ശിവൻ ഉമാദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, മന്ത്രങ്ങളുടെ ഗൂഢത്വം, അതിന്റെ സങ്കേതങ്ങൾ, അതിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. ശിവമന്ത്രത്തിൽ, അതായത് ആറക്ഷരമന്ത്രത്തിൽ, സൂചിപ്പിക്കുന്നതും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ആദികാലം മുതൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമാണ്; ഇത് വേദങ്ങളിലും ശൈവശാസ്ത്രങ്ങളിലും, mantraയുടെ സാന്നിധ്യം കാണുന്നിടത്തൊക്കെയും നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സത്യം തന്നെയാണ്. മന്ത്രങ്ങളിൽ, ആരു പ്രധാനമാണെന്നതിൽ, ആറക്ഷരമന്ത്രം എപ്പോഴും പ്രധാനമന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ലോകത്തിൽ, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രം അത്യന്തം പ്രാധാന്യമുള്ളതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അതിനാൽ, അനേകം മന്ത്രങ്ങൾക്കും, അനവധി വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഉള്ള ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും ആവശ്യമില്ല; ഈ മന്ത്രം തന്നെ മതിയാകും. ഈ ഉത്തമമന്ത്രം ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, അവൻ പഠിക്കുന്നതും കേൾക്കുന്നതും ആചരിക്കുന്നതുമെല്ലാം സഫലമാവുന്നു. ആ മന്ത്രം യഥാവിധി പഠിച്ച്, ശാസ്ത്രാനുസാരമായി ഉച്ചരിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾക്ക്, അതാണ് ശിവജ്ഞാനം, അതാണ് പരമാവസ്ഥ. അതാണ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനം; അതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും പ്രണവത്തോടൊപ്പം അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കണം—ഇതാണ് എന്റെ ഹൃദയം. ഇനി, ശിവൻ ഉമാദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, മോക്ഷത്തിന്റെ ഏറ്റവും രഹസ്യവും, നേരിട്ടും, അതുല്യവും, ഗൂഢത്വത്തിൽ ഗൂഢമായ ജ്ഞാനം വിശദീകരിക്കാമെന്ന് പറയുന്നു. ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി, ഛന്ദസ്, ദേവത എന്നീ സങ്കേതങ്ങൾ അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു. മന്ത്രത്തിൽ ഓരോ അക്ഷരത്തിനും, അതിന്റെ ബീജം, ശക്തി, സ്വരം, അക്ഷരം, സ്ഥാനം എന്നിവ ഉണ്ട്. വാമദേവൻ ഋഷി, പങ്ക്തി ഛന്ദസാണ്. ശിവൻ തന്നെ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ദേവതയാണ്; 'ന' അക്ഷരങ്ങൾ ബീജങ്ങളാണ്, ഇവ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവമുള്ളവയാണെന്നും ശിവൻ പറയുന്നു. പ്രണവം (ഓം) സ്വയം, സർവവ്യാപിയും, അക്ഷരവുമാണ്; ഉമാദേവി, ദേവതകളാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവളായ താൻ, ശക്തിയാണ്. ഉമാദേവിയുടെ പ്രണവം ഒന്നാണ്, ശിവന്റെ പ്രണവം മറ്റൊന്നാണ്; ഉമാദേവിയുടെ പ്രണവം തന്നെയാണ് മന്ത്രങ്ങളുടെ ഉറവിടം—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശിവന്റെ പ്രണവത്തിൽ 'അ', 'ആ', 'മ' അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിതമാണ്; 'ഉ', 'മ', 'അ' ക്രമത്തിൽ ഉണ്ട്. ഉമാദേവിയുടെ പ്രണവം ഉത്തമവും, ത്രിമാത്രയുള്ളതും, ദീർഘവുമായാണ്; ഓംകാരത്തിന്റെ ഋഷി ബ്രഹ്മാവാണ്, അതിന്റെ രൂപം വെള്ളയാണെന്ന് പറയുന്നു. ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി ദേവിയാണ്, പരമാത്മാവ് ദേവതയാണ്; ആദ്യവും നാലാമതും ഉദാത്തം, രണ്ടാമതും അതുപോലെ. അഞ്ചാമത് സ്വരിതം, ഇടയ്ക്ക് നിഷദം; 'ന' അക്ഷരം മഞ്ഞ നിറമുള്ളതും, അതിന്റെ സ്ഥാനം കിഴക്ക് ദിശയിലാണെന്നും പറയുന്നു. 'മ' അക്ഷരം കറുത്ത നിറത്തിൽ, അതിന്റെ സ്ഥാനം തെക്കാണ്; അതിന്റെ ദേവത ഇന്ദ്രൻ, ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി, ഋഷി ഗൗതമൻ. 'ശി' അക്ഷരം പുകനിറം, സ്ഥാനം പടിഞ്ഞാറ്; അവിടെ ദേവത രുദ്രൻ, ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്, ഋഷി അത്രി. 'വ' അക്ഷരം പൊൻ നിറത്തിൽ, സ്ഥാനം വടക്ക്; ദേവത വിഷ്ണു, ഛന്ദസ്സ് ത്രിഷ്ടുപ്, ഋഷി വിശ്വാമിത്രൻ. 'യ' അക്ഷരം ചുവപ്പാണ്, സ്ഥാനം മേലാണ്, ദേവത ബ്രഹ്മാവ്, ഛന്ദസ്സ് ബൃഹതീ, ഋഷി അംഗിരസ്. 'ആർ' ഛന്ദസ്സ്, ഋഷി ഭാരദ്വാജൻ, ദേവത സ്കന്ദൻ. ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ന്യാസം (മന്ത്രം ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കൽ) എല്ലാ സിദ്ധികൾക്കും, ആശ്വാസത്തിനും കാരണമാണെന്ന് ശിവൻ പറയുന്നു. ന്യാസം ത്രിവിധം—സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം—പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു. ബ്രഹ്മചാരികൾക്ക് സൃഷ്ടിന്യാസം, ഗൃഹസ്ഥർക്കു സ്ഥിതിന്യാസം, സന്ന്യാസികൾക്ക് സംഹാരണ്യാസം ആചരിക്കണം; അതിൽത്തന്നെ വിജയമുണ്ട്. ന്യാസം അങ്ങന്യാസം, കരന്യാസം, ദേഹന്യാസം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിധമാണ്. ശിവൻ ഉമാദേവിയെ, സൃഷ്ടി തുടങ്ങിയ ത്രിവിധ വിഭജനവും, ആദ്യം കരന്യാസം, പിന്നീട് ദേഹന്യാസം, പിന്നീട് അങ്ങന്യാസം അക്ഷരക്രമത്തിൽ തല മുതൽ കാലുവരെ ചെയ്യണം; ഇത് സൃഷ്ടിന്യാസം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. കാലിൽ നിന്ന് തലവരെ ചെയ്യുന്നത് സംഹാരന്യാസം; ഹൃദയം, വായ്, കഴുത്ത് എന്നിവയിൽ ചെയ്യുന്നത് സ്ഥിതിന്യാസം. ബ്രഹ്മചാരികൾ, ഗൃഹസ്ഥർ, സന്ന്യാസികൾ—തല