മഹാത്മാവായ പ്രജാപതി ജ്യോത്സ്നയുടെ അവതരണത്തിൽ ഭാവങ്ങളിലെയും സജീവികളിലെയും ആനന്ദം കണ്ടു. അതിനാൽ, ആ ജ്യോത്സ്ന രൂപം അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു. അതിനുശേഷം, രാത്രി, പകൽ, സന്ധ്യ, ജ്യോത്സ്ന—ഈ നാലും ഉടലെടുത്തു. ജ്യോത്സ്ന, സന്ധ്യ, പകൽ ഇവയൊക്കെ സത്ത്വഗുണത്തിൽ മാത്രം രൂപംകൊണ്ടവയാണ്; രാത്രി മുഴുവനും തമസ്സിൽ നിന്നാണ്, അതുകൊണ്ട് അതിനുള്ളിൽ ഇരുണ്ടതും അജ്ഞതയും നിറയുന്നു. പകൽ രൂപത്തിൽ നിന്നാണ് ദേവതകൾ, അതായത്, ദൈവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നു സന്തോഷത്തോടെ ജനിച്ചത്. പകൽ സമയത്താണ് അവരെ ജനിച്ചതിനാൽ, അവർക്കു പകൽ സമയത്താണ് ശക്തി. അതുപോലെ, അത്തരം രൂപത്തിൽ, പ്രഭുവായ പ്രജാപതി തന്റെ വയറിൽ നിന്നു അസുരന്മാരെ രാത്രിയിൽ സൃഷ്ടിച്ചു. രാത്രിയിൽ ജനിച്ച ഇവർ, പ്രാണങ്ങളിലുമാണ് ഉത്ഭവം; അതിനാൽ, ഇവർക്ക് രാത്രിയിൽ ശക്തി. ഭാവിയിൽ ദേവതകളോടൊപ്പം, അസുരന്മാരും ഇവരായിരിക്കും. മന്വന്തരങ്ങൾക്കിടയിലെ പിതൃഭൂതരും മനുഷ്യരും—പണ്ടും, ഭാവിയിലും—ഈ സൃഷ്ടികൾ തന്നെ കാരണങ്ങളാണ്. ജ്യോത്സ്ന, രാത്രി, പകൽ, സന്ധ്യ—ഈ നാലെല്ലാം 'അംഭാംസി' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; പ്രകാശം നൽകുന്നവയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞു. 'ഭാതി' എന്നത് പ്രകാശം നൽകുന്നതാണ്; അങ്ങനെ, പ്രജാപതി ഈ അംഭാംസികൾ സൃഷ്ടിച്ചു, പിന്നെ ദേവതകളും, മനുഷ്യരും, ദാനവരും സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ നിന്നു പിതൃഭൂതരെയും, വിവിധ ജീവികളെയും വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു. ജ്യോത്സ്ന രൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, അദ്ദേഹം മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു; അതൊരു തമസ്സും രാജസ്സും നിറഞ്ഞ, ഇരുണ്ടതിലും വിശപ്പും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. അങ്ങനെ, മറ്റുള്ളവരെ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചവർ, വിശപ്പിൽ നിമഗ്നരായി അംഭാംസികളെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അവരിൽ, "അംഭാംസികളെ സംരക്ഷിക്കാം" എന്ന് പറഞ്ഞവർ രാക്ഷസന്മാർ ആയി; കാരണം, വിശപ്പിൽ നിമഗ്നരായി രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. "അംഭാംസികളെ ആസ്വദിക്കാം" എന്ന് പറഞ്ഞവർ പരസ്പരം ആനന്ദം കണ്ടെത്തി. അങ്ങനെ, അവർ യക്ഷന്മാരും ഗുഹ്യകന്മാരും ആയി; രക്ഷ് എന്നത് സംരക്ഷണത്തിലും, യക്ഷ് എന്നത് ഭക്ഷണത്തിലും അർത്ഥം നൽകുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട ജ്ഞാനികളുടെ മുടി ദുഃഖത്തിൽ വീണു. തല വേർപെടുത്തപ്പെട്ടവർ മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു; പ്രഭുവിനുവേണ്ടി കരഞ്ഞവർ തലകൊഴിഞ്ഞു. ഇവരിൽ നിന്നാണ് 'വാലാ' എന്ന ജീവികൾ ഉത്ഭവിച്ചത്. വാലകൾ പാമ്പുകളുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടവരാണ്; അവയുടെ കുറവിനാൽ പാമ്പ്, വീഴുന്നതുകൊണ്ട് 'പന്നഗ', കുഴുങ്ങുന്നതുകൊണ്ട് 'സർപ്പ' എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് തീയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഒരു ഭയങ്കര ജീവി പാമ്പുകൾക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതിനാൽ, പാമ്പുകളിൽ വിഷം നിറയുന്നു. അങ്ങനെ, പാമ്പുകൾ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, അദ്ദേഹം കോപത്തിൽ നിന്ന് മഞ്ഞ നിറം, ഭയങ്കര സ്വഭാവം, മാംസഭക്ഷണത്തിൽ താൽപര്യമുള്ള ജീവികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇവ 'ഭൂത' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നതുകൊണ്ട് 'പിശാച്' എന്ന പേരും. അദ്ദേഹം സമാധാനമനസ്സോടെ പാടിയപ്പോൾ, ഗാന്ധർവർ ജനിച്ചു. 