പാര്വതി ദേവിയേ, ഈ ദേവാധിദേവനായ മഹാദേവനെ ദര്ശിച്ചാല് മാത്രം ഒരാളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂര്ത്തിയാകും; ശുക്രന് മുന്നില് നില്ക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങള് ഇതെല്ലാം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ഈ പുണ്യലിംഗങ്ങളെ കാണൂ; ഇവയൊക്കെയും ആഗ്രഹസിദ്ധി നല്കുന്നവയാണ്. ഈ വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങള് എല്ലാം എന്റെ ആവാസങ്ങളാണ്. എന്റെ ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയെ കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ഇനി മറ്റൊരു രഹസ്യം കേൾക്കൂ—ഈ ക്ഷേത്രഭൂമി എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള നാല് ക്രോഷം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മനോഹരിയായേ, ഇതിന് ഒരു യോഗനയുടെ അളവുണ്ട്; മരണസമയത്ത് ഇത് അമരത്വം നല്കുന്നു. ഞാൻ മഹാപര്വ്വതത്തിലും കെദാരത്തിലും സ്ഥാപിതനാണ്. ഇത് ദര്ശിച്ചാല് ഒരാളെ ഗണപദവിയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു; ഇവിടെ മോക്ഷം നേടാം. ഗാണപത്യപദവിയാണ് പരമമോക്ഷം. അതിനാല്, മഹാലയ, കെദാര, മധ്യമം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്ഥാനങ്ങളില് അവിമുക്തം എന്നത് ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ക്ഷേത്രഭൂമിയായി ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു. കെദാരവും മധ്യഭൂമിയും മഹാലയമെന്ന സ്ഥലവും—all of these are my sacred places on earth, but Avimukta is the greatest among them. ഈ ലോകങ്ങള് ഇവിടുനിന്ന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ടു തന്നെ ഈ ഭൂമി മംഗളകരമാണ്; ഞാന് ഇതിനെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിന് അവിമുക്തം എന്ന പേര്. അവിമുക്തേശ്വര എന്ന എന്റെ ലിംഗം ഇവിടെ ദര്ശിച്ചാല് ഒരാള് പാപങ്ങളില് നിന്നു ഉടന് മോചിതനാവുകയും സംസാരബന്ധങ്ങളില് നിന്നു വിടുതല് നേടുകയും ചെയ്യും. ശൈലേശ, സംഗമേശ, സ്വര്ലീന, മധ്യമേശ്വര, ഹിരണ്യഗര്ഭ, ഈശാന, ഗോപ്രേക്ഷ, വൃഷഭധ്വജ— ഇവയൊക്കെ അവിടെയുണ്ട്. ഉപശാന്ത, ശിവ, പുരാതനമായ ആസ്ഥാനവാസി, പ്രശസ്തനായ ശുക്രേശ്വര, വ്യാഘ്രേശ, ജംബുകേശ്വര—ഇവയെല്ലാം ദര്ശിച്ചാല് മനുഷ്യന് വീണ്ടും സംസാരസമുദ്രത്തില് ജനിക്കേണ്ടതില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവന് ചുറ്റുമുള്ള ദിശകളിലേക്ക് നോക്കി. അവിടെ മഹേശ്വരനെ ദര്ശിച്ചപ്പോള് ആ സ്ഥലം മുഴുവനും പ്രകാശഭരിതമായി. അതിന് ശേഷം പശുപതിയുടെ അനുയായികള്, വിശുദ്ധവിഭൂതി പുരണ്ട ശ്വേതവര്ണ ശരീരങ്ങളോടെ, മഹേശ്വരഭക്തര്, തപസ്സില് ഉറച്ചവരായ മഹാത്മാക്കള് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നൂറുകണക്കിന് ഭക്തര് മഹേശ്വരന് മുന്നില് വന്നു നമസ്കരിച്ചു, യോഗധ്യാനത്തില് ലയിച്ചിരിക്കുന്ന യോഗേശ്വരനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദര്ശിച്ചു. അവര് സ്വയം തങ്ങളിലേയ്ക്ക് നിലകൊണ്ടു, ഈശ്വരനിലയിലേക്ക് ലയിച്ചവരെപ്പോലെയാണ്. അപ്പോള് ദേവാധിദേവനായ ഉമാപതിയാണ് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത്. അവന് പരമരൂപം ധരിച്ച്, ഏകമായി, ലോകം മുഴുവന് ഉള്ക്കൊള്ളുന്നവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ലോകനാഥന് ആ പരമരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോള്, പര്വതപുത്രിയായ പാര്വതിക്ക് രോമാഞ്ചം തോന്നി; അവള്ക്കു വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ട് കാണാന് കഴിയില്ലായിരുന്നു. അവള് ആ രൂപം കാണാനാവാത്തതും, തന്റെ സ്വഭാവത്തില് നിലകൊണ്ടതും മനസ്സിലാക്കി, പരമേശ്വരി യോഗശക്തിയാല് പ്രകൃതിരൂപം സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോള് അവള് വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തെയും മഹാത്മാവായ ഹരനെയും ദര്ശിക്കാനായി; യോഗികള് ലയാവസ്ഥയില് പുരുഷനെ ദര്ശിച്ചു. അവരൊക്കെ, സംസാരബീജം ദഹിപ്പിച്ചവരായി, മനസ്സില് അക്ഷരരൂപമായ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഹൃദയത്തിലേക്ക് ലയിച്ചു. മുമ്പ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്ന പാപനാശിനിയായ ദിവ്യരൂപം വീണ്ടും മംഗളകരമായ നീല-ചുവപ്പ് വര്ണ്ണരൂപം സ്വീകരിച്ചു. അവനെ കണ്ടപ്പോള് പര്വതപുത്രിയുടെ ശരീരമാകെ ആനന്ദത്താല് വിറച്ചു; അവള് അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു, പാദത്തില് നമസ്കരിച്ചു, "പ്രഭോ, ഇവര് ആര്?" എന്ന് ചോദിച്ചു. അപ്പോള് ദേവതകളില് ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാദേവന് പര്വതപുത്രിയോട് പറഞ്ഞു: "മനോഹരിയായേ, എന്റെ വ്രതം അനുസരിച്ച് ഇവര് ഭക്തിയുള്ള ഉത്തമദ്വിജന്മാരായിരിക്കുന്നു. ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന യോഗങ്ങള് ഏത് ആയാലും, ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ ശക്തിയാല് ഒരു ജന്മത്തില് തന്നെ, എന്റെ ഭക്തിയാല് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു. എന്റെ സ്വന്തം രൂപത്താല് അനുഗ്രഹം നല്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ ബ്രഹ്മാദികളാല് സേവിക്കപ്പെടുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണരും, തപസ്സില് പൂര്ണമാകുന്ന സന്ന്യാസികളും, പ്രതിമാസം അഷ്ടമി, ചതുർദശി ദിവസങ്ങളില് ആരാധിക്കുന്നു. രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിലും, വാരാണസിയില് പ്രത്യേകിച്ച് ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിലും, കാര്ത്തികമാസത്തിലും ആരാധന നടക്കുന്നു. എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും, അയനാന്തരങ്ങളിലും, സംക്രാന്തികളിലും, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളും വാരാണസിയില് സാന്നിധ്യമുണ്ടാക്കുന്നു; അവിടെയുള്ള ജഹ്നവി— പര്വതപുത്രിയായേ, എന്റെ ജടയില് നിന്നു ഒഴുകുന്ന, നിങ്ങളുടെ പിതാവായ ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായ ഗംഗയാണ് അവിടെ വഹിക്കുന്നതും, അഗാധമായ പുണ്യവാഹിനിയുമാണ്. നിത്യവും ഈ വിശുദ്ധക്ഷേത്രം ആരാധിക്കുന്നവരെക്കുറിച്ച് കേള്ക്കൂ; അവിടേക്ക് എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള ഭക്തര് എത്തുന്നു. കുരുക്ഷേത്രം, അനേകം പുണ്യസ്നാനഘട്ടങ്ങളും, പുഷ്കരം, നിമിഷം, പ്രയാഗം, പൃഥുദകം—ഇവയൊക്കെ അവിടെ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദ്രുമക്ഷേത്രം, കുരുക്ഷേത്രം, നൈമിഷം, അതിലെ പുണ്യഘട്ടങ്ങള്, ഈശ്വരിയെ, ദേവതകളും ഋഷികളും ഉള്പ്പെടെ അവിടെയുണ്ട്. സന്ധ്യാസമയങ്ങള്, ঋതുക്കള്, എല്ലാ നദികളും, തടാകങ്ങളും, ഏഴു സമുദ്രങ്ങളും, ദൈവിക തീര്ത്ഥങ്ങളും എല്ലാം അവിടെയുണ്ട്. ഓരോ ഉത്സവത്തിലും ഭഗീരതി അവിടേക്ക് എത്തുന്നു; അവിമുക്തേശ്വരനെ ദര്ശിച്ചും സ്വര്ഗ്ഗത്തെയും ദര്ശിച്ചും ഭക്തര് അനുഭവിക്കുന്നു. കലഭൈരവനെ സന്നിധിയില് എത്തുമ്പോള് എല്ലാ പാപങ്ങളും പൂര്ണ്ണമായും നശിക്കുന്നു; ഓരോ ഉത്സവത്തിലും ദേവതകളും വിശുദ്ധരാവുന്നു. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ മഹാപുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും ഈ അവിമുക്തം എന്ന പരമക്ഷേത്രത്തില് പ്രവേശിക്കുന്നു; അത് മഹാപാപങ്ങള് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. കെദാരത്തിലെ ലിംഗവും, മഹാലയത്തിലെ ലിംഗവും, മധ്യമേശ്വരന് എന്നതും, പശുപതേശ്വരനും, ശങ്കുകര്ണേശ്വരനും, ഇരട്ട ഗോകര്ണക്ഷേത്രങ്ങളും, ദ്രുമചണ്ഡേശ്വരന്, ഉത്തമനായ ഭദ്രേശ്വരന്,സ്ഥാനേശ്വരന്, ഏകാഗ്രന്, കാലേശ്വരന്, അജേശ്വരന്— ഇവയൊക്കെയും അവിടെയുണ്ട്. ഇങ്ങനെ മഹാദേവന് പാര്വതിയെ അവിടുത്തെ മഹത്വം വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.