ലിങ്ഗപുരാണമ്

മോക്ഷോ ധര്മസ്തഥാര്ഥശ് ച കാമശ്ചേതി ചതുഷ്ടയമ് യസ്മാദ്വേദാശ് ച വേദ്യം ച ചതുര്ധാ വൈ ഭവിഷ്യതി

മോക്ഷം, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം — ഈ നാലും ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ തന്നെ, വേദങ്ങളും അറിവും നാലായി വിഭജിക്കപ്പെടും.

ഭൂതഗ്രാമാശ് ച ചത്വാര ആശ്രമാശ് ച തഥൈവ ച ധര്മസ്യ പാദാശ്ചത്വാരശ് ചത്വാരോ മമ പുത്രകാഃ

നാലു ജീവജാതികളും, അതുപോലെ നാലു ആശ്രമങ്ങളും, ധർമ്മത്തിന്റെ നാലു പാദങ്ങളും, എന്റെ നാലു പുത്രന്മാരുമുണ്ട്.

തസ്മാച്ചതുര്യുഗാവസ്ഥം ജഗദ്വൈ സചരാചരമ് ചതുര്ധാവസ്ഥിതശ്ചൈവ ചതുഷ്പാദോ ഭവിഷ്യതി

അതുകൊണ്ട്, ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ലോകം നാലു യുഗങ്ങളിലായി നിലനിൽക്കും; നാലു ഭാഗങ്ങളിലായി, നാലു പാദങ്ങളോടുകൂടി സ്ഥാപിതമാകും.

ഭൂര്ലോകോ ഽഥ ഭുവര്ലോകഃ സ്വര്ലോകശ് ച മഹസ് തഥാ ജനസ്തപശ് ച സത്യം ച വിഷ്ണുലോകസ്തതഃ പരമ്

ഭൂലോകം, പിന്നെ ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അതിന് മുകളിൽ വിഷ്ണുലോകം.

അഷ്ടാക്ഷരസ്ഥിതോ ലോകഃ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ തദക്ഷരമ് ഭൂര്ഭുവഃ സ്വര്മഹശ്ചൈവ പാദാശ്ചത്വാര ഏവ ച

ലോകം എട്ടക്ഷരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്; ഓരോ സ്ഥലത്തും ആക്ഷരം നിലനിൽക്കുന്നു; ഭൂ, ഭൂവ, സ്വർഗ്ഗം, മഹർ — ഇവയാണ് നാലു പാദങ്ങൾ.

ഭൂര്ലോകഃ പ്രഥമഃ പാദോ ഭുവര്ലോകസ്തതഃ പരമ് സ്വര്ലോകോ വൈ തൃതീയശ് ച ചതുര്ഥസ്തു മഹസ് തഥാ

ഭൂലോകം ആദ്യത്തെ പാദം, അതിന് ശേഷം ഭൂവർലോകം, മൂന്നാമത് സ്വർഗ്ഗം, നാലാമത് മഹർലോകം.

പഞ്ചമസ്തു ജനസ്തത്ര ഷഷ്ഠശ് ച തപ ഉച്യതേ സത്യം തു സപ്തമോ ലോകോ ഹ്യ് അപുനര്ഭവഗാമിനാമ്

അഞ്ചാമത് ജനലോകം, ആറാമത് തപോലോകം, ഏഴാമത് സത്യലോകം — ഇവ പുനർജനമില്ലാത്തവർക്കുള്ളവയാണ്.

വിഷ്ണുലോകഃ സ്മൃതം സ്ഥാനം പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് സ്കാന്ദമൌമം തഥാ സ്ഥാനം സര്വസിദ്ധിസമന്വിതമ്

വിഷ്ണുലോകം തിരിച്ചുവരവ് ദുഷ്കരമായ സ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സ്കന്ദന്റെയും ഉമയുടെയും സ്ഥലങ്ങൾ എല്ലാസിദ്ധികളോടും കൂടിയവയാണ്.

രുദ്രലോകഃ സ്മൃതസ്തസ്മാത് പദം തദ്യോഗിനാം ശുഭമ് നിര്മമാ നിരഹങ്കാരാഃ കാമക്രോധവിവര്ജിതാഃ

രുദ്രലോകം യോഗികൾക്കുള്ള ശുഭമായ സ്ഥിതിയാണ്; അവർക്കു സ്വാർത്ഥമില്ല, അഹങ്കാരമില്ല, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ല.

ദ്രക്ഷ്യന്തി തദ്ദ്വിജാ യുക്താ ധ്യാനതത്പരമാനസാഃ യസ്മാച്ചതുഷ്പദാ ഹ്യേഷാ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ സരസ്വതീ

ധ്യാനത്തിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച ദ്വിജന്മാർ അതു കാണും; നീ കണ്ട ഈ നാലു പാദങ്ങളുള്ള സരസ്വതിയാണ് അതിന്റെ കാരണം.

