ഈശിത്വേ ച വശിത്വേ ച സര്വഗം സര്വതഃ സ്ഥിതമ് രജസ്തമോഭ്യാം നിര്മുക്താസ് ത്യക്ത്വാ മാനുഷ്യകം വപുഃ
ഐശ്വര്യത്തിലും നിയന്ത്രണത്തിലും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നവൻ, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൻ, രാജസ്സും തമസ്സും വിട്ട്, മനുഷ്യരൂപം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ—
മത്സമീപമുപേഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ഇത്യേവമുക്തോ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ രുദ്രേണ വൈ ദ്വിജാഃ
അവർ എനിക്ക് അടുത്തിടയിൽ എത്തും, പിന്നെ തിരിച്ചു വരിക ദുർലഭമായ സ്ഥലത്ത്. ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവ് രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു.
പ്രണമ്യ പ്രയതോ ഭൂത്വാ പുനരാഹ പിതാമഹഃ യ ഏവം ഭഗവാന് വിദ്വാന് ഗായത്ര്യാ വൈ മഹേശ്വരമ്
വന്ദനം ചെയ്ത് ഏകാഗ്രതയോടെ പിതാമഹൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനേ, ഗായത്രീയിലൂടെ മഹേശ്വരനെ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ—'
വിശ്വാത്മാനം ഹി സര്വം ത്വാം ഗായത്ര്യാസ്തവ ചേശ്വര തസ്യ ദേഹി പരം സ്ഥാനം തഥാസ്ത്വിതി ച സോ ഽബ്രവീത്
'പ്രഭുവേ, നീയാണ് ഈ സർവ്വത്തിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാം നീയാണെന്ന് ഗായത്രീയിലൂടെ അറിയാം. അവനു പരമപദം നൽകണമേ.' ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
തസ്മാദ്വിദ്വാന് ഹി വിശ്വത്വമ് അസ്യാശ്ചാസ്യ മഹാത്മനഃ സ യാതി ബ്രഹ്മസായുജ്യം വചനാദ് ബ്രഹ്മണഃ പ്രഭോഃ
അതിനാൽ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ സർവ്വത്വം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം പ്രകാരം, ബ്രഹ്മസായുജ്യം പ്രാപിക്കും.
ശ്രുത്വൈവമഖിലം ബ്രഹ്മാ രുദ്രേണ പരിഭാഷിതമ് പുനഃ പ്രണമ്യ ദേവേശം രുദ്രമാഹ പ്രജാപതിഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം കേട്ട ബ്രഹ്മാവ്, രുദ്രൻ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, വീണ്ടും ദേവാദിദേവനായ രുദ്രനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് പ്രജാപതി അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ വിശ്വരൂപം മഹേശ്വര ഉമാധവ മഹാദേവ നമോ ലോകാഭിവന്ദിത
'ഭഗവനേ, ദേവാദിദേവാ, വിശ്വരൂപാ, മഹേശ്വരാ, ഉമാധവാ, മഹാദേവാ, ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു.'
വിശ്വരൂപ മഹാഭാഗ കസ്മിന്കാലേ മഹേശ്വര യാ ഇമാസ്തേ മഹാദേവ തനവോ ലോകവന്ദിതാഃ
'വിശ്വരൂപാ, മഹാഭാഗാ, മഹേശ്വരാ, ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന നിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ ഏത് സമയത്താണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്?'
കസ്യാം വാ യുഗസംഭൂത്യാം ദ്രക്ഷ്യന്തീഹ ദ്വിജാതയഃ കേന വാ തപസാ ദേവ ധ്യാനയോഗേന കേന വാ
'ഏത് യുഗത്തിൽ ഇവ ദ്വിജന്മാർക്ക് കാണാൻ കഴിയുമെന്നു? ദേവാ, ഏത് തപസ്സിനാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ധ്യാനയോഗത്തിലോ?'
നമസ്തേ വൈ മഹാദേവ ശക്യോ ദ്രഷ്ടും ദ്വിജാതിഭിഃ തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശര്വഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ തം പുരഃ
'മഹാദേവാ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു—ദ്വിജന്മാർക്ക് നിന്നെ കാണാൻ കഴിയുമോ?' അങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട് ശർവ്വൻ അവനെ നേരെ നോക്കി.
