വ്യപഗതമദമോഹമുക്തരാഗസ് തമോരജോദോഷവിവര്ജിതസ്വഭാവഃ പരിഭവമിദമുത്തമം വിദിത്വാ പശുപതിയോഗപരോ ഭവേത്സദൈവ
അഹങ്കാരവും മായയും മോഹവും അന്ധകാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങളും വിട്ട്, ഈ ഉത്തമമായ മാർഗം അറിയുന്നവൻ എപ്പോഴും പശുപതിയുടെ യോഗത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം.
ഇമം പാശുപതം ധ്യായന് സര്വപാപപ്രണാശനമ് യഃ പഠേച്ച ശുചിര്ഭൂത്വാ ശ്രദ്ദധാനോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
ശുദ്ധനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും, വിശ്വാസമുള്ളവനും ആയവൻ ഈ പാശുപതവ്രതം ധ്യാനിച്ച്, അതു ജപിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും.
സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ രുദ്രലോകം സ ഗച്ഛതി തേ സര്വേ മുനയഃ ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠാദ്യാ ദ്വിജോത്തമാഃ
എല്ലാ പാപങ്ങൾ വിട്ടു ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, അവർ രുദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും; വസിഷ്ഠൻമാരും മറ്റു മഹർഷിമാരും ഇതു കേട്ടു.
ഭസ്മപാണ്ഡുരദിഗ്ധാങ്ഗാ ബഭൂവുര്വിഗതസ്പൃഹാഃ രുദ്രലോകായ കല്പാന്തേ സംസ്ഥിതാഃ ശിവതേജസാ
വെളുത്ത ബസ്മം പുരട്ടിയ ശരീരങ്ങളോടെ, ആഗ്രഹം വിട്ട്, ശിവന്റെ ശക്തിയിൽ, അവർ കാലാന്ത്യത്തിൽ രുദ്രലോകത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
തസ്മാന്ന നിന്ദ്യാഃ പൂജ്യാശ്ച വികൃതാ മലിനാ അപി രൂപാന്വിതാശ് ച വിപ്രേന്ദ്രാഃ സദാ യോഗീന്ദ്രശങ്കയാ
അതുകൊണ്ട്, രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസമോ മലിനതയോ ഉള്ളവരെയും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെ, മഹായോഗിമാരെപോലെ എപ്പോഴും ആദരിക്കണം, അവരെ ഒരിക്കലും നിന്ദിക്കരുത്.
ബഹുനാ കിം പ്രലാപേന ഭവഭക്താ ദ്വിജോത്തമാഃ സംപൂജ്യാഃ സര്വയത്നേന ശിവവന്നാത്ര സംശയഃ
വളരെ പറയേണ്ടതില്ല; ഭവന്റെ ഭക്തന്മാരെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി, ശിവനെപോലെ ആരാധിക്കണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മലിനാശ്ചൈവ വിപ്രേന്ദ്രാ ഭവഭക്താ ദൃഢവ്രതാഃ ദധീചസ്തു യഥാ ദേവദേവം ജിത്വാ വ്യവസ്ഥിതഃ
മലിനരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെങ്കിലും ഭവഭക്തരും ദൃഢവ്രതികളും ആണെങ്കിൽ, ദധീചൻ ദേവദേവനെ ജയിച്ച് നിലകൊണ്ടതുപോലെ അവരെയും ആദരിക്കണം.
നാരായണം തഥാ ലോകേ രുദ്രഭക്ത്യാ ന സംശയഃ തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ഭസ്മദിഗ്ധതനൂരുഹാഃ
ഇതുപോലെ തന്നെ, നാരായണനും ഈ ലോകത്ത് രുദ്രഭക്തിയാൽ മഹത്വം നേടി—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ട്, ബസ്മം പുരട്ടിയവരെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ആദരിക്കണം.
ജടിനോ മുണ്ഡിനശ്ചൈവ നഗ്നാ നാനാപ്രകാരിണഃ സംപൂജ്യാഃ ശിവവന്നിത്യം മനസാ കര്മണാ ഗിരാ
ജടയുള്ളവരും, മുണ്ടനായവരും, നഗ്നരായവരും, പല രൂപങ്ങളിലുള്ളവരും, മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തിയിലും എപ്പോഴും ശിവനെപോലെ ആദരിക്കണം.
കഥം ജഘാന രാജാനം ക്ഷുപം പാദേന സുവ്രത ദധീചഃ സമരേ ജിത്വാ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ്
സുഭവ്രത, സമരത്തിൽ ജനാർദ്ദനനായ ദേവദേവനെ ജയിച്ച ശേഷം, ദധീചൻ രാജാവ് ക്ഷുപനെ എങ്ങനെ കാലുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി?
വജ്രാസ്ഥിത്വം കഥം ലേഭേ മഹാദേവാന്മഹാതപാഃ വക്തുമര്ഹസി ശൈലാദേ ജിതോ മൃത്യുസ്ത്വയാ യഥാ
മഹാതപസ്വിയായ ദധീചൻ മഹാദേവനിൽ നിന്ന് വജ്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം എങ്ങനെ നേടി? ശൈലാദി, നീ മരണം ജയിച്ചപോലെ ഇതും പറഞ്ഞുതരണം.
ബ്രഹ്മപുത്രോ മഹാതേജാ രാജാ ക്ഷുപ ഇതി സ്മൃതഃ അഭൂന്മിത്രോ ദധീചസ്യ മുനീന്ദ്രസ്യ ജനേശ്വരഃ
ക്ഷുപ എന്ന മഹാതേജസ്വിയായ രാജാവ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ദധീചന്റെ സുഹൃത്തായി.
ചിരാത്തയോഃ പ്രസംഗാദ്വൈ വാദഃ ക്ഷുപദധീചയോഃ അഭവത് ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠോ വിപ്ര ഏവേതി വിശ്രുതഃ
ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ക്ഷുപനും ദധീചനും തമ്മിൽ, ക്ഷത്രിയന്മാരാണോ ബ്രാഹ്മണന്മാരാണോ ഉത്തമരെന്ന് സംബന്ധിച്ച് വാദം ഉണ്ടായി; അത് എല്ലാവർക്കും അറിയപ്പെട്ടു.
അഷ്ടാനാം ലോകപാലാനാം വപുര്ധാരയതേ നൃപഃ തസ്മാദിന്ദ്രോ ഹ്യയം വഹ്നിര് യമശ് ച നിരൃതിസ് തഥാ
ആ രാജാവ് എട്ട് ലോകപാലന്മാരുടെയും രൂപം ധരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവൻ ഇന്ദ്രനും, അഗ്നിയും, യമനും, നിരൃതിയും ആകുന്നു.
വരുണശ്ചൈവ വായുശ് ച സോമോ ധനദ ഏവ ച ഈശ്വരോ ഽഹം ന സംദേഹോ നാവമന്തവ്യ ഏവ ച
അവൻ വരുണനും, വായുവും, സോമനും, ധനദനും ആകുന്നു; ഞാൻ തന്നെ ഈശ്വരൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല—എന്നെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്.
മഹതീ ദേവതാ യാ സാ മഹതശ്ചാപി സുവ്രത തസ്മാത്ത്വയാ മഹാഭാഗ ച്യാവനേയ സദാ ഹ്യഹമ്
സുഭവ്രത, ആ മഹാദേവതയും അതിലും വലിയതും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, ഞാൻ എപ്പോഴും ച്യവനന്റെ വംശജനായി കണക്കാക്കപ്പെടണം.
നാവമന്തവ്യ ഏവേഹ പൂജനീയശ് ച സര്വഥാ ശ്രുത്വാ തഥാ മതം തസ്യ ക്ഷുപസ്യ മുനിസത്തമഃ
ഇവിടെ ഒരിക്കലും അവനെ അവഗണിക്കരുത്; എല്ലായ്പ്പോഴും അവനെ ആരാധിക്കണം. അങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, ആ മഹർഷി ആ വൃക്ഷത്തെ അതുപോലെ മാനിച്ചു.
ദധീചശ് ച്യാവനിശ് ചോഗ്രോ ഗൌരവാദാത്മനോ ദ്വിജഃ അതാഡയത്ക്ഷുപം മൂര്ധ്നി ദധീചോ വാമമുഷ്ടിനാ ചിഛേദ വജ്രേണ ച തം ദധീചം ബലവാന് ക്ഷുപഃ
ദധീചൻ, ച്യാവനൻ, ഉഗ്രൻ എന്നിങ്ങനെ മഹാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തലയിലേയ്ക്ക് അടിച്ചു; ദധീചൻ ഇടതുകൈകൊണ്ടു അടിച്ചു, ശക്തനായ ക്ഷുപൻ വജ്രം കൊണ്ടു ദധീചനെ വെട്ടിമുറിച്ചു.
ബ്രഹ്മലോകേ പുരാസൌ ഹി ബ്രഹ്മണഃ ക്ഷുതസംഭവഃ ലബ്ധം വജ്രം ച കാര്യാര്ഥം വജ്രിണാ ചോദിതഃ പ്രഭുഃ
പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിശപ്പിൽ നിന്ന് അവൻ ജനിച്ചു; ഒരു കാര്യമെന്നു വജ്രം ലഭിച്ചു, വജ്രധാരിയായ പ്രഭു അവനെ അതിന് ആജ്ഞാപിച്ചു.
സ്വേച്ഛയൈവ നരോ ഭൂത്വാ നരപാലോ ബഭൂവ സഃ തസ്മാദ്രാജാ സ വിപ്രേന്ദ്രമ് അജയദ്വൈ മഹാബലഃ
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മനുഷ്യനായി, രാജാവായി ഭരണം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട് ആ മഹാബലശാലിയായ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണപ്രഭുവിനെ ജയിച്ചു.
യഥാ വജ്രധരഃ ശ്രീമാന് ബലവാംസ്തമസാന്വിതഃ പപാത ഭൂമൌ നിഹതോ വജ്രേണ ദ്വിജപുങ്ഗവഃ
ശക്തിയും അന്ധകാരവും ഉള്ള വജ്രധാരിയായ മഹാത്മാവ് നിലത്ത് വീണതുപോലെ, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനും വജ്രം കൊണ്ടു വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
സസ്മാര ച തദാ തത്ര ദുഃഖാദ്വൈ ഭാര്ഗവം മുനിമ് ശുക്രോ ഽപി സംധയാമാസ താഡിതം കുലിശേന തമ്
അപ്പോൾ ആ ദു:ഖത്തിൽ, ഭാർഗവമുനിയെ ഓർത്തു; ശുക്രൻ വജ്രം കൊണ്ടു അടിക്കപ്പെട്ട ദധീചനെ സുഖപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി.
യോഗാദേത്യ ദധീചസ്യ ദേഹം ദേഹഭൃതാംവരഃ സംധായ പൂര്വവദ്ദേഹം ദധീചസ്യാഹ ഭാര്ഗവഃ
യോഗശക്തിയാൽ, ശരീരധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭാർഗവൻ വന്നു, ദധീചന്റെ ശരീരം മുമ്പുപോലെ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
ഭോ ദധീച മഹാഭാഗ ദേവദേവമുമാപതിമ് സമ്പൂജ്യ പൂജ്യം ബ്രഹ്മാദ്യൈര് ദേവദേവം നിരഞ്ജനമ്
മഹാഭാഗനായ ദധീചാ, ബ്രഹ്മാദിമാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഉമാപതിയായ ദേവദേവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചശേഷം—
അവധ്യോ ഭവ വിപ്രര്ഷേ പ്രസാദാത്ത്ര്യമ്ബകസ്യ തു മൃതസംജീവനം തസ്മാല് ലബ്ധമേതന്മയാ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണമുനിശ്രേഷ്ഠാ, ത്ര്യമ്പകന്റെ കൃപയാൽ നീ അജേയനാകുക. ഈ മരണമടക്കാനുള്ള മന്ത്രം ഞാൻ ഇതുവരെ നേടി.
നാസ്തി മൃത്യുഭയം ശംഭോര് ഭക്താനാമിഹ സര്വതഃ മൃതസംജീവനം ചാപി ശൈവമദ്യ വദാമി തേ
ശംഭുവിന്റെ ഭക്തന്മാർക്ക് ഇവിടെ എങ്ങും മരണഭയം ഇല്ല; ഈ മരണമടക്കാനുള്ള ശൈവമന്ത്രം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയുന്നു.
ത്രിയംബകം യജാമഹേ ത്രൈലോക്യപിതരം പ്രഭുമ് ത്രിമണ്ഡലസ്യ പിതരം ത്രിഗുണസ്യ മഹേശ്വരമ്
നാം ത്ര്യമ്പകനെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ പിതാവായ പ്രഭുവിനെ, മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളുടെ പിതാവിനെ, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ത്രിതത്ത്വസ്യ ത്രിവഹ്നേശ് ച ത്രിധാഭൂതസ്യ സര്വതഃ ത്രിവേദസ്യ മഹാദേവം സുഗന്ധിം പുഷ്ടിവര്ധനമ്
മൂന്ന് തത്ത്വങ്ങൾക്കും, മൂന്ന് അഗ്നികൾക്കും, എല്ലായിടത്തും മൂന്ന് രൂപങ്ങൾക്കുമുള്ളവനെയും, മൂന്ന് വേദങ്ങളുടെ മഹാദേവനെയും, സുഗന്ധവും പോഷകവുമാകുന്നവനെയും.
സര്വഭൂതേഷു സര്വത്ര ത്രിഗുണേ പ്രകൃതൌ തഥാ ഇന്ദ്രിയേഷു തഥാന്യേഷു ദേവേഷു ച ഗണേഷു ച
എല്ലാ ജീവികളിലും, എല്ലായിടത്തും, മൂന്ന് ഗുണങ്ങളിലുമുള്ള പ്രകൃതിയിലും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും, മറ്റ് വസ്തുക്കളിലും, ദേവന്മാരിലും, ഗണങ്ങളിലുമുള്ളവനാണ്.
പുഷ്പേഷു ഗന്ധവത്സൂക്ഷ്മഃ സുഗന്ധിഃ പരമേശ്വരഃ പുഷ്ടിശ് ച പ്രകൃതിര്യസ്മാത് പുരുഷസ്യ ദ്വിജോത്തമ
പൂക്കളിൽ സുഗന്ധംപോലെ സൂക്ഷ്മനായി പരമേശ്വരൻ സുഗന്ധിയാകുന്നു; പോഷണം മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവമാണ്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.