ശരവന്റെ രാജോഗുണം പ്രാബല്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവനിൽ നിന്നാണ് അണ്ഡം ജനിച്ചത്. ആ അണ്ഡത്തിൽ വിഷ്ണുവും കാലരുദ്രനും രൂപം ധരിച്ചു. ശരവൻ ജലത്തിൽ കിടന്നു വിശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് പ്രജാപതിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു, ഭൂമി ഉയർത്തി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകലും രാത്രിയും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുഷ്കാലത്തിന്റെ കണക്കുകളും നിർണയിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ യാഗങ്ങൾ, യുഗങ്ങളും കല്പങ്ങളും, ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ വർഷങ്ങൾ, ഋഷിമാരുടെ വർഷങ്ങൾ, ഈ നിശ്ചിത ചക്രങ്ങൾ എല്ലാം വിവരിച്ചു. അപ്പുറത്ത് പിതൃവർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, ആശ്രമികളിലെ ധർമ്മം, ലോകത്തിന്റെ വളർച്ചയും ക്ഷയവും, ദേവിയുടെ ശക്തിയുടെ ഉദയം എന്നിവയും പ്രതിപാദിച്ചു. സ്ത്രീപുരുഷ സ്വഭാവം, വിരിഞ്ചിയുടെ സൃഷ്ടി, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ, രുദ്രന്റെ എട്ടു രൂപങ്ങൾ അവന്റെ കരയലിനിടയിൽ പ്രതിപാദിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ഇടയിൽ ഉണ്ടായ തർക്കം, ലിംഗത്തിന്റെ പുതുമയുള്ള ഉദ്ഭവം, ശിലാദയുടെ തപസ്സ്, വൃത്രാരിയുടെ ദർശനം എന്നിവയും വിശദമാക്കി. ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവന്റെ പ്രാർത്ഥന, പുത്രലാഭത്തിന്റെ ദുർലഭത്വം, ശിലാദയും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, കമലജനനായകന്റെ ഉത്ഭവം എന്നിവയും വിവരിച്ചു. ഭവന്റെ ദർശനം, തിഷ്യ മാസത്തിൽ ഗുരുശിഷ്യസംഗമം, വ്യാസന്റെ അവതാരങ്ങൾ, കല്പങ്ങളും മന്വന്തരങ്ങളും എല്ലാം ഈ കഥയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കല്പങ്ങൾക്കിടയിലെ കല്പസ്വഭാവം, വിവിധ കഥകളുടെ ക്രമം, വാരാഹ കല്പത്തിൽ ഹരിയുടെ വരാഹാവതാരവും വിശദീകരിക്കുന്നു. മേഘവാഹന കല്പത്തിലെ കഥ, രുദ്രന്റെ മഹത്വം, വീണ്ടും വില്ലധാരി മुनിമാരുടെ ഇടയിൽ ലിംഗത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം എന്നിവയും പറയുന്നു. ലിംഗാരാധന, അഭിഷേകവിധി, ശുദ്ധിയുടെയും നിർണ്ണയചിഹ്നങ്ങൾ, വാരാണസിയുടെ മഹത്വം, ക్షേത്രത്തിന്റെ വിശദവിവരണം – ഇവയെല്ലാം വിവരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം, വിഷ്ണുവിന്റെ ഭവനം, അന്തരീക്ഷത്തിലും അണ്ഡത്തിലും ദൈവക്ഷേത്രങ്ങളുടെ വിവരണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ദക്ഷന്റെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ച, സ്വാരോചിഷമന്വന്തരത്തിൽ വീണ്ടും ദക്ഷന്റെ ശാപം, ആ ശാപത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനവും പ്രതിപാദിച്ചു. കൈലാസത്തിന്റെ വിവരണം, പാശുപതയോഗം, നാലു യുഗങ്ങളുടെ അളവ്, യുഗധർമ്മം എന്നിവയും വിശദമാക്കി. സന്ധ്യാവിഭാഗങ്ങളുടെ അളവ്, ഭവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സന്ധ്യാവൃത്താന്തങ്ങൾ, ശ്മശാനവാസം, അർദ്ധചന്ദ്രന്റെ ഉത്ഭവം – ഇവയെല്ലാം ഈ കഥയിൽ പറയുന്നു. ശംകരന്റെ വിവാഹം, പുത്രജനനം, അത്യധികം ലൈംഗികസംയോഗം മൂലമുള്ള ലോകങ്ങളുടെ നാശവും ഭയവും വിവരിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് സതീ ദേവത ദേവന്മാരെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശപിച്ചതും, രുദ്രൻ ശുകനെ പുറംതള്ളുന്നതും, ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവവും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഗ്രഹണസമയങ്ങളിലും മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിലും ലിംഗാഭിഷേകത്തിന്റെ മഹത്വം, മനസ്സിന്റെ ആകുലത, ദധീചിയും ഉപേന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള തർക്കം എന്നിവയും വിവരിക്കുന്നു. നന്ദിയുടെ ജനനം, ദേവദേവനോടുള്ള ഭക്തി, ഭക്തയുക്തയായ ഭാര്യയുടെ കഥ, ജീവികളുടെ ബന്ധങ്ങളുടെ ആലോചന – ഇവയും വിശദമായി പറയുന്നു. കർമ്മവും ജ്ഞാനവും സന്ന്യാസയോഗ്യതയുള്ളവരുടെ സ്വഭാവം, വസിഷ്ഠമഹാത്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ജനനം എന്നിവയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. മഹർഷികളുടെ വംശവൃദ്ധി, രാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തിയുടെ നാശം, കൗശികന്റെ ദുഷ്ടത, സുരഭിയുടെ ബന്ധനം – ഇവയും ഈ കഥയിൽ പറയുന്നു. വസിഷ്ഠന്റെ പുത്രനേക്കുറിച്ചുള്ള ദുഃഖം, അരുന്ധതിയുടെ വിലാപം, മരുമകളെ അയച്ചത്, ഗർഭസ്ഥന്റെ വാക്കുകൾ – ഇവയും വിവരിക്കുന്നു. പരാശരന്റെയും വ്യാസന്റെയും ശുകന്റെയും അവതാരങ്ങൾ, ശക്തിപുത്രൻ നടത്തിയ രാക്ഷസവധം – ഇവയും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവതകളുടെ പരമസത്യം, അനുഗ്രഹം മൂലമുള്ള ജ്ഞാനം, ഗുരു പുലസ്ത്യന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുരാണരചന – ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ അളവ്, ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗതികൾ, പ്രകാശകരങ്ങളുടെ പ്രയാണം, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ശ്മശാനവിധി, ശ്രാദ്ധയോഗ്യരും ശ്രാദ്ധവും – ഇതെല്ലാം വിശദീകരിക്കുന്നു. നന്ദിശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ക്രമം, പഠനത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ, അഞ്ചു യാഗങ്ങളുടെ മഹത്വവും വിധിയും – ഇവയും വിവരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ആചാരങ്ങൾ, സദാചാരപുത്രന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠത, വർഗ്ഗാനുസൃതമായ സംയോഗനിയമങ്ങൾ – ഇവയും പറയുന്നു. ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായതും അയോഗ്യമായതും, ഓരോ പാപത്തിനും പ്രായശ്ചിത്തം – ഇതെല്ലാം വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. നരകത്തിന്റെ സ്വഭാവം, കർമ്മാനുസൃതമായ ശിക്ഷ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കോ നരകത്തിലേക്കോ പോകുന്നവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ – ഇവയും വിശദീകരിക്കുന്നു. വിവിധ ദാനങ്ങൾ, യമപുരി, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രജപവിധി, രുദ്രമഹത്വം – ഇവയും പറയുന്നു. വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള മഹായുദ്ധം, വിശ്വരൂപനാശം, ശ്വേതനും യമനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, ശ്വേതനുവേണ്ടി കാലത്തിന്റെ നാശം – ഇവയും ഈ കഥയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ശംഭുവിന്റെ ദേവദാരുവനപ്രവേശം, ശംകരന്റെ കഥ, സുദർശനന്റെ കഥ, സന്ന്യാസാശ്രമങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ – ഇവയും വിവരിക്കുന്നു. ഭക്തിയാൽ സിദ്ധനായ രുദ്രനെ ബ്രഹ്മാവ് വിവരിച്ചു. അതേസമയം, മധുവും കൈടഭനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ചലനം എടുത്തുപോയപ്പോൾ ആ കഥ പറയുന്നു. ബ്രഹ്മാവിൽ പ്രാപിക്കാവുന്ന പരമജ്ഞാനം, ഹരിയുടെ മീനാവതാരം, വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അവസ്ഥകളിലെയും ജനനം – ദൈവലീലകളായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. രുദ്രാനുഗ്രഹത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെയും ജിഷ്ണുവിന്റെയും ഉത്ഭവം, കൂർമ്മാവതാരത്തിൽ ഹരി മന്ഥാനദണ്ഡം താങ്ങിയതും വിശദീകരിക്കുന്നു. സംകർഷണന്റെ ജനനം, കൗശികിയുടെ പുനർജനനം, യദുവംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ഹരിയുടെ യാദവരൂപധാരണവും പറയുന്നു. ശക്തിമാനായ ഹരിയുടെ അമ്മാവനായ ഭോജരാജാവിന്റെ ദുഷ്ടത, ഹരിയുടെ ബാല്യക്രീഡകൾ, പുത്രലാഭത്തിനായി ശംകരാരാധന – ഇവയും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. വൈഷ്ണവകപാലത്തിൽ നിന്ന് നരന്റെ ഉത്ഭവം, ഭൂഭാരഹരണത്തിനായി ഹരിയുടെ രുദ്രാരാധന – ഇവയും പറയുന്നു. മുന്പ്, വൈന്യപൃഥു ഭൂമിയെ ഉദ്ഭവിപ്പിച്ചത്, ദേവാസുരസമരത്തിൽ വിഷ്ണു ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിച്ചത് – ഇവയും വിവരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണാവതാരത്തിൽ മാധവൻ ദ്വാരകയിൽ വസിച്ചത്, ദുർവാസസിൽ നിന്ന് ഹരിക്ക് അവനവന്റെ ഹിതത്തിനായി ലഭിച്ച ശാപം – ഇതുപോലുള്ള അനവധി ദിവ്യകഥകൾ ഈ പുരാണത്തിൽ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.