സ്മയന്പ്രാഹ മഹാദേവ ഋഗ്യജുഃസാമസംഭവഃ തപസാ നൈവ വൃത്തേന ദാനധര്മഫലേന ച
പുഞ്ചിരിച്ച്, ഋക്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിനാലോ, നല്ല ആചാരത്താലോ, ദാനധർമ്മഫലത്താലോ അല്ല—'
ന തീര്ഥഫലയോഗേന ക്രതുഭിര് വാപ്തദക്ഷിണൈഃ ന വേദാധ്യയനൈര്വാപി ന വിത്തേന ന വേദനൈഃ
'തീർത്ഥഫലത്താലോ, വലിയ യാഗങ്ങളാലോ, വേദപഠനത്താലോ, ധനത്താലോ, അറിവിനാലോ പോലും—'
ന ശക്യം മാനവൈര്ദ്രഷ്ടുമ് ഋതേ ധ്യാനാദഹം ത്വിഹ സപ്തമേ ചൈവ വാരാഹേ തതസ്തസ്മിന്പിതാമഹ
'മനുഷ്യർക്ക് എന്നെ ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയില്ല, ധ്യാനമൊഴികെ. ഏഴാമത്തെ വാർാഹയുഗത്തിൽ, അപ്പോൾ, പിതാമഹാ—'
കല്പേശ്വരോ ഽഥ ഭഗവാന് സര്വലോകപ്രകാശനഃ മനുര്വൈവസ്വതശ്ചൈവ തവ പൌത്രോ ഭവിഷ്യതി
'ആ കാല്പത്തിൽ, ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ലോകനാഥൻ, മനു വൈവസ്വതനും, നിന്റെ മകനായവനും ഉണ്ടാകും.'
തദാ ചതുര്യുഗാവസ്ഥേ തസ്മിന്കല്പേ യുഗാന്തികേ അനുഗ്രഹാര്ഥം ലോകാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ഹിതായ ച
'അപ്പോൾ, ആ നാലു യുഗങ്ങളിലെയും അവസാനം, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹത്തിനും ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനും വേണ്ടി—'
ഉത്പത്സ്യാമി തദാ ബ്രഹ്മന് പുനര് അസ്മിന് യുഗാന്തികേ യുഗപ്രവൃത്ത്യാ ച തദാ തസ്മിംശ് ച പ്രഥമേ യുഗേ
'അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവേ, ഈ യുഗാന്തത്തിൽ വീണ്ടും ഞാൻ ജനിക്കും, യുഗം ആരംഭിക്കുമ്പോഴും ആ കാല്പത്തിലെ ആദ്യ യുഗത്തിലും.'
ദ്വാപരേ പ്രഥമേ ബ്രഹ്മന് യദാ വ്യാസഃ സ്വയം പ്രഭുഃ തദാഹം ബ്രാഹ്മണാര്ഥായ കലൌ തസ്മിന് യുഗാന്തികേ
ബ്രഹ്മനേ, ആദ്യ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, വ്യാസൻ സ്വയം പ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ, അന്നത്തെ യുഗാന്തത്തിൽ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭാവിക്കായി അവിടെയെത്തി.
ഭവിഷ്യാമി ശിഖായുക്തഃ ശ്വേതോ നാമ മഹാമുനിഃ ഹിമവച്ഛിഖരേ രമ്യേ ഛാഗലേ പര്വതോത്തമേ
അപ്പോൾ ഞാൻ ശിഖയുള്ള ശ്വേതൻ എന്ന മഹാമുനിയായി, മനോഹരമായ ഹിമവാന്റെ ഉച്ചിയിൽ, ഉത്തമമായ ചാഗലപർവതത്തിൽ ജനിക്കും.
തത്ര ശിഷ്യാഃ ശിഖായുക്താ ഭവിഷ്യന്തി തദാ മമ ശ്വേതഃ ശ്വേതശിഖശ്ചൈവ ശ്വേതാസ്യഃ ശ്വേതലോഹിതഃ
അവിടെ എന്റെ ശിഷ്യന്മാർക്കും ശിഖ ഉണ്ടാകും; അപ്പോൾ അവരുടെ പേരുകൾ ശ്വേതൻ, ശ്വേതശിഖൻ, ശ്വേതാസ്യൻ, ശ്വേതലോഹിതൻ എന്നിങ്ങനെയായിരിക്കും.
ചത്വാരസ്തു മഹാത്മാനോ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ തതസ്തേ ബ്രഹ്മഭൂയിഷ്ഠാ ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മഗതിം പരാമ്
ആ നാലു മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണർ, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവർ, പരമമായ ബ്രഹ്മഗതിയെ കണ്ടു, ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിൽ എത്തും.