പാദാന്തം വിഷ്ണുലോകം വൈ കൌമാരം ശാന്തമുത്തമമ് ഔമം മാഹേശ്വരം ചൈവ തസ്മാദ്ദൃഷ്ടാ ചതുഷ്പദാ

പാദങ്ങളുടെ അവസാനം വിഷ്ണുലോകം, ശാന്തവും ഉത്തമവുമായ കൗമാരലോകം, ഔമം, മഹേശ്വരലോകം — അതുകൊണ്ടാണ് നാലു പാദങ്ങളുള്ള രൂപം കണ്ടത്.

തസ്മാത്തു പശവഃ സര്വേ ഭവിഷ്യന്തി ചതുഷ്പദാഃ തതശ്ചൈഷാം ഭവിഷ്യന്തി ചത്വാരസ്തേ പയോധരാഃ

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ മൃഗങ്ങളും നാലു കാലുകളുള്ളവയാകും; അവയ്ക്ക് നാലു പാൽക്കട്ടി ഉണ്ടാകും.

സോമശ് ച മന്ത്രസംയുക്തോ യസ്മാന്മമ മുഖാച്ച്യുതഃ ജീവഃ പ്രാണഭൃതാം ബ്രഹ്മന് പുനഃ പീതസ്തനാഃ സ്മൃതാഃ

മന്ത്രസഹിതമായ സോമം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നതുകൊണ്ട്, ജീവൻ എന്നത് ശ്വാസമുള്ളവരിൽ, പുനഃ പാൽ കുടിക്കുന്നവരെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

തസ്മാത്സോമമയം ചൈവ അമൃതം ജീവസംജ്ഞിതമ് ചതുഷ്പാദാ ഭവിഷ്യന്തി ശ്വേതത്വം ചാസ്യ തേന തത്

അതുകൊണ്ട്, സോമം എന്ന അമൃതം ജീവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവ നാലു കാലുകളുള്ളവരാകും; അതിനാലാണ് അവയ്ക്ക് വെള്ള നിറം.

യസ്മാച്ചൈവ ക്രിയാ ഭൂത്വാ ദ്വിപദാ ച മഹേശ്വരീ ദൃഷ്ടാ പുനസ്തഥൈവൈഷാ സാവിത്രീ ലോകഭാവിനീ

ക്രിയ നടന്നതുകൊണ്ട്, മഹേശ്വരിയായ ഇരുകാലികളായ ദേവിയെ വീണ്ടും കണ്ടു; ഇവളാണ് ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാവിത്രി.

തസ്മാച്ച ദ്വിപദാഃ സര്വേ ദ്വിസ്തനാശ് ച നരാഃ ശുഭാഃ തസ്മാച്ചേയമജാ ഭൂത്വാ സര്വവര്ണാ മഹേശ്വരീ

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ മനുഷ്യരും ഇരുകാലികളാണ്, രണ്ട് പാൽക്കട്ടിയുമുണ്ട്; അജജന്മയായ മഹേശ്വരി എല്ലാ വർണങ്ങളിലുമാണ്.

യാ വൈ ദൃഷ്ടാ മഹാസത്ത്വാ സര്വഭൂതധരാ ത്വയാ തസ്മാച്ച വിശ്വരൂപത്വം പ്രജാനാം വൈ ഭവിഷ്യതി

നീ കണ്ട മഹാസക്തിയുള്ള, എല്ലാ ജീവികളെ ധരിക്കുന്ന ദേവി — അതുകൊണ്ടാണ് സകല ജനതകൾക്കും വിശ്വരൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്.

അജശ്ചൈവ മഹാതേജാ വിശ്വരൂപോ ഭവിഷ്യതി അമോഘരേതാഃ സര്വത്ര മുഖേ ചാസ്യ ഹുതാശനഃ

ജനനമില്ലാത്തവനും മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവനും ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായിത്തീരും. അവന്റെ വിത്ത് എപ്പോഴും ഫലപ്രദമായിരിക്കും, അവന്റെ വായിൽ ഹോമാഗ്നി തെളിയും.

