പ്രണവം എന്ന മഹാമന്ത്രത്തിന്റെ ആന്തരിക ഘടനയെ വിശദമായി ദൈവം പ്രഭാവത്തോടും, പരമോന്നതവും, ത്രയമാനവും, ദീര്ഘവുമായ അതിന്റെ സ്വഭാവം വിശദീകരിക്കുന്നു. 'അ', 'ആ', 'മ' എന്ന വാക്കുകള് പ്രണവത്തില് സ്ഥാപിതമാണ്; അതുപോലെ 'ഉ', 'മ', 'അ' എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ പ്രണവം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, ത്രയമാനവും, ദീര്ഘവുമായതും ആണെന്ന് അറിയണം. ഓംകാരത്തിന്റെ ഋഷി ബ്രഹ്മാവാണ്; അതിന്റെ രൂപം വെള്ളയാണ്. മീറ്റര് (ഛന്ദസ്) ദേവി ഗായത്രിയാണ്; അതിന്റെ അധിഷ്ഠാനദേവത പരമാത്മാവാണ്. ആദ്യവും നാലാമതും ഉദാത്തം; രണ്ടാമതും ഉദാത്തം തന്നെയാണ്. അഞ്ചാമത് സ്വരിതം, മധ്യഭാഗം നിഷധം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. 'ന' എന്ന അക്ഷരം മഞ്ഞ നിറമാണ്; അതിന്റെ സ്ഥാനം കിഴക്കോട്ടാണ്. 'ഇന്ദ്രന്' അധിഷ്ഠാനദേവതയും, മീറ്റര് ഗായത്രിയും, ഋഷി ഗൗതമനും ആണ്; 'മ' എന്ന അക്ഷരം കറുത്ത നിറമാണ്, അതിന്റെ സ്ഥാനം ദക്ഷിണത്താണ്. അനുഷ്ടുപ് മീറ്റര്, അത്രി ഋഷി, രുദ്രന് ദേവത; 'ശി' എന്ന അക്ഷരം പുകനിറമാണ്, അതിന്റെ സ്ഥാനം പടിഞ്ഞാറാണ്. വിശ്വാമിത്ര ഋഷി, ത്രിഷ്ടുപ് മീറ്റര്, വിഷ്ണു ദേവത; 'വ' എന്ന അക്ഷരം സ്വര്ണ്ണനിറമാണ്, അതിന്റെ സ്ഥാനം വടക്കാണ്. ബ്രഹ്മാ ദേവത, ബൃഹതീ മീറ്റര്, അങ്കിരാ ഋഷി; 'യ' എന്ന അക്ഷരം ചുവപ്പാണ്, അതിന്റെ സ്ഥാനം മുകളിലാണ്, വിരാട്. ഋഷി മീറ്റര്, ഭാരദ്വാജ ഋഷി, സ്കന്ദന് ദേവത; അതിന്റെ ന്യാസം (സ്ഥാപനം) എല്ലാ സിദ്ധികളും, സൗഭാഗ്യവും നല്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഈ ത്രയവിധ ന്യാസം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു; സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നിങ്ങനെ ത്രയവിധമായി ഓര്മിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മചാരികള്, ഗൃഹസ്ഥര്, സന്ന്യാസികള് എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത ജീവിതഘട്ടങ്ങള്ക്ക് അനുസൃതമായി ന്യാസം ചെയ്യണം: ബ്രഹ്മചാരികള്ക്ക് സൃഷ്ടി, ഗൃഹസ്ഥര്ക്ക് സ്ഥിതി, സന്ന്യാസികള്ക്ക് സംഹാരം. വിജയത്തിന് മറ്റൊരു മാര്ഗ്ഗമില്ല; അങ്ങനെയുള്ളത് അങ്കന്യാസം, കരന്യാസം, ദേഹന്യാസം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ളതാണ്. ദേവി, സൃഷ്ടി ആരംഭിക്കുന്ന ത്രയവിധ വിഭജനത്തെ കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നു: ആദ്യം