ലിങ്ഗപുരാണമ്

തതോ ബഹുവിധം പ്രോക്തം ചിന്ത്യം തത്രാസ്തി ചേദ്യതഃ ചിന്തകസ്യ തതശ്ചിന്താ അന്യഥാ നോപപദ്യതേ

അവിടെ ധ്യാനിക്കേണ്ടതെന്താണെന്നത് പലവിധത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ധ്യാനിക്കുന്നവന് എങ്ങനെ ചിന്ത വരുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ ധ്യാനം ഉണ്ടാകും, വേറെയായി വരികയില്ല.

തസ്മാദ്ധ്യേയം തഥാ ധ്യാനം യജമാനഃ പ്രയോജനമ് സ്മരേത്തന്നാന്യഥാ ജാതു ബുധ്യതേ പുരുഷസ്യ ഹ

അതിനാൽ, യജമാനൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ ധ്യാനവും ലക്ഷ്യവും ഓർത്തിരിക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യൻക്ക് യഥാർത്ഥ ബോധം ലഭിക്കില്ല.

പുരേ ശേതേ പുരം ദേഹം തസ്മാത്പുരുഷ ഉച്യതേ യാജ്യം യജ്ഞേന യജതേ യജമാനസ്തു സ സ്മൃതഃ

പുരം എന്ന ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിലൂടെ യജ്ഞ്യനെ പൂജിക്കുന്നു; പൂജകനെ അങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ധ്യേയോ മഹേശ്വരോ ധ്യാനം ചിന്തനം നിര്വൃതിഃ ഫലമ് പ്രധാനപുരുഷേശാനം യാഥാതഥ്യം പ്രപദ്യതേ

മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം; ധ്യാനം ചിന്തനമാണ്, അതിന്റെ ഫലം മോക്ഷമാണ്; പ്രധാനപുരുഷേശ്വരന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അതിലൂടെ ലഭിക്കും.

ഇഹ ഷഡ്വിംശകോ ധ്യേയോ ധ്യാതാ വൈ പഞ്ചവിംശകഃ ചതുര്വിംശകമ് അവ്യക്തം മഹദാദ്യാസ്തു സപ്ത ച

ഇവിടെ ഇരുപത്താറാമത്തെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്; ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഇരുപത്തിയഞ്ചാമൻ; അവ്യക്തം ഇരുപത്തിനാലാമത്താണ്; മഹത് മുതലായ ഏഴും അതിനുശേഷം വരുന്നു.

മഹാംസ് തഥാ ത്വഹങ്കാരം തന്മാത്രം പഞ്ചകം പുനഃ കര്മേന്ദ്രിയാണി പഞ്ചൈവ തഥാ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച

മഹത്ത്വം, അതിനുശേഷം അഹങ്കാരം, പിന്നെ അഞ്ചു സൂക്ഷ്മതത്വങ്ങൾ, അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ, അതുപോലെ അഞ്ചു ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇവയൊക്കെയാണ്.

മനശ് ച പഞ്ച ഭൂതാനി ശിവഃ ഷഡ്വിംശകസ്തതഃ സ ഏവ ഭര്താ കര്താ ച വിധേരപി മഹേശ്വരഃ

മനസും അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളും ചേർന്നു, ഇങ്ങനെ ഇരുപത്താറാമനായത് ശിവൻ തന്നെയാണ്. അവൻ തന്നെയാണ് സംരക്ഷകനും സ്രഷ്ടാവും, ബ്രഹ്മാവിനും മേലുള്ള പരമേശ്വരനും.

ഹിരണ്യഗര്ഭം രുദ്രോ ഽസൌ ജനയാമാസ ശങ്കരഃ വിശ്വാധികശ് ച വിശ്വാത്മാ വിശ്വരൂപ ഇതി സ്മൃതഃ

ശങ്കരൻ, അർത്ഥത്തിൽ രുദ്രൻ, ഹിരണ്യഗർഭനെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ ലോകത്തെക്കാൾ വലിയവനും, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവും, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനും എന്നപോലെയാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

വിനാ യഥാ ഹി പിതരം മാതരം തനയാസ്ത്വിഹ ന ജായന്തേ തഥാ സോമം വിനാ നാസ്തി ജഗത്ത്രയമ്

പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും കൂടാതെ കുട്ടികൾ ജനിക്കില്ലല്ലോ, അതുപോലെ സോമനില്ലാതെ ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളും നിലനില്ക്കില്ല.

കര്താ യദി മഹാദേവഃ പരമാത്മാ മഹേശ്വരഃ തഥാ കാരയിതാ ചൈവ കുര്വതോ ഽല്പാത്മനസ് തഥാ

മഹാദേവൻ, പരമാത്മാവ്, മഹേശ്വരൻ സ്രഷ്ടാവാണെങ്കിൽ, ചെറിയ ആത്മാവുള്ളവർ ചെയ്യുന്നതിന് കാരണവനും അവൻ തന്നെയാണ്.

