താവൂചതുര്മഹാത്മാനൌ സംനിരീക്ഷ്യ പരസ്പരമ് ഭഗവാന് കിം തു യത്തേ ഽദ്യ ന വിജ്ഞാനം ത്വയാ വിഭോ
ആ മഹാത്മാക്കളായ ഇരുവരും തമ്മിൽ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനേ, ഇന്ന് നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് അറിയാത്തത്, മഹാശക്തനേ?'
വിഭോ രുദ്ര മഹാമായ ഇച്ഛയാ വാം കൃതൌ ത്വയാ തയോസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ അഭിനന്ദ്യാഭിമാന്യ ച
മഹാശക്തനായ രുദ്രനേ, നിങ്ങളുടെ ഇച്ഛയാൽ ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചു; അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ സന്തോഷത്തോടും അഭിമാനത്തോടും കൂടി അവരെ സ്വീകരിച്ചു.
ഉവാച ഭഗവാന്ദേവോ മധുരം ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ഭോ ഭോ ഹിരണ്യഗര്ഭ ത്വാം ത്വാം ച കൃഷ്ണ ബ്രവീമ്യഹമ്
ഭഗവാൻ മധുരവും സ്നേഹപൂർവ്വവുമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: 'ഹേ ഹിരണ്യഗർഭാ, നിന്നോടും, കൃഷ്ണനോടും ഞാൻ സംസാരിക്കുന്നു.'
പ്രീതോ ഽഹമനയാ ഭക്ത്യാ ശാശ്വതാക്ഷരയുക്തയാ ഭവന്തൌ ഹൃദയസ്യാസ്യ മമ ഹൃദ്യതരാവുഭൌ
ഈ ശാശ്വതമായ അക്ഷരങ്ങളോട് ചേർന്ന ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നിങ്ങളിരുവരും എന്റെ ഹൃദയത്തിന് ഏറ്റവും പ്രിയരാണ്.
യുവാഭ്യാം കിം ദദാമ്യദ്യ വരാണാം വരമീപ്സിതമ് അഥോവാച മഹാഭാഗോ വിഷ്ണുര്ഭവമിദം വചഃ
ഇന്ന് ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഏത് വരവും നൽകണം, ഏറ്റവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതേത്? അപ്പോൾ മഹാഭാഗനായ വിഷ്ണു ഭവനോടു这样 പറഞ്ഞു.
സര്വം മമ കൃതം ദേവ പരിതുഷ്ടോ ഽസി മേ യദി ത്വയി മേ സുപ്രതിഷ്ഠാ തു ഭക്തിര്ഭവതു ശങ്കരഃ
എനിക്ക് വേണ്ടതെല്ലാം ലഭിച്ചു, ദേവാ; നിങ്ങൾ എനിക്ക് സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, എന്റെ ഭക്തി നിങ്ങളുടെ മേൽ ഉറപ്പായി നിലനിൽക്കട്ടെ, ശങ്കരാ.
ഏവമുക്തസ്തു വിജ്ഞായ സംഭാവയത കേശവമ് പ്രദദൌ ച മഹാദേവോ ഭക്തിം നിജപദാംബുജേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കേശവനെ ആദരിച്ചും അംഗീകരിച്ചും, മഹാദേവൻ തന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തി സമ്മാനിച്ചു.
ഭവാന്സര്വസ്യ ലോകസ്യ കര്താ ത്വമധിദൈവതമ് തദേവം സ്വസ്തി തേ വത്സ ഗമിഷ്യാമ്യംബുജേക്ഷണ
നീ ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും പരമദൈവവുമാണ്; അതിനാൽ, നിനക്ക് ആശംസകൾ, മകനേ, ഞാൻ പോകുന്നു, കമലനയനനേ.
ഏവമുക്ത്വാ തു ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാണം ചാപി ശങ്കരഃ അനുഗൃഹ്യാസ്പൃശദ്ദേവോ ബ്രഹ്മാണം പരമേശ്വരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ, ബ്രഹ്മാവിനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, പരമേശ്വരൻ അവനെ സ്പർശിച്ചു.
കരാഭ്യാം സുശുഭാഭ്യാം ച പ്രാഹ ഹൃഷ്ടതരഃ സ്വയമ് മത്സമസ്ത്വം ന സംദേഹോ വത്സ ഭക്തശ് ച മേ ഭവാന്
സ്വന്തം മനോഹരമായ കൈകളാൽ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ എന്റെ പോലെയാണ്, സംശയമില്ല, മകനേ, നീ എന്റെ ഭക്തനുമാണ്.'
