യേ മാം രുദ്രം ച രുദ്രാണീം ഗായത്രീം വേദമാതരമ് വേത്സ്യന്തി തപസാ യുക്താ വിമലാ ബ്രഹ്മസംഗതാഃ
തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധരായി ബ്രഹ്മയുമായി ഏകതയുള്ളവർ, എന്നെയും രുദ്രനെയും രുദ്രാണിയെയും ഗായത്രിയെയും വേദമാതാവിനെയും അറിയുന്നവർ,
രുദ്രലോകം ഗമിഷ്യന്തി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് യദാഹം പുനരേവാസം കൃഷ്ണവര്ണോ ഭയാനകഃ
അവർ രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകും, അവിടെ നിന്ന് തിരിച്ചു വരിക വളരെ ദുഷ്ക്കരമാണ്. ഞാൻ വീണ്ടും കറുത്തും ഭയാനകവുമായ രൂപത്തിൽ വന്നാൽ,
മത്കൃതേന ച വര്ണേന സംകല്പഃ കൃഷ്ണ ഉച്യതേ തത്രാഹം കാലസംകാശഃ കാലോ ലോകപ്രകാലകഃ
എന്റെ നിറം കൊണ്ടാണ് ആ സംകല്പം കറുത്തതെന്നു പറയുന്നത്. അവിടെ ഞാൻ കാലംപോലെയും ലോകങ്ങളെ അവസാനിപ്പിക്കുന്ന കാലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
വിജ്ഞാതോ ഽഹം ത്വയാ ബ്രഹ്മന് ഘോരോ ഘോരപരാക്രമഃ മത്പ്രസൂതാ ച ഗായത്രീ കൃഷ്ണാങ്ഗീ കൃഷ്ണലോഹിതാ
ബ്രഹ്മനേ, നീ എന്നെ ഭയാനകനും ഭയങ്കരശക്തിയുള്ളവനുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. എന്നിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഗായത്രി കറുപ്പും ചുവപ്പും കലർന്ന ശരീരവളായിരുന്നു.
കൃഷ്ണരൂപാ ച ദേവേശ തദാസീദ്ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതാ തസ്മാദ് ഘോരത്വമാപന്നം യേ മാം വേത്സ്യന്തി ഭൂതലേ
അവൾ കറുത്ത രൂപവും അപ്പോൾ ബ്രഹ്മ എന്ന പേരും നേടി. അതുകൊണ്ടാണ് ഭയാനകത്വം എനിക്ക് ലഭിച്ചത്. ഭൂമിയിൽ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നവർക്ക്,
തേഷാമഘോരഃ ശാന്തശ് ച ഭവിഷ്യാമ്യഹമവ്യയഃ പുനശ് ച വിശ്വരൂപത്വം യദാ ബ്രഹ്മന്മമാഭവത്
അവർക്കു ഞാൻ ഭയരഹിതനും ശാന്തനും അക്ഷയനുമാകും. ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ വീണ്ടും വിശ്വരൂപനായപ്പോൾ,
തദാപ്യഹം ത്വയാ ജ്ഞാതഃ പരമേണ സമാധിനാ വിശ്വരൂപാ ച സംവൃത്താ ഗായത്രീ ലോകധാരിണീ
അപ്പോൾ നീ പരമമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ എന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഗായത്രി വിശ്വരൂപയായി ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്നവളായി.
തസ്മിന് വിശ്വത്വമ് ആപന്നം യേ മാം വേത്സ്യന്തി ഭൂതലേ തേഷാം ശിവശ് ച സൌമ്യശ് ച ഭവിഷ്യാമി സദൈവ ഹി
ഞാൻ വിശ്വത്വം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നവർക്ക് ഞാൻ എപ്പോഴും ശിവനും സൗമ്യനും ആയിരിക്കും.
യസ്മാച്ച വിശ്വരൂപോ വൈ കല്പോ ഽയം സമുദാഹൃതഃ വിശ്വരൂപാ തഥാ ചേയം സാവിത്രീ സമുദാഹൃതാ
ഈ രൂപം വിശ്വരൂപമാണെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടാണ് സാവിത്രിയും വിശ്വരൂപയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
സര്വരൂപാ തഥാ ചേമേ സംവൃത്താ മമ പുത്രകാഃ ചത്വാരസ്തേ മയാ ഖ്യാതാഃ പുത്ര വൈ ലോകസംമതാഃ
ഇവയെല്ലാം എന്റെ പുത്രന്മാരെ, ഈ നാലുപേരെയും ഞാൻ പേരിട്ടു വിളിച്ചു, അവർ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ എന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
യസ്മാച്ച സര്വവര്ണത്വം പ്രജാനാം ച ഭവിഷ്യതി സര്വഭക്ഷാ ച മേധ്യാ ച വര്ണതശ് ച ഭവിഷ്യതി
എല്ലാ ജനതകളിലും എല്ലാ വർണങ്ങളും ഉണ്ടാകും; എല്ലാവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും ശുദ്ധവും അനുയോജ്യവുമാകും; വർണ്ണഭേദവും നിലനിൽക്കും.
മോക്ഷോ ധര്മസ്തഥാര്ഥശ് ച കാമശ്ചേതി ചതുഷ്ടയമ് യസ്മാദ്വേദാശ് ച വേദ്യം ച ചതുര്ധാ വൈ ഭവിഷ്യതി
മോക്ഷം, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം — ഈ നാലും ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ തന്നെ, വേദങ്ങളും അറിവും നാലായി വിഭജിക്കപ്പെടും.
ഭൂതഗ്രാമാശ് ച ചത്വാര ആശ്രമാശ് ച തഥൈവ ച ധര്മസ്യ പാദാശ്ചത്വാരശ് ചത്വാരോ മമ പുത്രകാഃ
നാലു ജീവജാതികളും, അതുപോലെ നാലു ആശ്രമങ്ങളും, ധർമ്മത്തിന്റെ നാലു പാദങ്ങളും, എന്റെ നാലു പുത്രന്മാരുമുണ്ട്.
തസ്മാച്ചതുര്യുഗാവസ്ഥം ജഗദ്വൈ സചരാചരമ് ചതുര്ധാവസ്ഥിതശ്ചൈവ ചതുഷ്പാദോ ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട്, ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ലോകം നാലു യുഗങ്ങളിലായി നിലനിൽക്കും; നാലു ഭാഗങ്ങളിലായി, നാലു പാദങ്ങളോടുകൂടി സ്ഥാപിതമാകും.
ഭൂര്ലോകോ ഽഥ ഭുവര്ലോകഃ സ്വര്ലോകശ് ച മഹസ് തഥാ ജനസ്തപശ് ച സത്യം ച വിഷ്ണുലോകസ്തതഃ പരമ്
ഭൂലോകം, പിന്നെ ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം, അതിന് മുകളിൽ വിഷ്ണുലോകം.
അഷ്ടാക്ഷരസ്ഥിതോ ലോകഃ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ തദക്ഷരമ് ഭൂര്ഭുവഃ സ്വര്മഹശ്ചൈവ പാദാശ്ചത്വാര ഏവ ച
ലോകം എട്ടക്ഷരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്; ഓരോ സ്ഥലത്തും ആക്ഷരം നിലനിൽക്കുന്നു; ഭൂ, ഭൂവ, സ്വർഗ്ഗം, മഹർ — ഇവയാണ് നാലു പാദങ്ങൾ.
ഭൂര്ലോകഃ പ്രഥമഃ പാദോ ഭുവര്ലോകസ്തതഃ പരമ് സ്വര്ലോകോ വൈ തൃതീയശ് ച ചതുര്ഥസ്തു മഹസ് തഥാ
ഭൂലോകം ആദ്യത്തെ പാദം, അതിന് ശേഷം ഭൂവർലോകം, മൂന്നാമത് സ്വർഗ്ഗം, നാലാമത് മഹർലോകം.
പഞ്ചമസ്തു ജനസ്തത്ര ഷഷ്ഠശ് ച തപ ഉച്യതേ സത്യം തു സപ്തമോ ലോകോ ഹ്യ് അപുനര്ഭവഗാമിനാമ്
അഞ്ചാമത് ജനലോകം, ആറാമത് തപോലോകം, ഏഴാമത് സത്യലോകം — ഇവ പുനർജനമില്ലാത്തവർക്കുള്ളവയാണ്.
വിഷ്ണുലോകഃ സ്മൃതം സ്ഥാനം പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് സ്കാന്ദമൌമം തഥാ സ്ഥാനം സര്വസിദ്ധിസമന്വിതമ്
വിഷ്ണുലോകം തിരിച്ചുവരവ് ദുഷ്കരമായ സ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സ്കന്ദന്റെയും ഉമയുടെയും സ്ഥലങ്ങൾ എല്ലാസിദ്ധികളോടും കൂടിയവയാണ്.
രുദ്രലോകഃ സ്മൃതസ്തസ്മാത് പദം തദ്യോഗിനാം ശുഭമ് നിര്മമാ നിരഹങ്കാരാഃ കാമക്രോധവിവര്ജിതാഃ
രുദ്രലോകം യോഗികൾക്കുള്ള ശുഭമായ സ്ഥിതിയാണ്; അവർക്കു സ്വാർത്ഥമില്ല, അഹങ്കാരമില്ല, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ല.
ദ്രക്ഷ്യന്തി തദ്ദ്വിജാ യുക്താ ധ്യാനതത്പരമാനസാഃ യസ്മാച്ചതുഷ്പദാ ഹ്യേഷാ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ സരസ്വതീ
ധ്യാനത്തിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച ദ്വിജന്മാർ അതു കാണും; നീ കണ്ട ഈ നാലു പാദങ്ങളുള്ള സരസ്വതിയാണ് അതിന്റെ കാരണം.
പാദാന്തം വിഷ്ണുലോകം വൈ കൌമാരം ശാന്തമുത്തമമ് ഔമം മാഹേശ്വരം ചൈവ തസ്മാദ്ദൃഷ്ടാ ചതുഷ്പദാ
പാദങ്ങളുടെ അവസാനം വിഷ്ണുലോകം, ശാന്തവും ഉത്തമവുമായ കൗമാരലോകം, ഔമം, മഹേശ്വരലോകം — അതുകൊണ്ടാണ് നാലു പാദങ്ങളുള്ള രൂപം കണ്ടത്.
തസ്മാത്തു പശവഃ സര്വേ ഭവിഷ്യന്തി ചതുഷ്പദാഃ തതശ്ചൈഷാം ഭവിഷ്യന്തി ചത്വാരസ്തേ പയോധരാഃ
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ മൃഗങ്ങളും നാലു കാലുകളുള്ളവയാകും; അവയ്ക്ക് നാലു പാൽക്കട്ടി ഉണ്ടാകും.
സോമശ് ച മന്ത്രസംയുക്തോ യസ്മാന്മമ മുഖാച്ച്യുതഃ ജീവഃ പ്രാണഭൃതാം ബ്രഹ്മന് പുനഃ പീതസ്തനാഃ സ്മൃതാഃ
മന്ത്രസഹിതമായ സോമം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നതുകൊണ്ട്, ജീവൻ എന്നത് ശ്വാസമുള്ളവരിൽ, പുനഃ പാൽ കുടിക്കുന്നവരെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തസ്മാത്സോമമയം ചൈവ അമൃതം ജീവസംജ്ഞിതമ് ചതുഷ്പാദാ ഭവിഷ്യന്തി ശ്വേതത്വം ചാസ്യ തേന തത്
അതുകൊണ്ട്, സോമം എന്ന അമൃതം ജീവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവ നാലു കാലുകളുള്ളവരാകും; അതിനാലാണ് അവയ്ക്ക് വെള്ള നിറം.
യസ്മാച്ചൈവ ക്രിയാ ഭൂത്വാ ദ്വിപദാ ച മഹേശ്വരീ ദൃഷ്ടാ പുനസ്തഥൈവൈഷാ സാവിത്രീ ലോകഭാവിനീ
ക്രിയ നടന്നതുകൊണ്ട്, മഹേശ്വരിയായ ഇരുകാലികളായ ദേവിയെ വീണ്ടും കണ്ടു; ഇവളാണ് ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാവിത്രി.
തസ്മാച്ച ദ്വിപദാഃ സര്വേ ദ്വിസ്തനാശ് ച നരാഃ ശുഭാഃ തസ്മാച്ചേയമജാ ഭൂത്വാ സര്വവര്ണാ മഹേശ്വരീ
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ മനുഷ്യരും ഇരുകാലികളാണ്, രണ്ട് പാൽക്കട്ടിയുമുണ്ട്; അജജന്മയായ മഹേശ്വരി എല്ലാ വർണങ്ങളിലുമാണ്.
യാ വൈ ദൃഷ്ടാ മഹാസത്ത്വാ സര്വഭൂതധരാ ത്വയാ തസ്മാച്ച വിശ്വരൂപത്വം പ്രജാനാം വൈ ഭവിഷ്യതി
നീ കണ്ട മഹാസക്തിയുള്ള, എല്ലാ ജീവികളെ ധരിക്കുന്ന ദേവി — അതുകൊണ്ടാണ് സകല ജനതകൾക്കും വിശ്വരൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്.
അജശ്ചൈവ മഹാതേജാ വിശ്വരൂപോ ഭവിഷ്യതി അമോഘരേതാഃ സര്വത്ര മുഖേ ചാസ്യ ഹുതാശനഃ
ജനനമില്ലാത്തവനും മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവനും ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായിത്തീരും. അവന്റെ വിത്ത് എപ്പോഴും ഫലപ്രദമായിരിക്കും, അവന്റെ വായിൽ ഹോമാഗ്നി തെളിയും.
തസ്മാത്സര്വഗതോ മേധ്യഃ പശുരൂപീ ഹുതാശനഃ തപസാ ഭാവിതാത്മാനോ യേ മാം ദ്രക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ
അതിനാൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, വിശുദ്ധനും മൃഗരൂപിയുമായവൻ, ഹോമാഗ്നി വായായവൻ—തപസ്സിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധീകരിച്ച ദ്വിജന്മാർ എന്നെ ഇങ്ങനെ കാണുമ്പോൾ—