നിത്യോ വിശുദ്ധോ ബുദ്ധശ് ച നിഷ്കലഃ പരമേശ്വരഃ ത്വയോക്തോ മുക്തിദഃ കിം വാ നിഷ്കലശ്ചേത്കരോതി കിമ്

നിത്യനും വിശുദ്ധനും ബോധവാനുമായ, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത പരമേശ്വരനാണ് നീ പറഞ്ഞ മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ. പക്ഷേ, അവൻ ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ, അവൻ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?

കാലഃ കരോതി സകലം കാലം കലയതേ സദാ നിഷ്കലം ച മനഃ സര്വം മന്യതേ സോ ഽപി നിഷ്കലഃ

കാലം എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കാലം തന്നെ എപ്പോഴും അളക്കുന്നു. മനസ്സ് എല്ലാം ചിന്തിക്കുന്നു, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തതും ഉൾപ്പെടെ, അതും ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തതുതന്നെ.

കര്മണാ തസ്യ ചൈവേഹ ജഗത്സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് കിമത്ര ദേവദേവസ്യ മൂര്ത്യഷ്ടകമിദം ജഗത്

അവന്റെ കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിലനിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ദേവദേവന്റെ ഈ എട്ടു രൂപങ്ങളുള്ള ലോകം എന്താണ്?

വിനാകാശം ജഗന്നൈവ വിനാ ക്ഷ്മാം വായുനാ വിനാ തേജസാ വാരിണാ ചൈവ യജമാനം തഥാ വിനാ

ആകാശം ഇല്ലാതെ ലോകം ഇല്ല; ഭൂമി ഇല്ലാതെ, വായു ഇല്ലാതെ, അഗ്നി ഇല്ലാതെ, വെള്ളം ഇല്ലാതെ, യജമാനൻ ഇല്ലാതെ ലോകം നിലനിൽക്കില്ല.

ഭാനുനാ ശശിനാ ലോകസ് തസ്യൈതാസ്തനവഃ പ്രഭോഃ വിചാരതസ്തു രുദ്രസ്യ സ്ഥൂലമേതച്ചരാചരമ്

സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഇല്ലാതെ ലോകം നിലനിൽക്കില്ല. ഇവയൊക്കെയാണ് പ്രഭുവിന്റെ രൂപങ്ങൾ; അങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ചലിക്കുന്നതും അചലവും എല്ലാം രുദ്രന്റെ സ്ഥൂലരൂപമാണ്.

സൂക്ഷ്മം വദന്തി ഋഷയോ യന്ന വാച്യം ദ്വിജോത്തമാഃ യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ

മഹർഷിമാർ സൂക്ഷ്മമായതിനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു, അത് വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പറയാനാവില്ല, കാരണം വാക്കുകളും മനസും അതിനെ എത്താൻ കഴിയാതെ മടങ്ങിപ്പോകുന്നു.

ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് ന ബിഭേതി കുതശ്ചന ന ഭേതവ്യം തഥാ തസ്മാജ് ജ്ഞാത്വാനന്ദം പിനാകിനഃ

ബ്രഹ്മാനന്ദം അറിഞ്ഞ ജ്ഞാനിക്ക് എവിടെയും ഭയമൊന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ട് പിനാകിയുടെ ആനന്ദം അറിഞ്ഞാൽ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.

വിഭൂതയശ് ച രുദ്രസ്യ മത്വാ സര്വത്ര ഭാവതഃ സര്വം രുദ്ര ഇതി പ്രാഹുര് മുനയസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ

രുദ്രന്റെ വൈഭവങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കാണുന്ന സത്യദർശികൾ 'എല്ലാം രുദ്രനാണ്' എന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.

നമസ്കാരേണ സതതം ഗൌരവാത്പരമേഷ്ഠിനഃ സര്വം തു ഖല്വിദം ബ്രഹ്മ സര്വോ വൈ രുദ്ര ഈശ്വരഃ

പരമേശ്വരനോടു എന്നും വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച്, ഈ എല്ലാം ബ്രഹ്മവുമാണ്, എല്ലാം രുദ്രനാണ്, ഈശ്വരനാണ്.

പുരുഷോ വൈ മഹാദേവോ മഹേശാനഃ പരഃ ശിവഃ ഏവം വിഭുര്വിനിര്ദിഷ്ടോ ധ്യാനം തത്രൈവ ചിന്തനമ്

പുരുഷൻ മഹാദേവനാണ്, മഹേശ്വരനും പരമശിവനുമാണ്. അങ്ങനെ അവൻ സകലവ്യാപിയായവനായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; അവനിൽ മാത്രം ധ്യാനം ചെയ്യുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ധ്യാനം.