തസ്മാത്സര്വഗതോ മേധ്യഃ പശുരൂപീ ഹുതാശനഃ തപസാ ഭാവിതാത്മാനോ യേ മാം ദ്രക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ

അതിനാൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, വിശുദ്ധനും മൃഗരൂപിയുമായവൻ, ഹോമാഗ്നി വായായവൻ—തപസ്സിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധീകരിച്ച ദ്വിജന്മാർ എന്നെ ഇങ്ങനെ കാണുമ്പോൾ—

ഈശിത്വേ ച വശിത്വേ ച സര്വഗം സര്വതഃ സ്ഥിതമ് രജസ്തമോഭ്യാം നിര്മുക്താസ് ത്യക്ത്വാ മാനുഷ്യകം വപുഃ

ഐശ്വര്യത്തിലും നിയന്ത്രണത്തിലും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നവൻ, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൻ, രാജസ്സും തമസ്സും വിട്ട്, മനുഷ്യരൂപം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ—

മത്സമീപമുപേഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ഇത്യേവമുക്തോ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ രുദ്രേണ വൈ ദ്വിജാഃ

അവർ എനിക്ക് അടുത്തിടയിൽ എത്തും, പിന്നെ തിരിച്ചു വരിക ദുർലഭമായ സ്ഥലത്ത്. ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവ് രുദ്രനോടു പറഞ്ഞു.

പ്രണമ്യ പ്രയതോ ഭൂത്വാ പുനരാഹ പിതാമഹഃ യ ഏവം ഭഗവാന് വിദ്വാന് ഗായത്ര്യാ വൈ മഹേശ്വരമ്

വന്ദനം ചെയ്ത് ഏകാഗ്രതയോടെ പിതാമഹൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനേ, ഗായത്രീയിലൂടെ മഹേശ്വരനെ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ—'

വിശ്വാത്മാനം ഹി സര്വം ത്വാം ഗായത്ര്യാസ്തവ ചേശ്വര തസ്യ ദേഹി പരം സ്ഥാനം തഥാസ്ത്വിതി ച സോ ഽബ്രവീത്

'പ്രഭുവേ, നീയാണ് ഈ സർവ്വത്തിന്റെ ആത്മാവ്, എല്ലാം നീയാണെന്ന് ഗായത്രീയിലൂടെ അറിയാം. അവനു പരമപദം നൽകണമേ.' ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

തസ്മാദ്വിദ്വാന് ഹി വിശ്വത്വമ് അസ്യാശ്ചാസ്യ മഹാത്മനഃ സ യാതി ബ്രഹ്മസായുജ്യം വചനാദ് ബ്രഹ്മണഃ പ്രഭോഃ

അതിനാൽ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ സർവ്വത്വം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം പ്രകാരം, ബ്രഹ്മസായുജ്യം പ്രാപിക്കും.

ശ്രുത്വൈവമഖിലം ബ്രഹ്മാ രുദ്രേണ പരിഭാഷിതമ് പുനഃ പ്രണമ്യ ദേവേശം രുദ്രമാഹ പ്രജാപതിഃ

ഇങ്ങനെ എല്ലാം കേട്ട ബ്രഹ്മാവ്, രുദ്രൻ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, വീണ്ടും ദേവാദിദേവനായ രുദ്രനോട് വന്ദനം ചെയ്ത് പ്രജാപതി അവനോട് പറഞ്ഞു.

ഭഗവന്ദേവദേവേശ വിശ്വരൂപം മഹേശ്വര ഉമാധവ മഹാദേവ നമോ ലോകാഭിവന്ദിത

'ഭഗവനേ, ദേവാദിദേവാ, വിശ്വരൂപാ, മഹേശ്വരാ, ഉമാധവാ, മഹാദേവാ, ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു.'

വിശ്വരൂപ മഹാഭാഗ കസ്മിന്കാലേ മഹേശ്വര യാ ഇമാസ്തേ മഹാദേവ തനവോ ലോകവന്ദിതാഃ

'വിശ്വരൂപാ, മഹാഭാഗാ, മഹേശ്വരാ, ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന നിന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ ഏത് സമയത്താണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്?'

കസ്യാം വാ യുഗസംഭൂത്യാം ദ്രക്ഷ്യന്തീഹ ദ്വിജാതയഃ കേന വാ തപസാ ദേവ ധ്യാനയോഗേന കേന വാ

'ഏത് യുഗത്തിൽ ഇവ ദ്വിജന്മാർക്ക് കാണാൻ കഴിയുമെന്നു? ദേവാ, ഏത് തപസ്സിനാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ധ്യാനയോഗത്തിലോ?'

നമസ്തേ വൈ മഹാദേവ ശക്യോ ദ്രഷ്ടും ദ്വിജാതിഭിഃ തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശര്വഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ തം പുരഃ

'മഹാദേവാ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു—ദ്വിജന്മാർക്ക് നിന്നെ കാണാൻ കഴിയുമോ?' അങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട് ശർവ്വൻ അവനെ നേരെ നോക്കി.