സ്പർശിച്ച ശേഷം, മന്ത്രം മുഴുവൻ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിക്കണം; ഇത് ദേഹന്യാസം എന്നാണു പറയുന്നത്, എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെയാണ്. വലതുകൈയുടെ തൊട്ടിൽ നിന്ന് ഇടതുകൈയുടെ തൊട്ടിലേയ്ക്കു തുടങ്ങണം. ഇങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കുന്നത് സൃഷ്ടിയാണ്; വിപരീതം സംഹാരമാണ്. തൊട്ടിൽ നിന്ന് കുരുക്കിൽ വരെ, രണ്ട് കൈകളിലും ന്യാസം നടത്തണം. ഗൃഹസ്ഥർക്കു ഇത് പ്രത്യേകമായി ഫലപ്രദമാണ്; ആദ്യം കൈകളിൽ, പിന്നെ ശരീരത്തിൽ, പിന്നെ അങ്ങന്യാസം limbs-ൽ ചെയ്യണം; ഇതാണ് പൊതുവായ ക്രമം. ഓം അക്ഷരം ഉൾക്കൊണ്ടു, limbs-ൽ സ്ഥാപിക്കണം. രണ്ട് കൈകളിലും, പത്ത് വിരൽതുമ്പുകളിലും, പാദങ്ങൾ കഴുകി, വായ് ശുദ്ധമാക്കി, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്കു മുഖം നോക്കി, ആദ്യം ഋഷി, ഛന്ദസ്, ദേവത, ബീജം എന്നിവ ഓർത്തു, ശക്തി, പരമാത്മാവ്, ഗുരു എന്നിവയും ഓർത്തു, കൈകൾ മന്ത്രം കൊണ്ട് തുടച്ചു, പ്രണവം രണ്ട് കൈകളിലും സ്ഥാപിക്കണം. വിരലുകളുടെ അടിയിൽ, തുമ്പിൽ, ഇടക്കുരുക്കിലും, അഞ്ചു ഇടക്കുരുക്കിലും, ബീജ അക്ഷരങ്ങൾ ബിന്ദുവോടൊപ്പം സ്ഥാപിക്കണം. ത്രിവിധ ഉത്ഭവം അനുസരിച്ച്, ഓരോ ആശ്രമത്തിനും നിർദ്ദിഷ്ടമായ ക്രമത്തിൽ, രണ്ട് കൈകൾ കൊണ്ട്, കാലിന് മുതൽ തലവരെ, ശരീരത്തിൽ സ്പർശിക്കണം. ശരീരത്തിൽ മന്ത്രം സ്പർശിച്ച്, പ്രണവം ഉൾക്കൊണ്ടു, തല, വായ്, കഴുത്ത്, ഹൃദയം, രഹസ്യഭാഗം എന്നിവയിൽ സ്ഥാപിക്കണം. രണ്ട് കാലിൽ, രഹസ്യഭാഗം, ഹൃദയം, കഴുത്ത്, വായ്, തല—പ്രണവം ഉൾപ്പെടെ മറ്റുള്ളവയും സ്ഥാപിക്കണം. ഹൃദയം, രഹസ്യഭാഗം, കാലുകൾ, തല, വാക്ക്, കഴുത്ത്—പ്രണവം ഉൾപ്പെടെ, ത്രിവിധ വിഭജനപ്രകാരം, അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ limbs-ൽ ന്യാസം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞാൽ, മുഖങ്ങൾ (ദിശകൾ) ക്രമത്തിൽ, 'ന' അക്ഷരത്തിൽ തുടങ്ങി, കിഴക്കിൽ നിന്ന് മേലേയ്ക്കു വരെ, ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. പിന്നെ, ആറു limbs മനോഹരമായി, യഥാസ്ഥാനത്തിൽ, 'നമഃ', 'സ്വാഹാ', 'വഷട്ട്', 'ഹൂം', 'വൗഷട്ട്', 'ഫട്ട്' എന്നിങ്ങനെ അക്ഷരങ്ങൾ സഹിതം, limbs-ൽ സ്ഥാപിക്കണം. ശിവൻ ഉമാദേവിയെ ഈ ഗൂഢജ്ഞാനങ്ങൾ, മന്ത്രത്തിന്റെ ആന്തരസങ്കേതങ്ങൾ, അതിന്റെ ദേവതകളും, ഛന്ദസുകളും, ഋഷികളും, ശരീരത്തിൽ ന്യാസം ആചരിക്കുന്ന ക്രമവും, ആ ജീവിതം മുഴുവൻ ശുദ്ധമാക്കുന്ന വിധവും, എല്ലാ ആശ്രമസ്ഥിതികളിലും അതിന്റെ പ്രാധാന്യം വിശദമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു.