യമൻ, ക്രോധത്തോടെ തന്റെ വലതുകാൽ ഉയർത്തി ചായയെ പ്രഹരിച്ചു. യമന്റെ ഈ അക്രമത്തിൽ ചായ വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആകി. ദു:ഖഭരിതയായ ചായ യമനെ ശപിച്ചു; അതിന്റെ ഫലമായി യമന്റെ ഒരു കാൽ പുഴു നിറഞ്ഞു, രക്തവും പുകയുമുള്ള ഭയാനകമായ അവസ്ഥയിലായി. ഈ ദു:ഖത്തിൽ നിന്നും മോചനം നേടാൻ യമൻ ഗോകര്ണത്തിൽ പോയി, നിരാഹാരമായി വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ച്, പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ മഹാദേവനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു. ഭവന്റെ കൃപയാൽ, യമന് ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയും പിതൃരക്ഷാധികാരിയും ആകുകയും ശാപമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ഈ മഹത്വം, ത്രിശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ യമൻ നേടുകയായിരുന്നു. അതിനുമുമ്പ്, പാപരഹിതയായ ഭാനുവിന്റെ ഭാര്യ ഭാനുവിന്റെ അതിശയമായ പ്രഭ സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നു. അതുകൊണ്ട് ത്വഷ്ടൃയുടെ പുത്രി തന്റെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ചായയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ ധാർമ്മികയായ ചായ, കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, വടവ എന്ന പേരിൽ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. കാലവും പരിശ്രമവുംകൊണ്ട് സൂര്യദേവൻ, ഛായയുടെ രൂപം അറിഞ്ഞ്, കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ വടവയായ ചായയെ സമീപിച്ചു. അങ്ങനെ ത്വഷ്ടൃയുടെ പുത്രിയായ വടവ, സൂര്യനിൽ നിന്ന് ദൈവങ്ങളിലേയ്ക്കും മികച്ച വൈദ്യന്മാരായ അശ്വിനീദ്വയരെ പ്രസവിച്ചു. പിന്നീട്, മഹാത്മാവായ ഭാനുവിന്റെ പിതാവായ സൂര്യൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഉഗ്രമായ ചക്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവകാരണമായിത്തീർന്നു; ആ ചക്രം സൂര്യന്റെ ഭവനിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്. ഭാഗ്യശാലിയായ ത്വഷ്ടൃ, രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, പ്രധാന ദൈവായുധമായ സുദർശനം നിർമ്മിച്ചു. ഭാഗ്യശാലിയായ കൃഷ്ണൻ, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള ആ ചക്രം സ്വന്തമാക്കി. ആദ്യ മനുവിന് ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ എല്ലാവരും മനുവിന് തുല്യരായിരുന്നു. ഇക്ഷ്വാകു, നഭഗ, ധൃഷ്ണു, ശര്യാതി, നരിഷ്യന്ത, നഭാഗ, അരിഷ്ട, കരൂഷ, പൃഷധ്ര—ഈ ഒമ്പത് പേരുകളാണ് മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ. ഇവരിൽ ഏറ്റവും മുതിർന്നതും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ഇളാ, പുരുഷത്വം പ്രാപിച്ച് സുദ്യുമ്ന എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി; ഇത് മിത്രനും വരുണനും നൽകിയ അനുഗ്രഹത്താൽ ആയിരുന്നു. പിന്നീട്, ഒരു കാടിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, മനുവിന്റെ മകനായ സുദ്യുമ്ന വീണ്ടും സ്ത്രീയായി മാറി; ചന്ദ്രവംശത്തിന്റെ വർദ്ധനവിനാണ് ഇതു കാരണം. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ, ഇളാ കിംപുരുഷയായി; ആ നിലയിലും അവൾക്ക് സുദ്യുമ്ന എന്ന പേരാണ്. ഒരു മാസം വീരപുരുഷനായി, മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയായി ഇളാ ജീവിച്ചു; അവൾ ബുധന്റെ (സോമപുത്രൻ) വീട്ടിൽ താമസിച്ചു. ബുധനെ സമീപിച്ച് അവളവനുമായി സംയോജിച്ചു; അങ്ങനെ ബുധനിൽ നിന്ന് ഐലനായ പുരൂരവസിനെ പ്രസവിച്ചു. പുരൂരവസ്, ശിവഭക്തനും ചന്ദ്രവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനും ശക്തനും ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ഞാൻ ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശവൃദ്ധി വിശദീകരിക്കാം. സുദ്യുമ്നയ്ക്ക് മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: ഉത്കല, ഗയ, വിനതാശ്വ. ഉത്കലൻ ഉത്കലദേശത്തും, വിനതാശ്വൻ പടിഞ്ഞാറൻ ദേശത്തും, ഗയൻ ഗയ എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിലും ആധിപത്യം വഹിച്ചു. ആ നഗരത്തിൽ ദേവസഭയും പിതൃകളുടെ സ്ഥിരവാസവുമുണ്ട്. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മൂത്തവൻ മധ്യദേശം സ്വന്തമാക്കി. സുദ്യുമ്നയ്ക്ക് ഒരു പുത്രി ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവന് അവകാശം ലഭിച്ചില്ല; എന്നാൽ വസിഷ്ഠന്റെ വചനപ്രകാരം, പ്രസിദ്ധനായ സുദ്യുമ്നൻ പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ വസിച്ചു. പ്രതിഷ്ഠാനം ധാർമ്മികനായ രാജാവായ സുദ്യുമ്നന്റെ ഭരണപ്രദേശമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം രാജ്യം പുരൂരവസിന് നൽകി; അതുവഴി പുരൂരവസ് വലിയ പ്രശസ്തി നേടി. ഇക്ഷ്വാകുവിന് സ്ത്രീപുരുഷലക്ഷണങ്ങളുള്ള മാനവേയനെന്ന പുത്രനും, ധൈര്യശാലിയും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ വികുക്ഷി എന്ന പുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ നൂറ് പുത്രന്മാരിൽ മുതിർന്നവനായിരുന്നു; അവന്റെ പുത്രന്മാർ പതിനഞ്ചും പത്തും ആയിരുന്നു; അതിൽ മൂത്തവൻ കകുത്സ്ഥൻ, അവനിൽ നിന്ന് സുയോധനൻ ജനിച്ചു. പിന്നീട്, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പൃഥു, രാജാവായ വിശ്വക, വിശ്വകയിൽ നിന്ന് അർദ്രക, അർദ്രകയിൽ നിന്ന് യുവനാശ്വ, യുവനാശ്വയിൽ നിന്ന് മാണ്ഢാതൃ, ഇവരെല്ലാം ഈ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. മാണ്ഢാതൃയിൽ നിന്ന് പുരുകുത്സ, ശക്തനായ അംബരീഷ, ധാർമ്മികനായ മുചുകുന്ദ—ഈ മൂവരും ത്രിലോകപ്രസിദ്ധരാണ്. അംബരീഷിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിൽ മറ്റൊരു യുവനാശ്വ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ഹരിതൻ ജനിച്ചു; ഹരിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവരാണ്. ഇവരൊക്കെ അങ്കിരസിന്റെ വംശജരായിട്ടും ക്ഷത്രിയരായി മാറി; പുരുകുത്സയുടെ പാരമ്പര്യത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ത്രസദ്ദസ്യു ജനിച്ചു. നർമ്മദാതീരത്ത് സംഭൂതി ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ, അവനിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവൃദ്ധന്മാർ. ഇവരും അങ്കിരസിന്റെ വംശജരായിട്ടും ക്ഷത്രിയരായി മാറി. സംഭൂതി അനരണ്യ എന്ന മറ്റൊരു പുത്രനെയും പ്രസവിച്ചു. രാവണൻ ത്രിലോകവിജയത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഈ അനരണ്യയായിരുന്നു. അനരണ്യയിൽ നിന്ന് ബൃഹദശ്വ, അവനിൽ നിന്ന് ഹര്യശ്വ, ഹര്യശ്വയിൽ നിന്ന് ദൃശദ്വതീതീരത്ത് വസുമാനസ് രാജാവ്, അവനിൽ നിന്ന് ദിവ്യപ്രചോദനമുള്ള ത്രിധൻവൻ രാജാവ് ജനിച്ചു. ബ്രഹ്മപുത്രനായ ടണ്ടിൻ്റെ കൃപയാൽ, ശിഷ്യനായതിന്റെ ഫലമായി, അവൻ ആയിരം അശ്വമേധയാഗഫലം നേടി.