മത്സമീപം ഗമിഷ്യന്തി ധ്യാനയോഗപരായണാഃ തതഃ പുനര്യദാ ബ്രഹ്മന് ദ്വിതീയേ ദ്വാപരേ പ്രഭുഃ
അവർ ധ്യാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ചവരായി എന്റെ അടുത്ത് വരും. പിന്നെ, ബ്രഹ്മനേ, രണ്ടാമത്തെ ദ്വാപരയുഗം വരുമ്പോൾ—
പ്രജാപതിര്യദാ വ്യാസഃ സദ്യോ നാമ ഭവിഷ്യതി തദാ ലോകഹിതാര്ഥായ സുതാരോ നാമ നാമതഃ
അപ്പോൾ പ്രജാപതിയായ വ്യാസൻ സദ്യോ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; അപ്പോൾ ലോകക്ഷേമത്തിനായി എനിക്ക് സുതാരൻ എന്ന പേരായിരിക്കും.
ഭവിഷ്യാമി കലൌ തസ്മിന് ശിഷ്യാനുഗ്രഹകാമ്യയാ തത്രാപി മമ തേ ശിഷ്യാ നാമതഃ പരികീര്തിതാഃ
ആ കാലഘട്ടത്തിൽ, എന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ഞാൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. അവിടെയും എന്റെ ശിഷ്യന്മാർ പ്രസിദ്ധരായിരിക്കും.
ദുന്ദുഭിഃ ശതരൂപശ് ച ഋചീകഃ കേതുമാംസ്തദാ പ്രാപ്യ യോഗം തഥാ ധ്യാനം സ്ഥാപ്യ ബ്രഹ്മ ച ഭൂതലേ
ദുന്ദുഭി, ശതരൂപ, ഋചീക, കേതുമാൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ യോഗവും ധ്യാനവും നേടുകയും, ഭൂമിയിൽ ബ്രഹ്മത്തെ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യും.
രുദ്രലോകം ഗമിഷ്യന്തി സഹചാരിത്വമേവ ച തൃതീയേ ദ്വാപരേ ചൈവ യദാ വ്യാസസ്തു ഭാര്ഗവഃ
അവർ ഒരുമിച്ച് രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകും. മൂന്നാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, വ്യാസൻ ഭാർഗവവംശത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ—
തദാപ്യഹം ഭവിഷ്യാമി ദമനസ്തു യുഗാന്തികേ തത്രാപി ച ഭവിഷ്യന്തി ചത്വാരോ മമ പുത്രകാഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ ദമനൻ എന്ന പേരിൽ യുഗാന്തത്തിൽ ജനിക്കും. അവിടെയും എന്റെ നാല് പുത്രന്മാർ ജനിക്കും.
വികോശശ് ച വികേശശ് ച വിപാശഃ ശാപനാശനഃ തേ ഽപി തേനൈവ മാര്ഗേണ യോഗോക്തേന മഹൌജസഃ
വികോഷൻ, വികേശൻ, വിപാശൻ, ശാപനാശനൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള മഹാശക്തിയുള്ളവർ, യോഗം പഠിച്ച അതേ മാർഗം പിന്തുടരും.
രുദ്രലോകം ഗമിഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ചതുര്ഥേ ദ്വാപരേ ചൈവ യദാ വ്യാസോ ഽങ്ഗിരാഃ സ്മൃതഃ
അവർ രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകും, അവിടെ നിന്ന് തിരികെ വരൽ ദുർലഭം. നാലാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, വ്യാസൻ അങ്കിരസൻ എന്നു അറിയപ്പെടുമ്പോൾ—
തദാപ്യഹം ഭവിഷ്യാമി സുഹോത്രോ നാമ നാമതഃ തത്രാപി മമ തേ പുത്രാശ് ചത്വാരോ ഽപി തപോധനാഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ സുഹോത്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും. അവിടെയും എന്റെ നാല് പുത്രന്മാർ തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായിരിക്കും.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ഭവിഷ്യന്തി യോഗാത്മാനോ ദൃഢവ്രതാഃ സുമുഖോ ദുര്മുഖശ്ചൈവ ദുര്ദരോ ദുരതിക്രമഃ
അവർ യോഗത്തിൽ ലയിച്ച, ദൃഢവ്രതമുള്ള, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരായിരിക്കും; അവരുടെ പേരുകൾ സുമുഖൻ, ദുര്മുഖൻ, ദുര്ദരൻ, ദുരതിക്രമൻ എന്നിങ്ങനെയായിരിക്കും.