സോ ഽപി സംചിന്ത്യ മനസാ ക്ഷണാദേവ പിതാമഹഃ തേഷാം പ്രവൃത്തമഖിലം പുണ്യേ ദാരുവനേ പുരാ
പിതാമഹൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, പുണ്യമായ ദാരുവനത്തിൽ പുരാതനകാലത്ത് നടന്ന എല്ലാം ഓർത്തെടുത്തു.
ഉത്ഥായ പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂത്വാ പ്രണിപത്യ ഭവായ ച ഉവാച സത്വരം ബ്രഹ്മാ മുനീന്ദാരുവനാലയാന്
എഴുന്നേറ്റ്, കൈകൂപ്പി, ഭവനു മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് ദാരുവനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന മുനിമാരോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ധിഗ് യുഷ്മാന് പ്രാപ്തനിധനാന് മഹാനിധിമ് അനുത്തമമ് വൃഥാകൃതം യതോ വിപ്രാ യുഷ്മാഭിര് ഭാഗ്യവര്ജിതൈഃ
നിങ്ങൾ ഭാഗ്യരഹിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, അതുല്യമായ മഹാസമ്പത്തിനെ നഷ്ടപ്പെടുത്തി, വെറുതെ പ്രവർത്തിച്ചതിനാൽ, നിങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലജ്ജയാണ്.
യസ്തു ദാരുവനേ തസ്മിംല് ലിങ്ഗീ ദൃഷ്ടോ ഽപ്യലിങ്ഗിഭിഃ യുഷ്മാഭിര് വികൃതാകാരഃ സ ഏവ പരമേശ്വരഃ
ദാരുവനത്തിൽ നിങ്ങൾ കണ്ട ലിംഗധാരിയായ ആ രൂപം, നിങ്ങൾക്കു വിചിത്രമായി തോന്നിയാലും, അതു തന്നെയാണ് പരമേശ്വരൻ.
ഗൃഹസ്ഥൈശ് ച ന നിന്ദ്യാസ്തു സദാ ഹ്യതിഥയോ ദ്വിജാഃ വിരൂപാശ് ച സുരൂപാശ് ച മലിനാശ്ചാപ്യപണ്ഡിതാഃ
ഗൃഹസ്ഥന്മാർ, അതിഥികൾ എപ്പോഴും അപഹാസ്യം ചെയ്യരുത്, അവർ വിചിത്രരായാലും, സുന്ദരരായാലും, മലിനരായാലും, അജ്ഞാനികളായാലും.
സുദര്ശനേന മുനിനാ കാലമൃത്യുരപി സ്വയമ് പുരാ ഭൂമൌ ദ്വിജാഗ്ര്യേണ ജിതോ ഹ്യതിഥിപൂജയാ
മുനിയായ സുദർശനൻ, അതിഥിപൂജയിലൂടെ, ഭൂമിയിൽ കാലവും മരണവും പോലും ജയിച്ചുവെന്ന് പുരാണത്തിൽ പറയുന്നു.
അന്യഥാ നാസ്തി സംതര്തും ഗൃഹസ്ഥൈശ് ച ദ്വിജോത്തമൈഃ ത്യക്ത്വാ ചാതിഥിപൂജാം താമ് ആത്മനോ ഭുവി ശോധനമ്
അതിഥിപൂജ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കും ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഭൂമിയിൽ ആത്മശുദ്ധി നേടുവാൻ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല.
ഗൃഹസ്ഥോ ഽപി പുരാ ജേതും സുദര്ശന ഇതി ശ്രുതഃ പ്രതിജ്ഞാമകരോജ്ജായാം ഭാര്യാമാഹ പതിവ്രതാമ്
ഗൃഹസ്ഥനായിരുന്ന സുദർശനൻ, ജയയിലായിരുന്നു, തന്റെ ഭർത്താവിനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയോട് ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തതാണെന്ന് കേൾക്കുന്നു.
സുവ്രതേ സുഭ്രു സുഭഗേ ശൃണു സര്വം പ്രയത്നതഃ ത്വയാ വൈ നാവമന്തവ്യാ ഗൃഹേ ഹ്യതിഥയഃ സദാ
സുഭ്രുവേ, സുനിതേ, ഭാഗ്യശാലിനിയേ, നീ എല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. വീട്ടിൽ വന്ന അതിഥികളെ ഒരിക്കലും അവഗണിക്കരുത്.
സര്വ ഏവ സ്വയം സാക്ഷാദ് അതിഥിര്യത്പിനാകധൃക് തസ്മാദതിഥയേ ദത്ത്വാ ആത്മാനമപി പൂജയ
എല്ലാ അതിഥികളും നേരിട്ട് പിനാകധാരിയുടെ രൂപമാണ്. അതിനാൽ അതിഥിക്ക് നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അവനെ തന്നെപോലെ ആദരിക്കണം.
