തഥാ സൌരാണി സൂക്താനി ഋഗ്യജുഃസാമജാനി ച ജപ്ത്വാ പ്രദക്ഷിണം പശ്ചാത് ത്രിഃ കൃത്വാ ച വിഭാവസോഃ
അങ്ങനെ സൂര്യനു സമർപ്പിച്ച ഋക്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളിലെ സൂക്തങ്ങൾ ജപിച്ച്, അഗ്നിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
ആത്മാനം ചാന്തരാത്മാനം പരമാത്മാനമേവ ച അഭിവന്ദ്യ പുനഃ സൂര്യം ബ്രഹ്മാണം ച വിഭാവസുമ്
തന്നെ തന്നെ, അന്തരാത്മാവിനെയും പരമാത്മാവിനെയും നമസ്കരിച്ച്, വീണ്ടും സൂര്യനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും അഗ്നിയെയും നമസ്കരിക്കണം.
മുനീന് പിതൄന് യഥാന്യായം സ്വനാമ്നാവാഹയേത്തതഃ സര്വാനാവാഹയാമീതി ദേവാനാവാഹ്യ സര്വതഃ
ശേഷം, ക്രമപ്രകാരം, തൻറെ പേരിൽ ഋഷിമാരെയും പിതാക്കളെയും ആഹ്വാനിച്ച്, 'എല്ലാവരെയും ഞാൻ ആഹ്വാനിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞ്, ദേവന്മാരെയും എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും വിളിക്കണം.
തര്പയേദ്വിധിനാ പശ്ചാത് പ്രാങ്മുഖോ വാ ഹ്യുദങ്മുഖഃ ധ്യാത്വാ സ്വരൂപം തത്തത്ത്വമ് അഭിവന്ദ്യ യഥാക്രമമ്
ശേഷം, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് നോക്കി, നിയമപ്രകാരം തൃപ്തി നടത്തണം; ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വരൂപവും തത്വവും ധ്യാനിച്ച്, ക്രമത്തിൽ നമസ്കരിക്കണം.
ദേവാനാം പുഷ്പതോയേന ഋഷീണാം തു കുശാംഭസാ പിതൄണാം തിലതോയേന ഗന്ധയുക്തേന സര്വതഃ
ദേവന്മാർക്ക് പുഷ്പജലം, ഋഷിമാർക്ക് കുശജലം, പിതാക്കൾക്ക് എള്ള് ചേർത്ത സുഗന്ധജലം എല്ലായിടത്തും സമർപ്പിക്കണം.
യജ്ഞോപവീതീ ദേവാനാം നിവീതീ ഋഷിതര്പണമ് പ്രാചീനാവീതീ വിപ്രേന്ദ്ര പിതൄണാം തര്പയേത് ക്രമാത്
ദേവന്മാർക്ക് യജ്ഞോപവീതം ഇടതു ഭുജത്തിൽ, ഋഷിമാർക്ക് നെഞ്ചിൽ, പിതാക്കൾക്ക് വലതു ഭുജത്തിൽ ധരിച്ചു, ക്രമത്തിൽ തൃപ്തി നടത്തണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
അങ്ഗുല്യഗ്രേണ വൈ ധീമാംസ് തര്പയേദ്ദേവതര്പണമ് ഋഷീന് കനിഷ്ഠാങ്ഗുലിനാ ശ്രോത്രിയഃ സര്വസിദ്ധയേ
ബുദ്ധിമാനായവൻ ദേവതകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകേണ്ടത് വിരലിന്റെ അഗ്രഭാഗം ഉപയോഗിച്ചാണ്. എല്ലാ സിദ്ധികളും നേടാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കനിഷ്ഠികാവിരലിൽ നിന്നാണ് ഋഷിമാർക്ക് തൃപ്തി നൽകേണ്ടത്.
പിതൄംസ്തു തര്പയേദ് വിദ്വാന് ദക്ഷിണാങ്ഗുഷ്ഠകേന തു തഥൈവം മുനിശാര്ദൂല ബ്രഹ്മയജ്ഞം യജേദ് ദ്വിജഃ
പണ്ഡിതൻ പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി നൽകേണ്ടത് വലതുകൈയുടെ അങ്ങൂഠം ഉപയോഗിച്ചാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ദ്വിജൻ ബ്രഹ്മയജ്ഞം നടത്തണം.
