ധർമ്മനു അഞ്ച് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: സംകല്പാ, മുഹൂർത്താ, സാധ്യാ, വിശ്വാ, ഭാമിനി എന്നിങ്ങനെ. ഇവരുടെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. വിശ്വാ വിശ്വദേവന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; സാധ്യാ സാധ്യന്മാരെ; മരുത്വതീ മരുതുകളെ; വസുവിന്റെ പുത്രന്മാർ വസുക്കളാണ്. ഭാനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ഭാനവന്മാർ; മുഹൂർത്തയുടെ പുത്രന്മാർ മുഹൂർത്തകന്മാർ; ലംബാ ഘോഷനാമാനനെ പ്രസവിച്ചു, നാഗവീഥിയുടെ പുത്രൻ യാമിജൻ. സംകല്പായുടെ പുത്രൻ സംകല്പൻ. ഇപ്പോൾ വസുക്കളുടെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു: ദിക്കുകളെ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രകാശമുള്ള ദേവതകളാണ് വസുക്കൾ. വസുക്കൾ എല്ലാ ജീവികളും ക്ഷേമം പ്രാപിക്കട്ടെ എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്. അവരുടെ പേരുകൾ: ആപ, ധ്രുവ, സോമ, ധര, അനില, അനല, പ്രത്യുഷ, പ്രഭാസ എന്നിങ്ങനെ എട്ട് പേർ. അജൈകപാദ, അഹിർബുധ്ന്യ, വിരൂപാക്ഷ, സഭൈരവ, ഹര, ബഹുരൂപ, ത്രയംബക, സുരേശ്വര, സാവിത്ര, ജയന്ത, പിനാകി, അപരാജിത—ഇവരാണ് പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ, ഗണങ്ങളുടെ അധിപന്മാർ. ഇപ്പോൾ കശ്യപന്റെ ഭാര്യമാരായ ആദിതി, ദിതി, അരിഷ്ടാ, സുരസാ, മുനി, സുരഭി, വിനതാ, താമ്രാ, ക്രോധവശാ, ഇലാ, കദ്രൂ, ത്വിഷാ, ദനു എന്നിവരുടെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ തുഷിതദേവന്മാർ ജനിച്ചു. വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാർ: ഇന്ദ്ര, ധാതാ, ഭാഗ, ത്വഷ്ടൃ, മിത്ര, വരുണ, അര്യമൻ, വിവസ്വാൻ, സവിതൃ, പൂഷ, അംശുമാൻ, വിഷ്ണു—ഇവരാണ് ആയിരം കിരണങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആദിത്യന്മാർ. ദിതിക്ക് കശ്യപനിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി: ഹിരണ്യകശിപു, ഹിരണ്യാക്ഷ. ദനുവിന് കശ്യപനിൽ നിന്ന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി; അവരിൽ ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ചിരുന്നവരാണ്. അവരുടെ ഇടയിൽ വിപ്രചിത്തി പ്രധാനനായി. താമ്രയ്ക്ക് ആറു പുത്രിമാർ ഉണ്ടായി: ശുകീ, ശ്യേനീ, ഭാസീ, സുഗ്രീവീ, ഗൃധ്രികാ, ശുചി. ശുകീ സത്യമായിട്ടാണ് തത്തകളും ആണ്ടികളും പ്രസവിച്ചത്; ശ്യേനീ കഴുകന്മാരെ; ഭാസീ ക്രൗഞ്ചപക്ഷികളെ. ഗൃധ്രികാ കഴുകന്മാരെയും പ്രാവുകളെയും പ്രസവിച്ചു; പരാവതീ മറ്റു പക്ഷികളെയും; ശുചി ഹംസ, സരസ, കാരണ്ട, പ്ലവ പക്ഷികളെയും പ്രസവിച്ചു. സുഗ്രീവീ ആടുകൾ, കുതിരകൾ,羊കൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കഴുതകൾ എന്നിവയെ പ്രസവിച്ചു. വിനതാ ഗരുഡനും അരുണനും പ്രസവിച്ചു. അങ്ങനെ, സൗദാമിനി എന്ന ഭയങ്കരയുളള ഒരു കന്യയും ജനിച്ചു; പുരാതനകാലത്ത് സുരസാ ആയിരം പാമ്പുകളെയും പ്രസവിച്ചു. കദ്രൂ, വ്രതനിഷ്ഠയുള്ളവളായി, ആയിരം തലകളുള്ള ആയിരം പാമ്പുകളെ പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ ഇരുപത്താറ് പേരാണ് ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായവർ: ശേഷ, വാസുകി, കർക്കോട, ശംഖ, ഐരാവത, കംബല, ധനഞ്ജയ, മഹാനീല, പദ്മ, അശ്വതര, തക്ഷക, ഇലാപത്ര, മഹാപദ്മ, ധൃതരാഷ്ട്ര, ബാലാഹക, ശംഖപാല, മഹാശംഖ, പുഷ്പദംഷ്ട്ര, ശുഭാനന, ശംഖലോമ, നഹുഷ, വാമന, ഫണിത, കപില, ദുര്മുഖ, പതഞ്ജലി എന്നിവരാണ് ഇവർ. കോപത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ അവൾ മഹാമായയോടെ ഒരു രാക്ഷസഗണത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. അതുപോലെ, ഗോമഹിഷി എന്ന മഹിളയും ഒരു രുദ്രഗണത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. സുരഭി കശ്യപന്റെ സന്തതിയായ അനേകം പശുക്കളെയും, കശ്യപൻ അനേകം മഹർഷിമാരെയും അപ്പസരസ്സുകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ഇലാ അനേകം കിന്നരന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു; അരിഷ്ടയും അനേകം ജനങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു; ഇലാ എല്ലാ പുല്ലുകളും മരങ്ങളും വളരുകയും ചെടികളും തിരകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ത്വിഷാ അനേകം യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും പ്രസവിച്ചു. ഇതാണ് സംക്ഷിപ്തമായി കശ്യപന്റെ സന്തതികൾ. അവരിൽ അനേകം പുത്രന്മാരുടെയും കൊച്ചുമക്കളുടെയും വംശങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ എല്ലാ സൃഷ്ടികളും മഹാത്മാവായ കശ്യപനാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരുമായ എല്ലാ ജീവികളും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രജാപതി അവരിൽ പ്രധാനരായവരെ ഭരണാധികാരികളായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുൻകാല സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലത്ത് അഭിഷിക്തരായവരുടെ ശേഷം, വൈവസ്വത മനുവിനെ മനുഷ്യരുടേയും അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. അവരുടെ നിർദേശപ്രകാരം, ഈ ഭൂമി ഏഴു ദ്വീപുകളുമായി, മലകളുമായി, ഇന്നും ധർമ്മത്തോടെയാണ് ഭരിക്കപ്പെടുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുൻകാല സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലത്ത് അഭിഷിക്തരായവരും വീണ്ടും അഭിഷിക്തരാകുന്നു, അവർ മനുക്കളാകുന്നു. മുൻകാല മന്വന്തരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു അവരുടെ ഭരണാധികാരികൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഓരോ പുതിയ മന്വന്തരത്തിലും പുതിയവരെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. മുൻകാലത്തും ഭാവിയിലും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും, സന്തതിക്കായി പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം, അങ്ങനെ ഭരിച്ചുവന്നവരാണ്. വംശം നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച് കശ്യപൻ വീണ്ടും തപസ്സ് ചെയ്തു: “എന്റെ വംശം നിലനിൽക്കാൻ ഒരു പുത്രൻ എനിക്ക് ജനിക്കട്ടെ” എന്ന് ധ്യാനിച്ചു. അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ ബ്രഹ്മയുമായി ഏകീകരിച്ചപ്പോൾ, മഹാശക്തിയുള്ള രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: വത്സരനും അസിതനും. വത്സരനിൽ നിന്നു നൈധ്രുവനും, മഹാപ്രശസ്തനായ റൈഭ്യനും ജനിച്ചു. റൈഭ്യയുടെ സന്തതിയെ റൈഭ്യർ എന്നും വിളിക്കുന്നു. നൈധ്രുവന്റെ വംശം ഞാൻ പറയുന്നു: ച്യവനന്റെ പുത്രിയിൽ നിന്നു സുമേധൻ ജനിച്ചു. അവൾ നൈധ്രുവന്റെ ഭാര്യയായി, കുണ്ഡപായിന്മാരുടെ മാതാവായി. അസിതയുടെയും ഏകപർണ്ണയുടെയും സംയുക്തത്തിൽ മഹാവിദ്വാൻ ബ്രാഹ്മണൻ ജനിച്ചു. ശാണ്ഡില്യരിൽ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലനായ ദേവലൻ മഹാതപസ്സുകാരനായിരുന്നു. ശാണ്ഡില്യർ, നൈധ്രുവർ, റൈഭ്യർ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ശാഖകളും, കശ്യപർ എന്ന മറ്റൊരു ശാഖയും ഉണ്ട്.