ഏവമുക്ത്വാഥ സംതപ്താ വിവശാ സാ പതിവ്രതാ പതിമാഹ രുദന്തീ ച കിമുക്തം ഭവതാ പ്രഭോ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആ ഭർത്തീവ്രതയായ ഭാര്യ ദുഃഖത്തോടെ, ബലഹീനയായി, കരയുമ്പോൾ ഭർത്താവിനോട് ചോദിച്ചു: 'പ്രഭോ, നിങ്ങൾ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?''
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പുനഃ പ്രാഹ സുദര്ശനഃ ദേയം സര്വം ശിവായാര്യേ ശിവ ഏവാതിഥിഃ സ്വയമ്
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, സുധർശൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ആര്യേ, ശിവനു വേണ്ടി എല്ലാം നൽകണം; ശിവൻ തന്നെയാണ് അതിഥി.'
തസ്മാത്സര്വേ പൂജനീയാഃ സര്വേ ഽപ്യതിഥയഃ സദാ ഏവമുക്താ തദാ ഭര്ത്രാ ഭാര്യാ തസ്യ പതിവ്രതാ
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ അതിഥികളും എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കേണ്ടവരാണ്. ഭർത്താവിന്റെ ഉപദേശം കേട്ട ഭാര്യ, ഭർത്തീവ്രതയായി...
ശേഷാമിവാജ്ഞാമാദായ മൂര്ധ്നാ സാ പ്രാചരത്തദാ പരീക്ഷിതും തഥാ ശ്രദ്ധാം തയോഃ സാക്ഷാദ് ദ്വിജോത്തമാഃ
ശേഷം ലഭിച്ച ആജ്ഞയെ ഒരു വിശുദ്ധപ്രസാദം പോലെ സ്വീകരിച്ച്, അവൾ അതുപോലെ നടന്നു. അവരുടെ ഭക്തി നേരിട്ട് പരീക്ഷിക്കാൻ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ധര്മോ ദ്വിജോത്തമോ ഭൂത്വാ ജഗാമാഥ മുനേര്ഗൃഹമ് തം ദൃഷ്ട്വാ ചാര്ചയാമാസ സാര്ഘ്യാദ്യൈരനഘാ ദ്വിജമ്
ധർമ്മൻ ഒരു മഹാബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ മുനിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, പാപരഹിതയായ ഭാര്യ അർഘ്യാദികൾകൊണ്ട് ആ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചു.
സമ്പൂജിതസ്തയാ താം തു പ്രാഹ ധര്മോ ദ്വിജഃ സ്വയമ് ഭദ്രേ കുതഃ പതിര്ധീമാംസ് തവ ഭര്താ സുദര്ശനഃ
അവളുടെ ആദരവു ലഭിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണനായ ധർമ്മൻ ചോദിച്ചു: 'ഭാഗ്യവതിയേ, നിന്റെ ധീരനായ ഭർത്താവ് സുധർശൻ എവിടെയാണ്?'
അന്നാദ്യൈരലമദ്യാര്യേ സ്വം ദാതുമിഹ ചാര്ഹസി സാ ച ലജ്ജാവൃതാ നാരീ സ്മരന്തീ കഥിതം പുരാ
ആര്യേ, ഭക്ഷണവും പാനീയവും മതിയായത്ര നൽകി, നീ നിന്നെയും ഇവിടെ സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ, ലജ്ജയാൽ മൂടപ്പെട്ട ആ സ്ത്രീ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് ഓർമ്മിച്ചു.
ഭര്ത്രാ ന്യമീലയന്നേത്രേ ചചാല ച പതിവ്രതാ കിംചേത്യാഹ പുനസ്തം വൈ ധര്മേ ചക്രേ ച സാ മതിമ്
ഭർത്താവ് കണ്ണ് താഴ്ത്തിയപ്പോൾ, ഭർത്തീവ്രതയായ അവൾ വിറച്ചു. എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ച്, വീണ്ടും ധർമ്മനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ചോദിച്ചു.
നിവേദിതും കിലാത്മാനം തസ്മൈ പത്യുരിഹാജ്ഞയാ ഏതസ്മിന്നന്തരേ ഭര്താ തസ്യാ നാര്യാഃ സുദര്ശനഃ
ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, അവൾ തന്റെ തന്നെ സമർപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി. അപ്പോൾ തന്നെ, ആ സ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവ് സുധർശൻ...
ഗൃഹദ്വാരം ഗതോ ധീമാംസ് താമുവാച മഹാമുനിഃ ഏഹ്യേഹി ക്വ ഗതാ ഭദ്രേ തമുവാചാതിഥിഃ സ്വയമ്
മഹാമുനിയായ സുധർശൻ വീട്ടുവാതിലിൽ എത്തി, അവളെ വിളിച്ചു: 'വാ, വാ, ഭാഗ്യവതിയേ, നീ എവിടെയാണ് പോയത്?' അതിഥി തന്നെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഭാര്യയാ ത്വനയാ സാര്ധം മൈഥുനസ്ഥോ ഽഹമദ്യ വൈ സുദര്ശന മഹാഭാഗ കിം കര്തവ്യമിഹോച്യതാമ്
'സുധർശനേ, ഭാഗ്യശാലിയേ, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം സങ്കല്പത്തോടെ ഇവിടെ ഇരിക്കുന്നു. ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ.'
സുരതാന്തസ്തു വിപ്രേന്ദ്ര സംതുഷ്ടോ ഽഹം ദ്വിജോത്തമ സുദര്ശനസ്തതഃ പ്രാഹ സുപ്രഹൃഷ്ടോ ദ്വിജോത്തമഃ
'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, സ്നേഹസമാപ്തി കഴിഞ്ഞു; ഞാൻ തൃപ്തനാണ്,' എന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, അതീവ സന്തോഷത്തോടെ സുധർശൻ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു.
ഭുങ്ക്ഷ്വ ചൈനാം യഥാകാമം ഗമിഷ്യേ ഽഹം ദ്വിജോത്തമ ഹൃഷ്ടോ ഽഥ ദര്ശയാമാസ സ്വാത്മാനം ധര്മരാട് സ്വയമ്
'നിനക്ക് ഇഷ്ടംപോലെ അവളെ അനുഭവിക്കാം; ഞാൻ പോകുന്നു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.' അതിനുശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മരാജാവ് തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം കാണിച്ചു.
പ്രദദൌ ചേപ്സിതം സര്വം തമാഹ ച മഹാദ്യുതിഃ ഏഷാ ന ഭുക്താ വിപ്രേന്ദ്ര മനസാപി സുശോഭനാ
അവൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാം നൽകി, പ്രകാശത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഈ സുന്ദരിയെ ഞാൻ മനസ്സിലും പോലും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല.'
മയാ ചൈഷാ ന സംദേഹഃ ശ്രദ്ധാം ജ്ഞാതുമിഹാഗതഃ ജിതോ വൈ യസ്ത്വയാ മൃത്യുര് ധര്മേണൈകേന സുവ്രത
'ഞാൻ അവളെ സ്പർശിച്ചിട്ടില്ലെന്നതിൽ സംശയമില്ല; നിങ്ങളുടെ വിശ്വാസം അറിയാൻ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നു. സത്വരേ, നീ ധർമ്മം കൊണ്ടു മാത്രം മരണത്തെ ജയിച്ചു.'
അഹോ ഽസ്യ തപസോ വീര്യമ് ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ ച സഃ തസ്മാത്തഥാ പൂജനീയാഃ സര്വേ ഹ്യതിഥയഃ സദാ
'അഹോ, ഈ തപസ്സിന്റെ ശക്തി!' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ പോയി. അതിനാൽ, എല്ലാ അതിഥികളെയും ഇങ്ങനെ ആദരിക്കണം.
ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന ഭാഗ്യഹീനാ ദ്വിജോത്തമാഃ തമേവ ശരണം തൂര്ണം ഗന്തുമര്ഹഥ ശങ്കരമ്
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, മഹാനുഭാവികളായ ദ്വിജന്മാരേ, ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ ഉടൻ ശങ്കരനിൽ മാത്രം അഭയം തേടണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണര്ഷഭാഃ ബ്രഹ്മാണമഭിവന്ദ്യാര്താഃ പ്രോചുരാകുലിതേക്ഷണാഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിഷമത്തോടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവിനെ വണങ്ങി പറഞ്ഞു.
നാപേക്ഷിതം മഹാഭാഗ ജീവിതം വികൃതാഃ സ്ത്രിയഃ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മാഭിര് മഹാദേവോ നിന്ദിതോ യസ്ത്വനിന്ദിതഃ
മഹാഭാഗനേ, ഞങ്ങളുടെ ജീവൻ ഇനി വിലപ്പെട്ടതല്ല, സ്ത്രീകൾ ദു:ഖിതരായി മാറിയിരിക്കുന്നു; നിർദോഷനായ മഹാദേവനെ ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടും അവനെ അപമാനിച്ചു.
ശപ്തശ് ച സര്വഗഃ ശൂലീ പിനാകീ നീലലോഹിതഃ അജ്ഞാനാച്ഛാപജാ ശക്തിഃ കുണ്ഠിതാസ്യനിരീക്ഷണാത്
സർവ്വവ്യാപിയായും ത്രിശൂലധാരിയായും പിനാകം വഹിക്കുന്നവനുമായ നീലലോഹിതനെ ഞങ്ങൾ ശപിച്ചു; അജ്ഞാനത്താൽ, അവനെ കണ്ടതുകൊണ്ടു തന്നെ ഞങ്ങളുടെ ശാപശക്തി ഫലിക്കാതെ പോയി.