ദേവയജ്ഞം ച മാനുഷ്യം ഭൂതയജ്ഞം തഥൈവ ച പിതൃയജ്ഞം ച പൂതാത്മാ യജ്ഞകര്മപരായണഃ
ശുദ്ധഹൃദയവും യജ്ഞകർമങ്ങളിൽ നിരതനുമായവൻ ദേവതകൾക്കായും മനുഷ്യർക്കായും ഭൂതങ്ങൾക്കായും പിതാക്കന്മാർക്കായും യജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
സ്വശാഖാധ്യയനം വിപ്ര ബ്രഹ്മയജ്ഞ ഇതി സ്മൃതഃ അഗ്നൌ ജുഹോതി യച്ചാന്നം ദേവയജ്ഞ ഇതി സ്മൃതഃ
സ്വന്തം ശാഖയിൽ വേദപഠനം നടത്തുന്നത് ബ്രഹ്മയജ്ഞം എന്നാണ് പറയുന്നത്, അഗ്നിയിൽ അന്നം അർപ്പിക്കുന്നത് ദേവയജ്ഞം എന്നാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം ബലിദാനം വിധാനതഃ ഭൂതയജ്ഞ ഇതി പ്രോക്തോ ഭൂതിദഃ സര്വദേഹിനാമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും വിധിപ്രകാരം അന്നം അർപ്പിക്കുന്നത് ഭൂതയജ്ഞം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അതാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും പോഷണം നൽകുന്നത്.
സദാരാന് സര്വതത്ത്വജ്ഞാന് ബ്രാഹ്മണാന് വേദപാരഗാന് പ്രണമ്യ തേഭ്യോ യദ്ദത്തമ് അന്നം മാനുഷ ഉച്യതേ
എപ്പോഴും ഭാര്യകളോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന, എല്ലാ തത്വങ്ങളും അറിയുന്ന, വേദപാരായണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വിനയത്തോടെ അന്നം നൽകുന്നത് മനുഷ്യയജ്ഞം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
പിതൄന് ഉദ്ദിശ്യ യദ്ദത്തം പിതൃയജ്ഞഃ സ ഉച്യതേ ഏവം പഞ്ച മഹായജ്ഞാന് കുര്യാത് സര്വാര്ഥസിദ്ധയേ
പിതാക്കന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് അർപ്പിക്കുന്നതെന്തും പിതൃയജ്ഞം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ഇങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാൻ നിർവഹിക്കണം.
സര്വേഷാം ശൃണു യജ്ഞാനാം ബ്രഹ്മയജ്ഞഃ പരഃ സ്മൃതഃ ബ്രഹ്മയജ്ഞരതോ മര്ത്യോ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലുമിടയിൽ ബ്രഹ്മയജ്ഞം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് കേൾക്കൂ. ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ബ്രഹ്മയജ്ഞേന തുഷ്യന്തി സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ ബ്രഹ്മാ ച ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ ശങ്കരോ നീലലോഹിതഃ
ബ്രഹ്മയജ്ഞം കൊണ്ട് എല്ലാ ദേവതകളും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സന്തുഷ്ടരാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും നീലകണ്ഠനായ ശംകരനും സന്തോഷിക്കുന്നു.
വേദാശ് ച പിതരഃ സര്വേ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ഗ്രാമാദ്ബഹിര്ഗതോ ഭൂത്വാ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മയജ്ഞവിത്
വേദങ്ങളും എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും ഇതിൽ സംശയമില്ലാതെ സന്തോഷിക്കുന്നു; ഗ്രാമത്തിനകത്തോ പുറത്തോ എവിടെയായാലും ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മയജ്ഞം അറിയണം.
യാവത് ത്വദൃഷ്ടമ് അഭവദ് ഉടജാനാം ഛദം നരഃ പ്രാച്യാമുദീച്യാം ച തഥാ പ്രാഗുദീച്യാമഥാപി വാ
ഒരു മനുഷ്യൻക്ക് കാണാവുന്നത്ര ദൂരത്തുള്ള ഒറ്റമുറി വീടുകളുടെ തൂണുകളെ, കിഴക്കും വടക്കും വടക്കുകിഴക്കും മറ്റു ദിശകളിലുമുള്ളതെല്ലാം,
പുണ്യമാചമനം കുര്യാദ് ബ്രഹ്മയജ്ഞാര്ഥമേവ തത് പ്രീത്യര്ഥം ച ഋചാം വിപ്രാഃ ത്രിഃ പീത്വാ പ്ലാവ്യ പ്ലാവ്യ ച
ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിനായി ശുദ്ധമായ ആചമനം ചെയ്യണം; സന്തോഷത്തിനായി വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഋഗ്വേദം ഉച്ചരിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിച്ച് കഴുകുന്നു.
യജുഷാം പരിമൃജ്യൈവം ദ്വിഃ പ്രക്ഷാല്യ ച വാരിണാ പ്രീത്യര്ഥം സാമവേദാനാമ് ഉപസ്പൃശ്യ ച മൂര്ധനി
യജുര്വേദം ഉപയോഗിച്ച് മുഖം തുടച്ച്, വെള്ളംകൊണ്ട് രണ്ടുപ്രാവശ്യം കഴുകി, സന്തോഷത്തിനായി സാമവേദം തലയിൽ സ്പർശിക്കണം.
സ്പൃശേദഥര്വവേദാനാം നേത്രേ ചാങ്ഗിരസാം തഥാ നാസികേ ബ്രാഹ്മണോ ഽങ്ഗാനാം ക്ഷാല്യ ക്ഷാല്യ ച വാരിണാ
അഥർവ്വവേദവും ആംഗിരസഹൃദയങ്ങളും കണ്ണിൽ സ്പർശിക്കണം; മൂക്കും സ്പർശിച്ച് ബ്രാഹ്മണൻ ശരീരഭാഗങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വെള്ളംകൊണ്ട് കഴുകണം.