ചതുര്വ്യൂഹേണ മാര്ഗേണ വിചാര്യാലോക്യ സുവ്രത സംസാരഹേതുഃ സംസാരോ മോക്ഷഹേതുശ് ച നിര്വൃതിഃ

നല്ല വ്രതം പാലിക്കുന്നവനേ, നാലു വഴികളിലൂടെ പരിശോധിച്ച് ആലോചിച്ചാൽ, സംസാരമാണ് ജന്മമരണത്തിന്റെ കാരണവും മോക്ഷമാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ കാരണവും.

ചതുര്വ്യൂഹഃ സമാഖ്യാതശ് ചിന്തകസ്യേഹ യോഗിനഃ ചിന്താ ബഹുവിധാ ഖ്യാതാ സൈകത്ര പരമേഷ്ഠിനാ

ചിന്തിക്കുന്ന യോഗിക്ക് ഈ നാലു വിഭാഗങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. പലവിധ ചിന്തനങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, അവയെല്ലാം പരമേശ്വരനിൽ ഒന്നിക്കുന്നു.

സുനിഷ്ഠേത്യത്ര കഥിതാ രുദ്രം രൌദ്രീ ന സംശയഃ ഐന്ദ്രീ ചേന്ദ്രേ തഥാ സൌമ്യാ സോമേ നാരായണേ തഥാ

ഇവിടെ സംശയമില്ലാതെ പറഞ്ഞത്: രൗദ്രിയിൽ രുദ്രൻ, ഇന്ദ്രിയിൽ ഇന്ദ്രൻ, സൌമ്യയിൽ സോമൻ, നാരായണിയിൽ നാരായണൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്.

സൂര്യേ വഹ്നൌ ച സര്വേഷാം സര്വത്രൈവം വിചാരതഃ സൈവാഹം സോ ഽഹമിത്യേവം ദ്വിധാ സംസ്ഥാപ്യ ഭാവതഃ

സൂര്യനിലും അഗ്നിയിലും എല്ലായിടത്തും എല്ലാം ആലോചിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ രണ്ടു രീതിയിൽ ഉറപ്പാക്കണം: 'അവളാണ് ഞാൻ, ഞാനാണ് അവൻ' എന്ന്.

ഭക്തോ ഽസൌ നാസ്തി യസ്തസ്മാച് ചിന്താ ബ്രാഹ്മീ ന സംശയഃ ഏവം ബ്രഹ്മമയം ധ്യായേത് പൂര്വം വിപ്ര ചരാചരമ്

ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാത്തവൻ ഭക്തൻ അല്ല; അവന്റെ ധ്യാനം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളതല്ല എന്ന് സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാ ചലനങ്ങളെയും അചലങ്ങളെയും ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ആദ്യം ധ്യാനിക്കണം.

ചരാചരവിഭാഗം ച ത്യജേദഭിമതം സ്മരന് ത്യാജ്യം ഗ്രാഹ്യമ് അലഭ്യം ച കൃത്യം ചാകൃത്യമേവ ച

ചലനവും അചലവും എന്ന ഭേദം ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും, ലഭിക്കാവുന്നതും ലഭിക്കാനാകാത്തതും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും എല്ലാം ഓർത്ത് വിട്ടുകളയണം.

യസ്യ നാസ്തി സുതൃപ്തസ്യ തസ്യ ബ്രാഹ്മീ ന ചാന്യഥാ ആഭ്യന്തരം സമാഖ്യാതമ് ഏവമഭ്യര്ചനം ക്രമാത്

പൂർണ്ണമായ തൃപ്തി ഇല്ലാത്തവന് ബ്രഹ്മാവസ്ഥയില്ല; ഇതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല. ഇങ്ങനെ ആന്തരിക പൂജയുടെ ക്രമം വിശദീകരിച്ചു.

ആഭ്യന്തരാര്ചകാഃ പൂജ്യാ നമസ്കാരാദിഭിസ് തഥാ വിരൂപാ വികൃതാശ്ചാപി ന നിന്ദ്യാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ

ആന്തരിക പൂജ ചെയ്യുന്നവരെ നമസ്കാരം മുതലായവയിലൂടെ ആദരിക്കണം; അവർ രൂപവൈകല്യമോ ഭേദഗതിയോ ഉള്ളവരായാലും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ആണെങ്കിൽ അവരെ അപമാനിക്കരുത്.

ആഭ്യന്തരാര്ചകാഃ സര്വേ ന പരീക്ഷ്യാ വിജാനതാ നിന്ദകാ ഏവ ദുഃഖാര്താ ഭവിഷ്യന്ത്യല്പചേതസഃ

ആന്തരിക പൂജ ചെയ്യുന്നവരെ ജ്ഞാനികൾ പരിശോധിക്കേണ്ടതില്ല; അവരെ അപമാനിക്കുന്നവർ ബുദ്ധിയില്ലാത്തവരും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവരുമാകും.