തി, ധർമ്മപുത്രന്മാർ — ഇവ അവയിൽ കാണാം.
ധര്മസ്യ വൈ ക്രിയായാം തു ദണ്ഡഃ സമയ ഏവ ച അപ്രമാദസ് തഥാ ബോധോ ബുദ്ധേര്ധര്മസ്യ തൌ സുതൌ
ധർമ്മത്തിന്റെ ആചരണത്തിൽ ശിക്ഷയും ഉടമ്പടിയും, അതുപോലെ ജാഗ്രതയും ബോധവും, ഇവ ബുദ്ധിയുടെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും രണ്ട് പുത്രന്മാർ ആകുന്നു.
തസ്മാത്പഞ്ചദശൈവൈതേ താസു ധര്മാത്മജാസ്ത്വിഹ ഭൃഗുപത്നീ ച സുഷുവേ ഖ്യാതിര്വിഷ്ണോഃ പ്രിയാം ശ്രിയമ്
അതിനാൽ ഇവ പതിനഞ്ച് പേർ ഇവിടെ ധർമ്മപുത്രന്മാരാണ്; ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയായ ഖ്യാതി, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ ശ്രീയെ പ്രസവിച്ചു.
ധാതാരം ച വിധാതാരം മേരോര്ജാമാതരൌ സുതൌ പ്രഭൂതിര്നാമ യാ പത്നീ മരീചേഃ സുഷുവേ സുതൌ
അവൾ ധാതാവിനെയും വിധാതാവിനെയും പ്രസവിച്ചു; അവർ മെരുവിന്റെ മക്കളും മരുമക്കളുമാണ്. മരീചിയുടെ ഭാര്യയായ പ്രഭൂതി എന്നവൾ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
പൂര്ണമാസം തു മാരീചം തതഃ കന്യാചതുഷ്ടയമ് തുഷ്ടിര്ജ്യേഷ്ഠാ ച വൈ ദൃഷ്ടിഃ കൃഷിശ്ചാപചിതിസ് തഥാ
പൂർണമാസൻ മരീചിയിൽ ജനിച്ചു; പിന്നെ നാലു പുത്രിമാരും: തുഷ്ടി, ജ്യേഷ്ഠ, ദൃഷ്ടി, കൃഷി, അപ്പചിതിയും.
ക്ഷമാ ച സുഷുവേ പുത്രാന് പുത്രീം ച പുലഹാച്ഛുഭാമ് കര്ദമം ച വരീയാംസം സഹിഷ്ണും മുനിസത്തമാഃ
ക്ഷമാ, പുലഹനിൽ നിന്ന് പുത്രന്മാരെയും ഒരു ഗുണവതിയായ പുത്രിയെയും പ്രസവിച്ചു: കർദമൻ, വറിയാംസൻ, സഹിഷ്ണു — മഹർഷിമാരേ.
തഥാ കനകപീതാം സ പീവരീം പൃഥിവീസമാമ് പ്രീത്യാം പുലസ്ത്യശ് ച തഥാ ജനയാമാസ വൈ സുതാന്
അങ്ങനെ തന്നെ, കനകപീത, പീവരി, പൃഥിവീസമ — പ്രീതിയോടെ പുലസ്ത്യനും പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ദത്തോര്ണം വേദബാഹും ച പുത്രീം ചാന്യാം ദൃഷദ്വതീമ് പുത്രാണാം ഷഷ്ടിസാഹസ്രം സംനതിഃ സുഷുവേ ശുഭാ
ദത്തോർണൻ, വേദബാഹു, മറ്റൊരു പുത്രി ദൃഷദ്വതി; ശുഭയായ സന്നതി അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
ക്രതോസ്തു ഭാര്യാ സര്വേ തേ വാലഖില്യാ ഇതി ശ്രുതാഃ സിനീവാലീം കുഹൂം ചൈവ രാകാം ചാനുമതിം തഥാ
ക്രതുവിന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാവരും വാലഖില്യന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സിനീവാലി, കുഹു, രാക, അനുമതി എന്നിവരും.
സ്മൃതിശ് ച സുഷുവേ പത്നീ മുനേശ്ചാങ്ഗിരസസ് തഥാ ലബ്ധാനുഭാവമഗ്നിം ച കീര്തിമന്തം ച സുവ്രതാ
സ്മൃതി എന്ന അംഗിരസിന്റെ ഭാര്യ, അനുഭവം നേടിയ അഗ്നിയെയും, കീർത്തിമാനെയും പ്രസവിച്ചു, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ.
അത്രേര്ഭാര്യാനസൂയാ വൈ സുഷുവേ ഷട്പ്രജാസ്തു യാഃ താസ്വേകാ കന്യകാ നാമ്നാ ശ്രുതിഃ സാ സൂനുപഞ്ചകമ്
അത്രിയുടെ ഭാര്യ അനസൂയ ആറു മക്കളെ പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ ഒരുത്തി 'ശ്രുതി' എന്ന പേരുള്ള പുത്രി, അഞ്ചു പുത്രന്മാർ.
സത്യനേത്രോ മുനിര്ഭവ്യോ മൂര്തിരാപഃ ശനൈശ്ചരഃ സോമശ് ച വൈ ശ്രുതിഃ ഷഷ്ഠീ പഞ്ചാത്രേയാസ്തു സൂനവഃ
സത്യനെത്രൻ, ഭവ്യമുനി, മൂർത്തി, ആപഃ, ശനൈശ്ചരൻ, സോമൻ — ശ്രുതി ആറാമത്തേത്; ഇവയാണ് അത്രിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ.
ഊര്ജാ വസിഷ്ഠാദ്വൈ ലേഭേ സുതാംശ് ച സുതവത്സലാ ജ്യായസീ പുണ്ഡരീകാക്ഷാന് വാസിഷ്ഠാന് വരലോചനാ
ഊർജ, വസിഷ്ഠനിൽ നിന്ന് മക്കളെ ലഭിച്ചു; മക്കളിൽ മൂത്തവർ, കമലനയനന്മാരായ വസിഷ്ഠന്മാർ, ഉത്തമരൂപം ഉള്ളവർ.