ഉല്മുകവ്യഗ്രഹസ്തശ് ച രക്തപിങ്ഗലലോചനഃ ക്വചിച്ച ഹസതേ രൌദ്രം ക്വചിദ്ഗായതി വിസ്മിതഃ
കൈയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന കട്ടികൊണ്ട്, ചുവപ്പും കായമ്പും നിറമുള്ള കണ്ണുകളോടെ, ചിലപ്പോൾ ഭയങ്കരമായി ചിരിച്ചു, ചിലപ്പോൾ അത്ഭുതത്തോടെ പാടുകയും ചെയ്തു.
ക്വചിന്നൃത്യതി ശൃങ്ഗാരം ക്വചിദ്രൌതി മുഹുര്മുഹുഃ ആശ്രമേ ഹ്യടതേ ഭൈക്ഷ്യം യാചതേ ച പുനഃ പുനഃ
ചിലപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം നൃത്തം ചെയ്തു, ചിലപ്പോൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജിച്ചു; ആശ്രമത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഭിക്ഷ ചോദിച്ചു.
മായാം കൃത്വാ തഥാരൂപാം ദേവസ്തദ്വനമ് ആഗതഃ തതസ്തേ മുനയഃ സര്വേ തുഷ്ടുവുശ് ച സമാഹിതാഃ
അങ്ങനെ ദൈവം സ്വയം ആ രൂപം ധരിച്ച് ആ വനത്തിലേക്ക് കടന്നു; അപ്പോൾ എല്ലാ മുനികളും ഏകാഗ്രതയോടെ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
അദ്ഭിര് വിവിധമാല്യൈശ് ച ധൂപൈര്ഗന്ധൈസ്തഥൈവ ച സപത്നീകാ മഹാഭാഗാഃ സപുത്രാഃ സപരിച്ഛദാഃ
ജലം, വിവിധപൂക്കൾ, ധൂപം, സുഗന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുമായി, ഭാര്യകളോടും മക്കളോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടെ ആ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആരാധിച്ചു.
മുനയസ്തേ തഥാ വാഗ്ഭിര് ഈശ്വരം ചേദമ് അബ്രുവന് അജ്ഞാനാദ്ദേവദേവേശ യദസ്മാഭിര് അനുഷ്ഠിതമ്
അവ മുനികൾ ഇങ്ങനെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഈശ്വരനോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവദേവനേ, ഞങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിൽ ചെയ്തതെന്തും—'
കര്മണാ മനസാ വാചാ തത്സര്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസി ചരിതാനി വിചിത്രാണി ഗുഹ്യാനി ഗഹനാനി ച
'ക്രിയയാലോ മനസ്സാലോ വാക്കിനാലോ ചെയ്തതെല്ലാം ദയവായി ക്ഷമിക്കണം; ഞങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തികൾ പലവിധവും, രഹസ്യവും, ആഴമുള്ളതുമാണ്.'
ബ്രഹ്മാദീനാം ച ദേവാനാം ദുര്വിജ്ഞേയാനി തേ ഹര അഗതിം തേ ന ജാനീമോ ഗതിം നൈവ ച നൈവ ച
ബ്രഹ്മാദികൾ പോലുള്ള ദേവന്മാർക്കും, ഹരനേ, നിന്റെ വഴികൾ മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; നിന്റെ വരവും പോകലും ഞങ്ങൾക്കൊന്നും അറിയില്ല.
വിശ്വേശ്വര മഹാദേവ യോ ഽസി സോ ഽസി നമോ ഽസ്തു തേ സ്തുവന്തി ത്വാം മഹാത്മാനോ ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
സകലത്തിന്റെ നാഥനായ മഹാദേവനേ, നീ ആരാണോ അതേ, അതാണ്; നിനക്കു വന്ദനം. മഹാത്മാക്കളായവർ, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനേ, നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.
നമോ ഭവായ ഭവ്യായ ഭാവനായോദ്ഭവായ ച അനന്തബലവീര്യായ ഭൂതാനാം പതയേ നമഃ
ഭവനേ, ഭവ്യനേ, സൃഷ്ടിയുടെ കാരണമായവനേ, അനന്തമായ ശക്തിയും ബലവും ഉള്ളവനേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ നാഥനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
സംഹര്ത്രേ ച പിശങ്ഗായ അവ്യയായ വ്യയായ ച ഗങ്ഗാസലിലധാരായ ആധാരായ ഗുണാത്മനേ
സമഹാരകനായവനേ, കറുപ്പും കാവിയും കലർന്ന നിറമുള്ളവനേ, നശിക്കാത്തവനും നശിക്കുന്നവനും, ഗംഗയുടെ വെള്ളം വഹിക്കുന്നവനേ, എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായവനേ, ഗുണങ്ങളുടെ സ്വരൂപമായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ത്ര്യംബകായ ത്രിനേത്രായ ത്രിശൂലവരധാരിണേ കന്ദര്പായ ഹുതാശായ നമോ ഽസ്തു പരമാത്മനേ
ത്ര്യമ്പകനേ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനേ, ത്രിശൂലധാരിയായവനേ, മന്മഥനേ, അഗ്നിദേവനേ, പരമാത്മാവേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ശങ്കരായ വൃഷാങ്കായ ഗണാനാം പതയേ നമഃ ദണ്ഡഹസ്തായ കാലായ പാശഹസ്തായ വൈ നമഃ
ശങ്കരനേ, കാളയുടെ ചിഹ്നം ഉള്ളവനേ, ഗണങ്ങളുടെ നാഥനേ, നിനക്കു വന്ദനം; ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനേ, കാലനേ, പാശം കൈവശമുള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
വേദമന്ത്രപ്രധാനായ ശതജിഹ്വായ വൈ നമഃ ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ച യത്
വേദമന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനമായവനേ, നൂറ് നാവുള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം; കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും, നിലനിൽക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാം, അതൊക്കെയും നീ തന്നെയാണ്.
തവ ദേഹാത്സമുത്പന്നം ദേവ സര്വമിദം ജഗത് പാസി ഹംസി ച ഭദ്രം തേ പ്രസീദ ഭഗവംസ്തതഃ
ദേവനേ, നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ സകല ലോകവും ഉല്പന്നമായത്; നീ അതിനെ സംരക്ഷിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിനക്ക് സകലമംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ, ഭഗവാനേ, ദയചെയ്യണം.
അജ്ഞാനാദ്യദി വിജ്ഞാനാദ് യത് കിംചിത് കുരുതേ നരഃ തത്സര്വം ഭഗവാനേവ കുരുതേ യോഗമായയാ
അജ്ഞാനത്താലോ വിജ്ഞാനത്താലോ മനുഷ്യൻ എന്ത് ചെയ്താലും, അതൊക്കെയും ഭഗവാനേ, നിന്റെ യോഗമായയാൽ നീ തന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഏവം സ്തുത്വാ തു മുനയഃ പ്രഹൃഷ്ടൈരന്തരാത്മഭിഃ യാചന്ത തപസാ യുക്താഃ പശ്യാമസ്ത്വാം യഥാപുരാ
ഇങ്ങനെ നിന്നെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, ആ മുനികൾ ആന്തരിക സന്തോഷത്തോടെ, തപസ്സോടെ സമീപിച്ചു: 'മുന്പുപോലെ നിന്നെ കാണാൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാധിക്കട്ടെ' എന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
തതോ ദേവഃ പ്രസന്നാത്മാ സ്വമേവാസ്ഥായ ശങ്കരഃ രൂപം ത്ര്യക്ഷം ച സംദ്രഷ്ടും ദിവ്യം ചക്ഷുരദാത്പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ ദൈവമായ ശങ്കരൻ, സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ സ്വരൂപം സ്വീകരിച്ച്, ത്ര്യക്ഷരൂപം ദർശിക്കാൻ അവർക്കു ദിവ്യദൃഷ്ടി നൽകി.
ലബ്ധദൃഷ്ട്യാ തയാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവദേവം ത്രിയംബകമ് പുനസ്തുഷ്ടുവുരീശാനം ദേവദാരുവനൌകസഃ
ആ ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിച്ച അവർ, ദേവദേവനായ ത്ര്യമ്പകനെ കണ്ടു; പിന്നെയും ദാരുവനത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന അവർ ഈശാനെ സ്തുതിച്ചു.
നമോ ദിഗ്വാസസേ നിത്യം കൃതാന്തായ ത്രിശൂലിനേ വികടായ കരാലായ കരാലവദനായ ച
ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കി ധരിക്കുന്നവനേ, യമനേ, ത്രിശൂലധാരിയായവനേ, ഭയങ്കരനും ഭയാനകവദനനുമായവനേ, നിനക്കു എപ്പോഴും വന്ദനം.