സ്വസ്ത്യസ്തു തേ ഗമിഷ്യാമി സംജ്ഞാ ഭവതു സുവ്രത ഏവമുക്ത്വാ തു ഭഗവാംസ് തതോ ഽന്തര്ധാനമീശ്വരഃ
നിനക്ക് ആശംസകൾ, ഞാൻ പോകുന്നു; ജ്ഞാനം നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ, സുവ്രതാ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഗതവാന് ഗണപോ ദേവഃ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ അവാപ്യ സംജ്ഞാം ഗോവിന്ദാത് പദ്മയോനിഃ പിതാമഹഃ
സകല ദേവന്മാരും വണങ്ങുന്ന ഗണനാഥൻ അവിടെ നിന്ന് പോയി; ഗോവിന്ദനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ലഭിച്ച ശേഷം, കമലത്തിൽ ജനിച്ച പിതാമഹൻ.
പ്രജാഃ സ്രഷ്ടുമനാശ്ചക്രേ തപ ഉഗ്രം പിതാമഹഃ തസ്യൈവം തപ്യമാനസ്യ ന കിംചിത് സമവര്തത
പിതാമഹൻ സൃഷ്ടികൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ച് കഠിനതപസ് ആരംഭിച്ചു; എന്നാൽ അങ്ങനെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
തതോ ദീര്ഘേണ കാലേന ദുഃഖാത്ക്രോധോ ഹ്യജായത ക്രോധാവിഷ്ടസ്യ നേത്രാഭ്യാം പ്രാപതന്നശ്രുബിന്ദവഃ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് കോപം ജനിച്ചു; കോപം പിടിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ വീണു.
തതസ്തേഭ്യോ ഽശ്രുബിന്ദുഭ്യോ വാതപിത്തകഫാത്മകാഃ മഹാഭാഗാ മഹാസത്ത്വാഃ സ്വസ്തികൈരപ്യലംകൃതാഃ
അപ്പോൾ ആ കണ്ണുനീർ തുള്ളികളിൽ നിന്ന് വായുവിന്റെ, പിത്തത്തിന്റെ, കഫത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള, വലിയ ഭാഗ്യവും ശക്തിയും ഉള്ള ജീവികൾ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി ഉദിച്ചു.
പ്രകീര്ണകേശാഃ സര്പാസ്തേ പ്രാദുര്ഭൂതാ മഹാവിഷാഃ സര്പാംസ്താനഗ്രജാന്ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാത്മാനമ് അനിന്ദയത്
അവിടെ, ചിതറിയ മുടിയും മഹാവിഷവും ഉള്ള പാമ്പുകൾ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ആ മുതിർന്ന പാമ്പുകളെ കണ്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.
അഹോ ധിക് തപസോ മഹ്യം ഫലമീദൃശകം യദി ലോകവൈനാശികീ ജജ്ഞേ ആദാവേവ പ്രജാ മമ
അയ്യോ! എന്റെ തപസ്സിന് ഇതാണ് ഫലം എങ്കിൽ, എന്റെ ആദ്യ സൃഷ്ടി തന്നെ ലോകവിളക്കിന്റെ കാരണം ആയി പോയി.
തസ്യ തീവ്രാഭവന്മൂര്ച്ഛാ ക്രോധാമര്ഷസമുദ്ഭവാ മൂര്ച്ഛാഭിപരിതാപേന ജഹൌ പ്രാണാന്പ്രജാപതിഃ
അവനിൽ കോപവും അസഹിഷ്ണുതയും മൂലം ശക്തമായ മയക്കം ഉണ്ടായി; ആ മയക്കത്തിൽ പീഡിതനായ പ്രജാപതി ജീവൻ വിട്ടു.
തസ്യാപ്രതിമവീര്യസ്യ ദേഹാത്കാരുണ്യപൂര്വകമ് അഥൈകാദശ തേ രുദ്രാ രുദന്തോ ഽഭ്യക്രമംസ് തഥാ
അപ്രതിമശക്തിയുള്ള അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന്, കാരുണ്യത്തോടെ, പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ കരയികൊണ്ട് അവിടെ ഉദിച്ചു.
രോദനാത്ഖലു രുദ്രത്വം തേഷു വൈ സമജായത യേ രുദ്രാസ്തേ ഖലു പ്രാണാ യേ പ്രാണാസ്തേ തദാത്മകാഃ
അവരുടെ കരച്ചിലിനാൽ അവരെ രുദ്രന്മാർ എന്ന് വിളിച്ചു; ആ രുദ്രന്മാരാണ് ജീവശക്തികൾ, ആ ജീവശക്തികളാണ് അവരുടെ സ്വരൂപം.
പ്രാണാഃ പ്രാണവതാം ജ്ഞേയാഃ സര്വഭൂതേഷ്വവസ്ഥിതാഃ അത്യുഗ്രസ്യ മഹത്ത്വസ്യ സാധുരാചരിതസ്യ ച
സകല ജീവികളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ജീവശക്തികൾ, അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹത്തായവനും സദാചാരമുള്ളവനും ഉള്ളവരുടെ ജീവശക്തികളാണ്.
