എല്ലാവിധം നിലനിൽക്കുന്നതും ചലനമുള്ളതും ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ള ബ്രഹ്മാവ് ഉദിച്ചു. സ്വർണ്ണവർണ്ണനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതനും ആയ ആ പുരുഷൻ—ബ്രഹ്മാവെന്നും നാരായണനെന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ—അപ്പോൾ ആ ജലരാശിയിൽ വിശ്രമിച്ചു. സത്ത്വഗുണം പ്രധാനമായപ്പോൾ, അവൻ ഉണർന്നു ശൂന്യമായ ലോകത്തെ കണ്ടു. അപ്പോൾ നാരായണനെക്കുറിച്ച് ഒരു ശ്ലോകം പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു: ഈ വെള്ളങ്ങൾ 'നാര' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവന്റെ പുത്രനാണ് ഇദ്ദേഹം; അവയെ നിറച്ച് അവൻ അവയെ തന്റെ വിശ്രമസ്ഥലമാക്കി. ജലത്തിൽ കിടക്കുന്നതിനാൽ അവൻ നാരായണനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. നാലായിരം യುಗങ്ങൾക്കാലം അവൻ രാത്രിയിൽ വിശ്രമിച്ചു. ആ രാത്രിയുടെ അവസാനം, സൃഷ്ടിക്കായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു; ജലത്തിൽ ബ്രഹ്മാവായി പ്രവർത്തിച്ചു, കാറ്റായും മാറി. മഴക്കാല രാത്രിയിൽ ഒരു പുഴുവിന്റെ പ്രകാശം പോലെ, ജലത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ അവൻ കണ്ടു. നേരത്തെ ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ, അവൻ സൂക്ഷ്മരൂപം ധരിച്ചു, ഭൂമിയെ വീണ്ടും ഉയർത്തി. മഹാത്മാവായ പ്രഭു, ചുറ്റും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദൈവികരൂപം ചിന്തിച്ചു. "ഭൂമിയെ ഉയർത്താൻ ഞാൻ ഏത് രൂപം ധരിക്കണം? വെള്ളത്തിൽ സുഖമായി സഞ്ചരിക്കാൻ യോജിച്ചവണ്ണം, വരാഹരൂപം സ്വീകരിക്കാം," എന്ന് അവൻ വിചാരിച്ചു. എല്ലാതരം ജീവികളാലും ജയിക്കാനാവാത്തവനായി, വാക്കിൽനിന്ന് ഉദിച്ച ബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായ അവൻ, ഭൂമിയെ ഉയർത്താൻ പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു. സൃഷ്ടികളുടെ അധിപൻ അതിവേഗത്തിൽ ജലത്തിൽ മറഞ്ഞ ഭൂമിയിലേക്കെത്തി, അവളെ പിടിച്ചു, ജലത്തിൽ കടന്നു. നദികൾ സമുദ്രങ്ങളിൽ ലയിച്ചു, ദാനങ്ങൾ നദികളിൽ; ഭൂമി ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള പാതാളത്തിലേക്ക് മുങ്ങിയിരുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, പ്രഭു തന്റെ കൊമ്പുപയോഗിച്ച് ഭൂമിയെ ഉയർത്തി, അവളെ യഥാസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു. ഭൂമിയെ താങ്ങിയ ശേഷം, ഭൂമിയുടെ അധാരിയായ ദൈവം അവളെ മുമ്പുപോലെ വിട്ടു; അവളുടെമേൽ വലിയൊരു ജലരാശി, വലിയൊരു കപ്പൽപോലെ നിലകൊണ്ടു. തന്റെ ശരീരത്തിൽ ഭൂമിയെ താങ്ങിയതിനാൽ അവൾ വീണ്ടും മുങ്ങിയില്ല; പിന്നെ, ലോകം സ്ഥാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദൈവം അവളെ ഉയർത്തി. ഭൂമിയെ വിഭജിക്കാനായി, കമലനയനൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു; ഭൂമിയെ സമമായി ആക്കി, മലകളെ അവളുടെമേൽ സ്ഥാപിച്ചു. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, പ്രളയാഗ്നിയിൽ എല്ലാം ദഹിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാമലകൾ ആ അഗ്നിയിൽ തകർന്ന് പോയി. തണുപ്പിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ, ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ, കാറ്റ് അവയെ ചുരുങ്ങിച്ചു; അവ എവിടെയോ വീണപ്പോൾ, അവിടെയാണ് അചലങ്ങളായി അവ മാറിയത്. ചലനമില്ലാത്തതിനാൽ അവയെ 'പർവതങ്ങൾ' (അചല) എന്നും, കൂമ്പാരങ്ങളായതിനാൽ 'ശിലോച്ചയ' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, ആ മലകൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭാഗങ്ങളായി ചിതറിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, വിസ്വകർമ്മൻ ഓരോ സൃഷ്ടിചക്രത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും അവയെ വീണ്ടും വിഭജിച്ചു. പിന്നെ, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടി, ഏഴ് ദ്വീപുകളും മലകളും, ഭൂമിയ്മുതൽ നാലു ലോകങ്ങളും, ദൈവം വീണ്ടും ക്രമീകരിച്ചു. ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, സ്വയംജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് വിവിധ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. മുമ്പ് ഉണ്ടായ സൃഷ്ടി പോലെ തന്നെ, ആലോചിച്ചപോലെ, മനസ്സിൽ നിർണയിച്ചപോലെ സൃഷ്ടി നടന്നു. ബുദ്ധിയോടൊപ്പം, അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച മറ്റൊരു ഘടകവും ഉണ്ടായി: അജ്ഞാനം, മഹാമോഹം, തമസ്, അന്ധസ് എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നവ. ഈ അജ്ഞാനം, അഞ്ചു രൂപങ്ങളിൽ മഹാത്മാവിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു; സ്വയം അഭിമാനത്തോടെ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവനാണ് ഈ അഞ്ചു രൂപങ്ങളിലുള്ള സൃഷ്ടിയുടെ ഉടമ. അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടതും, വിത്തിനകത്തു മുളപോലെ മറഞ്ഞതും, അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതും, ജഡമായതും ബോധം ഇല്ലാത്തതുമായതാണ് ഇത്. ബുദ്ധി മറഞ്ഞതും ഉപകരണങ്ങൾ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമാകുന്നതുമാണ്; അതുകൊണ്ട് ഈ മൂടിയ ജീവികൾ 'പ്രഥമ വൃക്ഷങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യ സൃഷ്ടി ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, അതിൽ തൃപ്തനല്ലാതെ, മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ചിന്തിച്ചു. അങ്ങനെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, ഒരു ചുരുള്പ്രവാഹം ഉദിച്ചു; അതിൽനിന്ന് ചുരുള്പ്രവാഹജീവികൾ ഉദിച്ചു, അതിനാൽ അവയെ 'ചുരുള്പ്രവാഹം' എന്നു വിളിച്ചു. ഇവ, പശുക്കളെ തുടങ്ങി, വഴിവിട്ടുപോകുന്നവരായി അറിയപ്പെടുന്നു; പിന്നീട്, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉദിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ സൃഷ്ടി, ഉയര്ന്ന പ്രവാഹം, മുകളിലായി സ്ഥാപിതമായതാണ്; മുകളിലേക്ക് പോവുന്നതിനാൽ അതിനെ 'ഉയര്ന്ന പ്രവാഹം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇവ സന്തോഷത്തിലും ആനന്ദത്തിലും സമൃദ്ധികളാണ്, അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശമുള്ളവരാണ്; അതിനാൽ അവരെ 'ഉയര്ന്ന പ്രവാഹജന്മാർ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഇവ സത്ത്വജന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മൂന്നാമത്തെ ഉയര്ന്ന പ്രവാഹം ദേവതകളുടെ സൃഷ്ടിയാണ്. അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശമുള്ള ഇവയെ ഉയര്ന്ന പ്രവാഹജന്മാർ എന്നുപറയുന്നു; ഈ ഉയര്ന്ന പ്രവാഹജീവികൾ സന്തുഷ്ടാത്മാക്കളാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. ഉയര്ന്ന പ്രവാഹ ദേവതകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദയാലുവായ ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷിച്ചു; പിന്നെ, മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ചിന്തിച്ചു. പ്രഭു, സ്വാമി, മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉദ്ദേശ്യസാഫല്യത്തോടെ സൃഷ്ടിച്ചു; സത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അതു ഉദിച്ചു. അപ്പോൾ, പ്രകടമായതിൽ നിന്ന് ഫലപ്രദമായ സൃഷ്ടിയായ മുന്നോട്ട് ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹം ഉദിച്ചു; മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിനാൽ അതിനെ 'മുന്നോട്ട് പ്രവാഹം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇവ പ്രകാശത്തിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളവരും, അന്ധകാരവും കലർന്നവരും, രാജസികസ്വഭാവമുള്ളവരും, അതിനാൽ ദുഃഖപൂർണ്ണരുമ്, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുമാണ്. മനുഷ്യർ, ഫലപ്രദരായ ഇവർ, അകത്തും പുറത്തും മറഞ്ഞവരാണു.