'ധയതി' എന്നത് കുടിയെടുക്കുന്നതാണ്; ഗാന്ധർവർ വാക്ക് കുടിയെടുത്ത് ജനിച്ചു, അതിനാലാണ് ആ പേര്. എട്ട് വെളുത്ത ദിവ്യ ജാതികൾ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, പ്രഭു തന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം, അവരുടെ പ്രായം അനുസരിച്ച് പക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. പക്ഷികൾ അവരുടെ ഇച്ഛയും പ്രായവും അനുസരിച്ച് ജനിച്ചു; മൃഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ദേവതകളുടെ പ്രഭു പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തന്റെ വായിൽ നിന്ന് ആട്, നെഞ്ചിൽ നിന്ന് ആട്ടു, വയറിൽ നിന്ന് പശു, വശങ്ങളിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ഇവയെ രൂപപ്പെടുത്തി. കാലിൽ നിന്ന് കുതിര, ആന, കഴുത, ഒട്ടക, മാൻ, കുതിരകഴുത, മറ്റു ജീവികൾ എന്നിവയെ സൃഷ്ടിച്ചു. തന്റെ മുടിയിൽ നിന്ന് ഔഷധികൾ, ഫലമുള്ളവ, കിഴങ്ങു വേരുകൾ എന്നിവ ജനിച്ചു. മൃഗങ്ങളും, ഔഷധികളും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, പ്രഭു അവയെ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു. കാള, മനുഷ്യൻ, ആട്ടു, കുതിര, കുതിരകഴുത, കഴുത—ഇവയെ ഗൃഹമൃഗങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ഇനി കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ കേൾക്കൂ. മാംസഭക്ഷികൾ, ഇരുപാദമുള്ളവർ, ആനകൾ, കുരങ്ങുകൾ, പക്ഷികൾ, ജലജീവികൾ, പാമ്പുകൾ—ഇവയാണ് കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ. കാട്ടുപോത്ത്, കാട്ടുപശു, കാട്ടുമാൻ, കുരങ്ങ്, ശരഭ, കുരുക്കുകൾ, സിംഹം—ഇവയും കാട്ടുമൃഗങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം ഗായത്രം, ഋക്, ത്രിവൃത്, സാമം, രഥാന്തരം, അഗ്നിഷ്ടോമം എന്നിവയെ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് ആദ്യ യജ്ഞങ്ങളായി സൃഷ്ടിച്ചു. യജുസ്, ത്രിഷ്ടുബ്, ചന്ദസ്തോമം, പഞ്ചദശ, ബൃഹത്സാമം, ഉക്ത്യ, ദക്ഷിണ—ഇവയും വായിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചു. പശ്ചിമവായിൽ നിന്ന് സാമം, ജഗതീ, ചന്ദസ്തോമം, സപ്തദശ, വൈരൂപം, അതിരാത്രം എന്നിവയും; വടക്കൻ വായിൽ നിന്ന് അതർവാണം, ആപ്തോര്യാമം, അനുഷ്ടുബ്, സവൈരാജം എന്നിവയും സൃഷ്ടിച്ചു. ചക്രത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ഭാഗ്യവാനായ പ്രഭു മിന്നൽ, ഇടിമുഴക്കം, ഇന്ദ്രധനുസ്, മറ്റു പ്രകാശം നൽകുന്ന ഘടകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ വിവിധ ജീവികൾ ഉത്ഭവിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് ജീവികളുടെ സന്തതിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആദ്യം, ദേവതകൾ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ, പിതൃഭൂതർ—ഈ നാലു വിഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ, സഞ്ചരിക്കുന്നതും, അചലമായതുമായ മറ്റു ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. യക്ഷൻ, പിശാച്, ഗാന്ധർവർ, അപ്സരസ്, നാഗ, കിന്നര, രാക്ഷസൻ, പക്ഷികൾ, പശു, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ എന്നിവയും. അചലവും ചലനവും, നശിക്കാത്തതും നശിക്കുന്നതും—എല്ലാം അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു; പണ്ടത്തെ സൃഷ്ടിയിൽ ചെയ്ത പ്രവർത്തികൾ വീണ്ടും അവർ ഏറ്റെടുത്തു. ആsame പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ജീവികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഏറ്റെടുക്കുന്നു; അതിൽ, ക്രൂരമായതോ, സൗമ്യമായതോ, ധർമ്മപരമായതോ, അധർമ്മപരമായതോ, സത്യമോ, അസത്യമോ—എല്ലാം. ആ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, അവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്ഥിതികൾ ലഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് മഹാഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രഭു തന്നെ ജീവികൾക്ക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർദിഷ്ടം ചെയ്തു; എന്നാൽ, ചില ജ്ഞാനികൾ ശ്രമം പ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാണെന്ന് പറയുന്നു.