ഗതേ മഹേശ്വരേ ദേവേ തമുദ്ദിശ്യ ജനാര്ദനഃ പ്രണമ്യ ഭഗവാന്പ്രാഹ പദ്മയോനിമജോദ്ഭവഃ
മഹേശ്വരൻ അകന്നു പോയപ്പോൾ, ജനാർദ്ദനൻ അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പരമേശോ ജഗന്നാഥഃ ശങ്കരസ്ത്വേഷ സര്വഗഃ ആവയോരഖിലസ്യേശഃ ശരണം ച മഹേശ്വരഃ
പരമേശ്വരൻ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ, ശങ്കരൻ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ ആണ്; അവൻ നമ്മുടെയൊക്കെ രക്ഷയും, മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ്.
അഹം വാമാങ്ഗജോ ബ്രഹ്മന് ശങ്കരസ്യ മഹാത്മനഃ ഭവാന് ഭവസ്യ ദേവസ്യ ദക്ഷിണാങ്ഗഭവഃ സ്വയമ്
ബ്രഹ്മാ, ഞാൻ മഹാത്മാവായ ശങ്കരന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; ഭവൻ ഭവദേവന്റെ വലതുഭാഗത്ത് നിന്നാണ് സ്വയം ജനിച്ചത്.
മാമാഹുര് ഋഷയഃ പ്രേക്ഷ്യ പ്രധാനം പ്രകൃതിം തഥാ അവ്യക്തമജമിത്യേവം ഭവന്തം പുരുഷസ്ത്വിതി
മഹർഷികൾ എന്നെ നോക്കി, പ്രധാനമായ പ്രകൃതിയും, അവ്യക്തവും, അജനും എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഭവന്തനെ പുരുഷൻ എന്നാണ് അവർ വിളിക്കുന്നത്.
ഏവമാഹുര്മഹാദേവമ് ആവയോരപി കാരണമ് ഈശം സര്വസ്യ ജഗതഃ പ്രഭുമവ്യയമീശ്വരമ്
ഇങ്ങനെ അവർ മഹാദേവനെ നമ്മളിരുവരുടെയും കാരണമെന്നു, ലോകങ്ങളുടെ യജമാനനെന്നു, അക്ഷയനായ പ്രഭുവെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
സോ ഽപി തസ്യാമരേശസ്യ വചനാദ്വാരിജോദ്ഭവഃ വരേണ്യം വരദം രുദ്രമ് അസ്തുവത്പ്രണനാമ ച
അമരനായ ആ പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, വരദാനങ്ങൾ നൽകുന്ന, ആരാധ്യനായ രുദ്രനെ സ്തുതിച്ചു നമസ്കരിച്ചു.
അഥാമ്ഭസാ പ്ലുതാം ഭൂമീം സമാധായ ജനാര്ദനഃ പൂര്വവത്സ്ഥാപയാമാസ വാരാഹം രൂപമാസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം, ജനാർദ്ദനൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ച്, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ മുൻപുപോലെ നിലനിർത്തി സ്ഥാപിച്ചു.
നദീനദസമുദ്രാംശ് ച പൂര്വവച്ചാകരോത്പ്രഭുഃ കൃത്വാ ചോര്വീം പ്രയത്നേന നിമ്നോന്നതവിവര്ജിതാമ്
പ്രഭു, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ മുൻപുപോലെ സൃഷ്ടിച്ചു; ഭൂമിയെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ, താഴ്വരകളും കുന്നുകളും ഇല്ലാതെ സമമായി ഉണ്ടാക്കി.
ധരായാം സോ ഽചിനോത്സര്വാന് ഭൂധരാന് ഭൂധരാകൃതിഃ ഭൂരാദ്യാംശ്ചതുരോ ലോകാന് കല്പയാമാസ പൂര്വവത്
പർവ്വതത്തിന്റെ രൂപം എടുത്ത്, അവൻ ഭൂമിയിൽ എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളെയും സ്ഥാപിച്ചു; ഭൂലോകം മുതലായ നാലു ലോകങ്ങളും മുൻപുപോലെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സ്രഷ്ടും ച ഭഗവാംശ്ചക്രേ മതിം മതിമതാം വരഃ മുഖ്യം ച തൈര്യഗ്യോന്യം ച ദൈവികം മാനുഷം തഥാ
ഭഗവാൻ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, സൃഷ്ടിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു; പ്രധാന ജീവികൾ, അണ്ഡജന്മാക്കളും, ദേവതകളും, മനുഷ്യരും സൃഷ്ടിച്ചു.
വിഭുശ്ചാനുഗ്രഹം തത്ര കൌമാരകമ് അദീനധീഃ പുരസ്താദസൃജദ്ദേവഃ സനന്ദം സനകം തഥാ
വലിയ പ്രഭു, ദയയും ഉത്സാഹവും നിറഞ്ഞവൻ, ആദ്യം സനന്ദനും സനകനെയും അനുഗ്രഹിച്ച് സൃഷ്ടിച്ചു.
സനാതനം സതാം ശ്രേഷ്ഠം നൈഷ്കര്മ്യേണ ഗതാഃ പരമ് മരീചിഭൃഗ്വങ്ഗിരസം പുലസ്ത്യം പുലഹം ക്രതുമ്
സനാതനൻ, സന്മാർഗ്ഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, നിർമമത്വത്തിലൂടെ പരമാവസ്ഥയെ നേടിയവൻ; മരീചി, ഭൃഗു, അങ്കിരസ്സ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു എന്നിവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദക്ഷമത്രിം വസിഷ്ഠം ച സോ ഽസൃജദ് യോഗവിദ്യയാ സംകല്പം ചൈവ ധര്മം ച ഹ്യ് അധര്മം ഭഗവാന്പ്രഭുഃ
ദക്ഷൻ, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ എന്നിവരെ യോഗശക്തിയാൽ സൃഷ്ടിച്ചു; ഭഗവാൻ മനസ്സുറപ്പ്, ധർമ്മം, അതിനൊപ്പം അധർമ്മവും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദ്വാദശൈവ പ്രജാസ്ത്വേതാ ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ ഋഭും സനത്കുമാരം ച സസര്ജാദൌ സനാതനഃ
ഈ പന്ത്രണ്ടു പ്രജാപതിമാരെയും, അവ്യക്തജനനായ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ചു; ആദിയിൽ സനാതനൻ ഋഭുവും സനത്കുമാരനെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
തൌ ചോര്ധ്വരേതസൌ ദിവ്യൌ ചാഗ്രജൌ ബ്രഹ്മവാദിനൌ കുമാരൌ ബ്രഹ്മണസ്തുല്യൌ സര്വജ്ഞൌ സര്വഭാവിനൌ
അവർ ഇരുവരും ദിവ്യരും, ഊർജ്ജം മേലേക്ക് ഒഴുകുന്നവരും, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യരും, സർവ്വജ്ഞന്മാരും സർവ്വഭാവികളുമായിരുന്നു.
ഏവം മുഖ്യാദികാന് സൃഷ്ട്വാ പദ്മയോനിഃ ശിലാശന യുഗധര്മാനശേഷാംശ് ച കല്പയാമാസ വിശ്വസൃക്
ഇങ്ങനെ പ്രധാന ജീവികളെയും ആദികളെയും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച സ്രഷ്ടാവ്, എല്ലാ യുഗധർമ്മങ്ങളെയും സർവ്വലോകക്രമങ്ങളെയും സ്ഥാപിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ശക്രേണ കഥിതം പിതാ മമ മഹാമുനിഃ പുനഃ പപ്രച്ഛ ദേവേശം പ്രണമ്യ രചിതാഞ്ജലിഃ
ശക്രൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടശേഷം, എന്റെ അച്ഛൻ മഹാമുനി, വീണ്ടും ദേവന്മാരുടെ നാഥനോടു കയ്യുകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു ചോദിച്ചു.
ഭഗവന് ശക്ര സര്വജ്ഞ ദേവദേവനമസ്കൃത ശചീപതേ ജഗന്നാഥ സഹസ്രാക്ഷ മഹേശ്വര
ഭഗവൻ ശക്ര, സർവ്വജ്ഞൻ, ദേവന്മാർക്ക് ആരാധ്യൻ, ശചീയുടെ ഭർത്താവും, ലോകങ്ങളുടെ നാഥനും, ആയിരം കണ്ണുള്ളവനും, മഹേശ്വരനും ആയവനേ.
യുഗധര്മാന്കഥം ചക്രേ ഭഗവാന്പദ്മസംഭവഃ വക്തുമര്ഹസി മേ സര്വം സാംപ്രതം പ്രണതായ മേ
കമലത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗവാൻ എങ്ങനെ ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും ധർമ്മങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു എന്ന് ദയവായി എനിക്കു മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരണമേൻ. ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശിലാദസ്യ മഹാത്മനഃ വ്യാജഹാര യഥാദൃഷ്ടം യുഗധര്മം സുവിസ്തരമ്
മഹാത്മാവായ ശിലാദന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ തന്റെ അനുഭവപ്രകാരം യുഗധർമ്മങ്ങൾ വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ആദ്യം കൃതയുഗം വിദ്ധി തതസ്ത്രേതായുഗം മുനേ ദ്വാപരം തിഷ്യമിത്യേതേ ചത്വാരസ്തു സമാസതഃ
ആദ്യ യുഗം കൃതയുഗമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം, അതിന് ശേഷം ത്രേതായുഗം, പിന്നെ ദ്വാപരയുഗം, പിന്നെ തിഷ്യയുഗം—ഇവയാണ് ചുരുക്കത്തിൽ നാലു യുഗങ്ങൾ.
സത്ത്വം കൃതം രജസ്ത്രേതാ ദ്വാപരം ച രജസ്തമഃ കലിസ്തമശ് ച വിജ്ഞേയം യുഗവൃത്തിര്യുഗേഷു ച
കൃതയുഗം സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞതാണ്, ത്രേതായുഗം രാജസഗുണം, ദ്വാപരയുഗം രാജസും തമസും കലർന്നതാണ്, കലിയുഗം തമോഗുണം മാത്രം ഉള്ളതാണെന്നും ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും സ്വഭാവം ഇങ്ങനെ വേണമെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ധ്യാനം പരം കൃതയുഗേ ത്രേതായാം യജ്ഞ ഉച്യതേ ഭജനം ദ്വാപരേ ശുദ്ധം ദാനമേവ കലൌ യുഗേ
കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനമാണ് പ്രധാനമായത്; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ശുദ്ധമായ ഭജനമാണ് ഉത്തമം; കലിയുഗത്തിൽ ദാനം മാത്രം മഹത്വം നേടുന്നു.
ചത്വാരി ച സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തത്കൃതം യുഗമ് തസ്യ താവച്ഛതീ സംധ്യാ സംധ്യാംശശ് ച തഥാവിധഃ
കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷം നീളുന്നു; അതിന്റെ സന്ധ്യാകാലം നാലുനൂറ് വർഷവും, സന്ധ്യാംശവും അത്രയേറെ തന്നെയാണ്.
ചത്വാരി ച സഹസ്രാണി മാനുഷാണി ശിലാശന ആയുഃ കൃതയുഗേ വിദ്ധി പ്രജാനാമിഹ സുവ്രത
ശിലകൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് കൃതയുഗത്തിൽ നാലായിരം വർഷമാണെന്ന് നീ അറിയണം, ഭക്തനായവനേ.
തതഃ കൃതയുഗേ തസ്മിന് സംധ്യാംശേ ച ഗതേ തു വൈ പാദാവശിഷ്ടോ ഭവതി യുഗധര്മസ്തു സര്വതഃ
അങ്ങനെ കൃതയുഗവും അതിന്റെ സന്ധ്യാംശവും കഴിഞ്ഞാൽ, യുഗധർമ്മങ്ങളിൽ നാലിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രം ശേഷിക്കും.
ചതുര്ഭാഗൈകഹീനം തു ത്രേതായുഗമനുത്തമമ് കൃതാര്ധം ദ്വാപരം വിദ്ധി തദര്ധം തിഷ്യമുച്യതേ
ത്രേതായുഗം കൃതയുഗത്തേക്കാൾ നാലിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്; ദ്വാപരയുഗം കൃതയുഗത്തിന്റെ പാതിയാണ്; അതിന്റെ പാതിയാണ് തിഷ്യയുഗം.
ത്രിശതീ ദ്വിശതീ സംധ്യാ തഥാ ചൈകശതീ മുനേ സംധ്യാംശകം തഥാപ്യേവം കല്പേഷ്വേവം യുഗേ യുഗേ
മുനിവേ, സന്ധ്യാകാലങ്ങൾ മൂന്നുനൂറ്, രണ്ടുനൂറ്, ഒന്നു നൂറ് എന്നിങ്ങനെയാണ്; സന്ധ്യാംശവും അതുപോലെയാണ്; ഓരോ യുഗത്തിലും, ഓരോ കല്പത്തിലും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ആദ്യേ കൃതയുഗേ ധര്മശ് ചതുഷ്പാദഃ സനാതനഃ ത്രേതായുഗേ ത്രിപാദസ്തു ദ്വിപാദോ ദ്വാപരേ സ്ഥിതഃ
ആദ്യ കൃതയുഗത്തിൽ ധർമ്മം നാലു കാലുകളിലും ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ മൂന്നു കാലുകളിലും; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ രണ്ടു കാലുകളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
ത്രിപാദഹീനസ്തിഷ്യേ തു സത്താമാത്രേണ ധിഷ്ഠിതഃ കൃതേ തു മിഥുനോത്പത്തിര് വൃത്തിഃ സാക്ഷാദ്രസോല്ലസാ
തിഷ്യയുഗത്തിൽ മൂന്നു കാലുകൾ ഇല്ലാതായി, സത്ത്വം മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു; കൃതയുഗത്തിൽ ദമ്പതികളുടെ ഉത്ഭവം നേരിട്ടാണ്, ജീവിതം സാരഭരിതവും സമ്പന്നവുമാണ്.