അഷ്ടാദശപുരാണാനാം ബ്രഹ്മാദ്യാനാം തഥൈവ ച തഥാ ചോപപുരാണാനാം സൌരാദീനാം യഥാക്രമമ്
അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങളിലെ ബ്രഹ്മാദിദേവതകളെയും, അതുപോലെ സൗരാദിപുരാണങ്ങളെയും യഥാക്രമം സ്പർശിക്കണം.
പുണ്യാനാമിതിഹാസാനാം ശൈവാദീനാം തഥൈവ ച ശ്രോത്രേ സ്പൃശേദ്ധി തുഷ്ട്യര്ഥം ഹൃദ്ദേശം തു തതഃ സ്പൃശേത്
ശിവാദി പുണ്യമായ ഇതിഹാസങ്ങൾ കാതിൽ സ്പർശിച്ച് സന്തോഷം നേടണം; പിന്നെ ഹൃദയഭാഗം സ്പർശിക്കണം.
കല്പാദീനാം തു സര്വേഷാം കല്പവിത്കല്പവിത്തമാഃ ഏവമാചമ്യ ചാസ്തീര്യ ദര്ഭപിഞ്ജൂലമ് ആത്മനഃ
എല്ലാ കല്പങ്ങളും അറിയുന്നവൻ അവയെ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിക്കണം; ഇങ്ങനെ ആചമനം ചെയ്ത് ദർഭാ പുല്ല് വിരിച്ച് ഇരിക്കണം.
കൃത്വാ പാണിതലേ ധീമാന് ആത്മനോ ദക്ഷിണോത്തരമ് ഹേമാങ്ഗുലീയസംയുക്തോ ബ്രഹ്മബന്ധയുതോ ഽപി വാ
ബുദ്ധിമാനായവൻ വലതുകൈ വടക്കോട്ടു നീട്ടി, സ്വർണ്ണമുദ്ര ധരിച്ച്, യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചാലും ഇല്ലാതെയായാലും,
വിധിവദ്ബ്രഹ്മയജ്ഞം ച കുര്യാത്സൂത്രീ സമാഹിതഃ അകൃത്വാ ച മുനിഃ പഞ്ച മഹായജ്ഞാന്ദ്വിജോത്തമഃ
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച ദ്വിജൻ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മയജ്ഞം നിർവഹിക്കണം. എന്നാൽ, മഹായജ്ഞങ്ങൾ അഞ്ചും ചെയ്യാതെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സന്യാസി മഹാനല്ല.
ഭുക്ത്വാ ച സൂകരാണാം തു യോനൌ വൈ ജായതേ നരഃ തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കര്തവ്യാഃ ശുഭമിച്ഛതാ
ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പന്നിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ട്, ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ഈ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
ബ്രഹ്മയജ്ഞാദഥ സ്നാനം കൃത്വാദൌ സര്വഥാത്മനഃ തീര്ഥം സംഗൃഹ്യ വിധിവത് പ്രവിശേച്ഛിബിരം വശീ
ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിന് ശേഷം, പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം, നിർദ്ദേശപ്രകാരം തീർത്ഥജലം എടുക്കണം, ആത്മസംയമനത്തോടെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം.
ബഹിരേവ ഗൃഹാത്പാദൌ ഹസ്തൌ പ്രക്ഷാല്യ വാരിണാ ഭസ്മസ്നാനം തതഃ കുര്യാദ് വിധിവദ് ദേഹശുദ്ധയേ
വീട്ടിന് പുറത്തു തന്നെ, വെള്ളം കൊണ്ട് കൈയും കാലും കഴുകണം. അതിനുശേഷം, ശരീരശുദ്ധിക്കായി നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഭസ്മസ്നാനം ചെയ്യണം.
ശോധ്യ ഭസ്മ യഥാന്യായം പ്രണവേനാഗ്നിഹോത്രജമ് ജ്യോതിഃ സൂര്യ ഇതി പ്രാതര് ജുഹുയാദുദിതേ യതഃ
ഭസ്മം നിയമപ്രകാരം പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം, അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭസ്മം എടുക്കണം. രാവിലെ സൂര്യോദയസമയത്ത് 'ജ്യോതി: സൂര്യ:' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഹോമം നടത്തണം.
ജ്യോതിരഗ്നിസ് തഥാ സായം സമ്യക് ചാനുദിതേ മൃഷാ തസ്മാദുദിതഹോമസ്ഥം ഭസിതം പാവനം ശുഭമ്
അതു പോലെ തന്നെ, സന്ധ്യാകാലത്ത് സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 'ജ്യോതി: അഗ്നി:' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തണം. അതിനാൽ, സൂര്യോദയഹോമത്തിൽ ശേഷിക്കുന്ന ഭസ്മം വിശുദ്ധവും ശുഭകരവുമാണ്.