കരന്യാസം, പിന്നീട് ദേഹന്യാസം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം അക്ഷരങ്ങളുടെ ക്രമം പാലിച്ച് തല മുതല് കാലുവരെ അങ്കന്യാസം ചെയ്യണം; ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ന്യാസം. കാലില് നിന്ന് തലവരെയാണ് സംഹാരം; ഹൃദയം, വായ്, കഴുത്ത് എന്നിവിടങ്ങളില് ന്യാസം ചെയ്യുന്നത് സ്ഥിതിയാണ്. ബ്രഹ്മചാരികള്, ഗൃഹസ്ഥര്, സന്ന്യാസികള് — തലയ്ക്ക് സ്പര്ശിച്ച ശേഷം മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശരീരമാകെ സ്പര്ശിക്കണം; ഇതാണ് ദേഹന്യാസം, എല്ലാവര്ക്കും ഒരേ രീതിയിലാണ്. വലത് അംഗൂഠം മുതല് ഇടത് അംഗൂഠം വരെ, അങ്ങനെ, സ്ഥാപിതം സൃഷ്ടിയാണ്; മറുവഴി സംഹാരം. അംഗൂഠം മുതല് കനിഷ്ഠ വരെ, ഇരുകൈകളിലും ന്യാസം ചെയ്യണം. ദേവി, limbs-ന്യാസം ഗൃഹസ്ഥര്ക്ക് പ്രത്യേകമായി ഫലപ്രദമാണ്; ആദ്യം കൈകളില് ന്യാസം ചെയ്ത ശേഷം ശരീരത്തിലേക്കും limbs-ലേക്കും ന്യാസം ചെയ്യണം; ഇതാണ് പൊതുവായ ക്രമം. അക്ഷരമായ ഓം ശരീരത്തിലെ എല്ലാ limbs-ലും സ്ഥാപിക്കണം. ഇരുകൈകളിലും പത്ത് വിരല്മുതലുകളില് ക്രമമായി, കാലുകള് കഴുകി, വായ് ശുദ്ധമാക്കി, മനസ്സ് കേന്ദ്രീകരിച്ച്, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കില് വടക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച്, ആദ്യം ഋഷി, മീറ്റര്, ദേവത, ബീജാക്ഷരം ഓര്മ്മിച്ച്, ശക്തി, പരമാത്മാവ്, ഗുരു എന്നിവയും ഓര്മ്മിച്ച്, കൈകള് മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് തേച്ച്, പ്രണവം ഇരുകൈകളിലുമാണ് സ്ഥാപിക്കേണ്ടത്. എല്ലാ വിരല്മുതലുകളില്, അടിസ്ഥാനം, ടിപ്പ്, മധ്യജോയ്ന്റുകള്, അങ്ങനെ, ബീജാക്ഷരങ്ങള് (ബിന്ദു സഹിതം) സ്ഥാപിക്കണം. ത്രയവിധ ഉത്ഭവം അനുസരിച്ച്, ഓരോ ജീവിതഘട്ടത്തിനും ക്രമം പാലിച്ച്, ഇരുകൈകളിലും, കാലില് നിന്ന് തല വരെ ന്യാസം ചെയ്യണം. മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശരീരത്തില് സ്പര്ശിച്ച്, പ്രണവം പൊതിഞ്ഞ്, തല, വായ്, കഴുത്ത്, ഹൃദയം, രഹസ്യഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളില് ന്യാസം ചെയ്യണം. ഇരുകാലില്, രഹസ്യഭാഗത്ത്, ഹൃദയത്തില്, കഴുത്ത്, വായ്, തല, പ്രണവം മുതലായവ സ്ഥാപിക്കണം. ഹൃദയം, രഹസ്യഭാഗം, കാലുകള്, തല, വാച്, കഴുത്ത് എന്നിവിടങ്ങളില് ത്രയവിധ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച് പ്രണവം മുതലായവ സ്ഥാപിക്കണം. limbs-ന്യാസം ചെയ്ത ശേഷം, മുഖങ്ങള് (ദിശകള്) ക്രമത്തില് (കിഴക്ക് മുതലായ ദിശകള്), 'ന' മുതലായ അക്ഷരങ്ങള് ക്രമത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. അവസാനമായി, ആറു limbs-ല് സുന്ദരമായി ന്യാസം ചെയ്യണം, ഒപ്പം 'നമഃ', 'സ്വാഹാ', 'വഷട്ട്', 'ഹൂം', 'വൌഷട്ട്', 'ഫട്' എന്ന അക്ഷരങ്ങള് ചേര്ക്കണം. പ്രണവം ഹൃദയത്തില്, 'ന' തലയില്, 'മ' കിരീടത്തില്, 'ശി' കേശപാശത്തില്, 'ക' കവചത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. 'അ' കണ്ണില്, 'യ' ആയുധത്തില്; limbs-ല് ഈ ക്രമം പാലിച്ച ശേഷം ദിശകള് മുദ്രയിടണം. ഗണേശന്, മാതാക്കള്, ദുര്ഗ, ക്ഷेत्रജ്ഞന്, ദിശാദേവതകള് — ദിശകളുടെ മൂലകളില് (തെക്ക്-കിഴക്ക് തുടങ്ങി നാല് ദിശകളില്) ക്രമത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. അംഗൂഠം, സൂചിക, മറ്റ് വിരല്മുതലുകളുടെ ടിപ്പുകളില് auspicious face സ്ഥാപിക്കണം; "രക്ഷിക്കൂ!" എന്ന് പറഞ്ഞ് ഓരോ ദേവതയെയും പ്രത്യേകമായി നമസ്കരിക്കണം. കഴുത്തിന്റെ മധ്യഭാഗം, അംഗൂഠം, സൂചിക, മറ്റ് വിരലുകള് എന്നിവിടങ്ങളില് അംഗൂഠം ഉപയോഗിച്ച് കൈന്യാസം ചെയ്യണം. ഈ ന്യാസം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു, സൗഭാഗ്യവും, സിദ്ധിയും, പുണ്യവും, സംരക്ഷണവും നല്കുന്നു. മന്ത്രം സ്ഥാപിച്ചാല്, ശങ്കരന്റെ പോലെ ആകുന്നു; പൂർവജന്മ പാപവും അതേ നിമിഷം അകറ്റപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ച്, ശുദ്ധശരീരവും, ദൃഢവ്രതവും ഉള്ള ബുദ്ധിമാന്മാര്, ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച ശേഷം, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കണം. ഇനി, ദേവി, mantra-samgraham (മന്ത്രസമാഹാരം) വിശദീകരിക്കുന്നു; അതില്ലാതെ ദൈനന്ദിന സാദ്ധ്യമായ പ്രയോഗം ഫലപ്രദമല്ല, അതോടെ ഫലപ്രദമാകും. മന്ത്രം, ആജ്ഞയില്ലാതെ, ശരിയായ പ്രവൃത്തി ഇല്ലാതെ, വിശ്വാസമില്ലാതെ, ഭക്തിയില്ലാതെ, ഉപദേശമില്ലാതെ, അർപ്പണം ഇല്ലാതെ, എപ്പോഴും ജപിക്കപ്പെടുന്ന मंत्रം ഫലപ്രദമല്ല. ഈവിധം, പ്രണവം, അക്ഷരങ്ങള്, ദേവതകള്, ന്യാസക്രമം, ദിശാമുദ്രകള്, മന്ത്രസമാഹാരം എന്നിങ്ങനെ, ആത്മശുദ്ധിയോടെ, ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടും, സദ്ഭാവത്തോടും, വിശ്വാസത്തോടും, ഉചിതമായ ക്രമം പാലിച്ച് നടപ്പിലാക്കുമ്പോള് മാത്രം, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കപ്പെടുകയും, സൗഭാഗ്യവും, സംരക്ഷണവും, സിദ്ധിയും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.