ശിവപഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്തിന്റെ മഹിമയെ വിശദീകരിച്ച്, ഭഗവാൻ പറയുന്നു: "ശുഭമയിയായവളേ, എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളിലും സ്നാനമെടുത്തതിന്റെ ഫലവും പാപനാശവും നൽകുന്ന ഈ മന്ത്രം സംധ്യാസമയത്തിലെ പൂജയിൽ തടസ്സം വന്നാൽ, ആ മനുഷ്യൻ ഈ മന്ത്രം എട്ട് നൂറ് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ചണ്ഡാലന്മാർ, ശ്വപാചന്മാർ, ദുഷ്ടന്മാർ, അഥവാ കോഴികൾ സ്പർശിച്ച ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, അതിനും അത്രയും പ്രാവശ്യം മന്ത്രം ജപിക്കണം. ബ്രാഹ്മണഹത്യ എന്ന മഹാപാപത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടാൻ ഒരാൾ ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ഈ മന്ത്രം ജപിക്കണം; മറ്റു ഗുരുതര പാപങ്ങൾക്ക് അതിന്റെ പകുതി മതിയാകും—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. ഉപപാതകങ്ങളാൽ മലിനമായവർക്ക് അതിന്റെ പകുതിയും, മറ്റു എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കായി അഞ്ചായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കലും നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശിവസാക്ഷാത്കാരവും ആത്മസാക്ഷാത്കാരവും നൽകുന്ന പരമഗുഹ്യമായ ഈ മന്ത്രം അശാന്തതയില്ലാതെ പത്തു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, ആ ജപകൻ ശിവനായി മാറുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ശുദ്ധതയോടെ, അഞ്ച് പ്രാണന്മാരിൽ ജയവും ആനന്ദവും ആജ്ഞയോടെ ജപിക്കുന്നവൻ നേടുന്നു. മനസ്സിന്റെ ഏകാഗ്രതയോടെ, അശാന്തതയില്ലാതെ, അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ജയമാകാൻ അഞ്ചു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ഭക്തിയോടെ നാലു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ ജയമാകും. അതുപോലെ, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ശ്രമപൂർവ്വം നാലു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ വിജയമാകും. കമലനേത്രയുള്ളവളേ, രണ്ട് ദശലക്ഷം അഞ്ഞൂറായിരം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, കര്മേന്ദ്രിയങ്ങളിൽ പൂർണ്ണജയം ലഭിക്കും. അർദ്ധരാത്രിയിൽ, പൂർണ്ണമായ ശാന്തിയോടെ, ഭക്തിയോടെ പത്തു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, ഇരുപത്തിയഞ്ച് തത്ത്വങ്ങളിൽ അധിപത്യം നേടാം. ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ഭഗവത്സാക്ഷാത്കാരം നേടാം; ആലസ്യമില്ലാതെ, ശാന്തതയോടെ, ശബ്ദരഹിതമായി ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. അർദ്ധരാത്രിയിൽ ശിവനും പാർവതിയും ദർശനം നൽകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അങ്ങനെ ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് വിളക്ക് തെളിയുന്നതുപോലെ. ഹൃദയത്തിലും പുറത്തും ഈ അനുഭവം ഉറപ്പാണ്; സമ്പൂർണ്ണ ഐശ്വര്യത്തിനായി, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ പത്തു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ശുദ്ധതയോടെ, ബീജവും കവചവും ചേർത്ത് ഒരു ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, ഭക്തൻ എനിക്ക് ഐക്യമായിപ്പോകുന്നു—ഇതിൽ വലിയതെന്താണ്? ഇങ്ങനെ, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണവിധി ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ആരെങ്കിലും ഇതു ജപിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, പരമപദം നേടുന്നു. ഈ മന്ത്രവിധി ശുദ്ധമായ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ദൈവികമായോ പിതൃകർമ്മങ്ങളിലോ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. പാപമുക്തരായ ബ്രാഹ്മണർ ജപം ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ വൈരാഗ്യവും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവർക്കു ധ്യാനയജ്ഞം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം. അതുകൊണ്ട്, സൂതാദികൾ, ഈ ധ്യാനയജ്ഞത്തെ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കുക, വൈരാഗ്യമുള്ള മഹാത്മാക്കൾക്കായി. യജ്ഞസമർപ്പണത്തിൽ ദീർഘകാലം ലഗ്നരായിരുന്ന മഹർഷികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രുദ്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അദ്ദേഹം മഹാത്മാക്കളുടെ ഗുഹയിൽ എത്തി പ്രസ്താവിച്ചു. വിശ്വകർമ്മയുടെ കർമ്മത്താൽ കാലകൂട്ട വിഷം ആഗിരണം ചെയ്ത്, ഭവാനിയോടൊപ്പം ശാന്തമായി ആ ഗുഹയിൽ ഇരുന്നു. മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച മഹർഷികൾ ആ ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്ന നീലകണ്ഠനെ വന്ദിച്ചു, ഉമാപതിയെ സ്തുതിച്ചു. "പ്രഭോ, ഭയാനകമായ കാലകൂട്ട വിഷം നിങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്തു; അതിനാൽ എല്ലാം നിങ്ങളുടെ വശത്തിലാണ്, വൃഷഭധ്വജനായ ദേവാ!" അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ആ ഭാഗ്യശാലിയായ നീലകണ്ഠൻ, ലോകാത്മാവായ ശിവൻ, സന്തോഷത്തോടെ സനന്ദനാദികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: "ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ വിഷം എന്തിന്? ഞാൻ നിങ്ങളെ മറ്റൊരു ഭയാനകമായ വിഷത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; അതിനെ ആഗിരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ശക്തനായവൻ—ഇത് എളുപ്പമാണ്. കാലകൂട്ട വിഷം യഥാർത്ഥ വിഷമല്ല; സംസാരമാണ് യഥാർത്ഥ വിഷം. അതിനാൽ, ആ ഭയാനകമായ വിഷത്തെ ആഗിരണം ചെയ്യാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്രമിക്കണം. സംസാരം യോഗ്യതപ്രകാരം രണ്ടു വിധമാണ്: മായയിൽ മുങ്ങിയവർക്കു അത്യന്തം ഭയാനകവും അകറ്റാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്. കാമവും മമതയും മൂലമാണ് സൃഷ്ടി; ജ്ഞാനത്താൽ എല്ലാ ധർമ്മവും അധർമ്മവും അതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. വിഷയം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാതിരുന്നാലും, ശാസ്ത്രം കേൾക്കുന്നതിലൂടെ ജ്ഞാനികൾക്കു സംസാരചക്രത്തിൽ ബോധം ഉരുത്തിരിയുന്നു. അതിനാൽ, വൈരാഗ്യമുള്ളവൻ, ദ്വന്ദ്വസ്വഭാവമുള്ള, ദോഷമുള്ള ദൃശ്യ-ശ്രാവ്യങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കണം. ശാസ്ത്രം കര്മ്മവിഷയമായ വേദത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; ബ്രഹ്മയുടെ കിരീടം, സാരം, മഹർഷികളുടെ കര്മ്മഫലമാണ്. ആഗ്രഹം എല്ലാ ജീവികളുടെയും സ്വാഭാവികമാണ്; അതിനാൽ, വേദം കര്മ്മം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു—ഇത് അറിയുന്നവർ കര്മ്മത്തിൽ ലഗ്നരാകും. അവിടെ യോഗ്യന്മാർക്കുള്ള ധർമ്മലക്ഷണം വൈരാഗ്യമാണെന്ന് പറയുന്നു; അതിനാൽ, എല്ലാ ജീവന്മാരുടെയും സംസാരമൂലമാണ് അജ്ഞാനം. സ്വഭാവവിരുദ്ധമായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ ശക്തി ക്ഷയിക്കുന്നു; ത്രിഗുണസമ്പന്നമായ ശരീരധാരി, ജ്ഞാനമില്ലാതെ അജ്ഞാനത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു. പുണ്യപാപങ്ങളുടെ ഭാരത്താൽ, ആത്മാവ് നാലു വിധത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു: പാപകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ, പുണ്യത്തിന് സ്വർഗത്തിൽ, മിശ്രമായാൽ മധ്യസ്ഥനായി. ശരീരധാരി അങ്കുരത്തിൽ നിന്നോ, സ്വേദത്തിൽ നിന്നോ, അണ്ഡത്തിൽ നിന്നോ, ഗർഭത്തിൽ നിന്നോ ജനിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ കര്മ്മഫലത്തിൽ അജ്ഞാനത്താൽ തൃപ്തിയില്ലാതെയാണ് ജീവൻ. മക്കൾ, കര്മ്മം, ധനം എന്നിവയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല; വൈരാഗ്യമാത്രത്താൽ പോലും അല്ല—ഇവയില്ലാതെ ജീവൻ ഇതിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. അജ്ഞാനത്തിന്റെ ദോഷത്താലും വ്യത്യസ്ത കര്മ്മങ്ങളുടെ ശക്തിയാലും ഈ ശരീരധാരി ആറു നിലകളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ഗർഭത്തിൽ അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ജനനവാതിലിലും, ഭൂമിയിൽ, ബാല്യത്തിൽ, യൗവനത്തിൽ, വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ, മരണത്തിലും അതുപോലെ. വിവേകമുള്ള ജ്ഞാനികൾക്ക് സ്ത്രീസംഗാദികളിൽ നിന്നുമാണ് ദു:ഖം ഉരുത്തിരിയുന്നത്; പീഡിതർക്കു, ഒരു വേദന മറ്റൊരു വേദനകൊണ്ട് മാത്രം ശമനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.