അരൂപായ സുരൂപായ വിശ്വരൂപായ തേ നമഃ കടങ്കടായ രുദ്രായ സ്വാഹാകാരായ വൈ നമഃ
രൂപമില്ലാത്തവനേ, മനോഹരനായവനേ, വിശ്വരൂപനായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം; മിണ്ടുന്ന അലങ്കാരങ്ങളുള്ളവനേ, രുദ്രനേ, സ്വാഹാകാരത്തിന്റെ സ്വരൂപമായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
സര്വപ്രണതദേഹായ സ്വയം ച പ്രണതാത്മനേ നിത്യം നീലശിഖണ്ഡായ ശ്രീകണ്ഠായ നമോനമഃ
എല്ലാവരും വണങ്ങുന്ന ശരീരമുള്ളവനേ, സ്വയം ആത്മാവിനെ വണങ്ങുന്നവനേ, എപ്പോഴും നീലകുടുംബമുള്ളവനേ, ശ്രീകണ്ഠനേ, നിനക്കു വന്ദനം, വന്ദനം.
നീലകണ്ഠായ ദേവായ ചിതാഭസ്മാങ്ഗധാരിണേ ത്വം ബ്രഹ്മാ സര്വദേവാനാം രുദ്രാണാം നീലലോഹിതഃ
നീലകണ്ഠനായ ദേവനേ, ചിതാഭസ്മം അണിഞ്ഞവനേ, എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ബ്രഹ്മാവായവനേ, രുദ്രന്മാരിൽ നീലലോഹിതനായവനേ.
ആത്മാ ച സര്വഭൂതാനാം സാംഖ്യൈഃ പുരുഷ ഉച്യതേ പര്വതാനാം മഹാമേരുര് നക്ഷത്രാണാം ച ചന്ദ്രമാഃ
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായവനേ, സാംഖ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനേ, പർവതങ്ങളിൽ മഹാമേരുവും നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചന്ദ്രനുമാണ് നീ.
ഋഷീണാം ച വസിഷ്ഠസ് ത്വം ദേവാനാം വാസവസ് തഥാ ഓങ്കാരഃ സര്വവേദാനാം ശ്രേഷ്ഠം സാമ ച സാമസു
മഹർഷിമാരിൽ വസിഷ്ഠനാണ് നീ, ദേവന്മാരിൽ വാസവനും, എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഓംകാരവും, സാമവേദങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സാമവും നീ തന്നെയാണ്.
ആരണ്യാനാം പശൂനാം ച സിംഹസ്ത്വം പരമേശ്വരഃ ഗ്രാമ്യാണാമൃഷഭശ്ചാസി ഭഗവാംല്ലോകപൂജിതഃ
കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നീ സിംഹം തന്നെയാണ്, പരമേശ്വരാ; വീട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നീ കാളയാണ്, ലോകങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന ഭഗവാൻ.
സര്വഥാ വര്തമാനോ ഽപി യോ യോ ഭാവോ ഭവിഷ്യതി ത്വാമേവ തത്ര പശ്യാമോ ബ്രഹ്മണാ കഥിതം തഥാ
എന്തുതന്നെയായാലും, എങ്ങനെയായാലും, ഉണ്ടായിരുന്നോ ഉണ്ടാകുന്നോ അവസ്ഥകളിൽ എല്ലാം ഞങ്ങൾ നിന്നെ മാത്രം കാണുന്നു, ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ.
കാമഃ ക്രോധശ് ച ലോഭശ് ച വിഷാദോ മദ ഏവ ച ഏതദ് ഇച്ഛാമഹേ ബോദ്ധും പ്രസീദ പരമേശ്വര
ആസക്തി, കോപം, ലാഭം, നിരാശ, അഹങ്കാരം — ഇവയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി, പരമേശ്വരാ, കൃപചെയ്യണം.
മഹാസംഹരണേ പ്രാപ്തേ ത്വയാ ദേവ കൃതാത്മനാ കരം ലലാടേ സംവിധ്യ വഹ്നിരുത്പാദിതസ്ത്വയാ
മഹാസംഹാരസമയത്ത്, ദേവാ, നീ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി നിന്റെ കൈ നെറ്റിയിൽ വെച്ചു; അപ്പോൾ നിന്നിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉദിച്ചു.
തേനാഗ്നിനാ തദാ ലോകാ അര്ചിര്ഭിഃ സര്വതോ വൃതാഃ തസ്മാദഗ്നിസമാ ഹ്യേതേ ബഹവോ വികൃതാഗ്നയഃ
അപ്പോൾ ആ അഗ്നിയാൽ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ചുറ്റും ജ്വാലകളാൽ മൂടപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അതിനുപോലെയുള്ള അനേകം വ്യത്യസ്തമായ അഗ്നികൾ ഉണ്ട്.
കാമഃ ക്രോധശ് ച ലോഭശ് ച മോഹോ ദമ്ഭ ഉപദ്രവഃ യാനി ചാന്യാനി ഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
ആസക്തി, കോപം, ലാഭം, മായ, കപടം, ദുരന്തം, കൂടാതെ മറ്റു നിലനിൽക്കുന്നവയും സഞ്ചരിക്കുന്നവയും എല്ലാം—