പ്രാണാംസ്തസ്യ ദദൌ ഭൂയസ് ത്രിശൂലീ നീലലോഹിതഃ ലബ്ധ്വാസൂന് ഭഗവാന്ബ്രഹ്മ ദേവദേവമുമാപതിമ്
ത്രിശൂലധാരിയും നീലചുവപ്പും നിറമുള്ളവനും വീണ്ടും അവന് ജീവശക്തികൾ നൽകി; ജീവൻ തിരിച്ചു കിട്ടിയ ബ്രഹ്മാവ് ഉമാപതിയായ ദേവദേവനെ കണ്ടു.
പ്രണമ്യ സംസ്ഥിതോ ഽപശ്യദ് ഗായത്ര്യാ വിശ്വമീശ്വരമ് സര്വലോകമയം ദേവം ദൃഷ്ട്വാ സ്തുത്വാ പിതാമഹഃ
വന്ദനം ചെയ്ത് നിലകൊണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, ഗായത്രിയോടൊപ്പം വിശ്വനാഥനെ കണ്ടു; സകല ലോകങ്ങളിലും ഉള്ള ദൈവത്തെ കണ്ടു, ബ്രഹ്മാവ് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തതോ വിസ്മയമാപന്നഃ പ്രണിപത്യ മുഹുര്മുഹുഃ ഉവാച വചനം ശര്വം സദ്യാദിത്വം കഥം വിഭോ
പിന്നീട് അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് ശർവനോടു ചോദിച്ചു: 'പ്രഭോ, നീ എങ്ങനെ ആദിയിൽ ഉദിച്ചു?'
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മണോ ഭഗവാന് ഭവഃ ബ്രഹ്മരൂപീ പ്രബോധാര്ഥം ബ്രഹ്മാണം പ്രാഹ സസ്മിതമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭഗവാൻ ഭവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, അവനെ ബോധിപ്പിക്കാൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ച് സംസാരിച്ചു.
ശ്വേതകല്പോ യദാ ഹ്യാസീദ് അഹമേവ തദാഭവമ് ശ്വേതോഷ്ണീഷഃ ശ്വേതമാല്യഃ ശ്വേതാംബരധരഃ സിതഃ
ശ്വേതയുഗം ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ ഞാൻ മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു; വെളുത്ത കിരീടവും, വെളുത്ത മാലയും, വെളുത്ത വസ്ത്രവും ധരിച്ച്, വെളിച്ചം നിറഞ്ഞവനായി.
ശ്വേതാസ്ഥിഃ ശ്വേതരോമാ ച ശ്വേതാസൃക് ശ്വേതലോഹിതഃ തേന നാമ്നാ ച വിഖ്യാതഃ ശ്വേതകല്പസ്തദാ ഹ്യസൌ
വെളുത്ത അസ്ഥികളും, വെളുത്ത രോമവും, വെളുത്ത രക്തവും, വെളുത്ത ചുവപ്പും ഉള്ളവനായി; അതിനാൽ ആ കാലം 'ശ്വേതയുഗം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
മത്പ്രസൂതാ ച ദേവേശീ ശ്വേതാങ്ഗാ ശ്വേതലോഹിതാ ശ്വേതവര്ണാ തദാ ഹ്യാസീദ് ഗായത്രീ ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതാ
എന്നിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദേവീ, വെളുത്ത അംഗങ്ങളുള്ളവളും, വെളുത്ത ചുവപ്പുള്ളവളും, വെളുത്ത വർണ്ണമുള്ളവളും ആയിരുന്നു; അപ്പോൾ ഗായത്രി, ബ്രഹ്മ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.
തസ്മാദഹം ച ദേവേശ ത്വയാ ഗുഹ്യേന വൈ പുനഃ വിജ്ഞാതഃ സ്വേന തപസാ സദ്യോജാതത്വമാഗതഃ
അതുകൊണ്ട്, ദേവാദിദേവാ, നിന്റെ രഹസ്യമായ തപസ്സിലൂടെ, നീ വീണ്ടും എന്നെ തിരിച്ചറിയുകയും ഉടനെ സദ്യോജാതസ്വരൂപം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
സദ്യോജാതേതി ബ്രഹ്മൈതദ് ഗുഹ്യം ചൈതത്പ്രകീര്തിതമ് തസ്മാദ്ഗുഹ്യത്വമാപന്നം യേ വേത്സ്യന്തി ദ്വിജാതയഃ
'സദ്യോജാതൻ' എന്നതാണ് ആ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പേര്; ഇത് ഒരു രഹസ്യമാണ്; അതുകൊണ്ടു തന്നെ രഹസ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ—