അവൻ ആയിരം കിരണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, അതുല്യമായ മഹിമയുള്ള, എട്ടു കൈകളും ഉള്ള, അത്യന്തം മംഗളസ്വരൂപിയായ, അർദ്ധം സ്ത്രീരൂപവും പ്രകടമായ മൂന്നു കണ്ണുകളും ഉള്ള ദേവാദിദേവനായ ഭഗവാനാണ്. അവന്റെ കൃപയാൽ മാത്രം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവേ, വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ മഴ പെയ്യുന്നു; തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ അവൻ വെള്ളം ആകാശത്തേക്ക് ആകർഷിച്ച്, ആയിരം മടക്കം വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ ഒഴുക്കുന്നു. ജലത്തിന് നശ്വരതയോ വർദ്ധനയോ ഇല്ലെന്ന് അവൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു; ധ്രുവനക്ഷത്രത്തിൽ സ്തിരമായ കാറ്റ് വീണ്ടും മഴയെ ശേഖരിക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും സൂര്യനിൽ നിന്നും നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിലുടനീളം പുറപ്പെട്ട മഴ, യാത്രയുടെ അവസാനം, ധ്രുവനക്ഷത്രം സ്ഥാപിച്ച സൂര്യനിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നത്. ഇനി ഞാൻ സൂര്യന്റെ രഥവും, ചന്ദ്രന്റെ രഥവും, മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെ ചലനവും, ജലധാരകന്റെ (വർഷാദേവൻ) കാര്യവും ലഘുവായി വിവരണം ചെയ്യാം. ബ്രഹ്മാവു ഒരു നിർദ്ദേശപ്രകാരം സൃഷ്ടിച്ച സൂര്യന്റെ രഥം വർഷത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവേ. ആ രഥത്തിനു മൂന്നു നാവുകളും അഞ്ചു അകത്തളങ്ങളുമുള്ള ഒരു സ്വർണ്ണചക്രം ഉണ്ട്; അതാണ് ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥാനം, പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യന്റെ ആസ്ഥാനം. ആ രഥം ഒൻപതിനായിരം യോജന ദൈർഘ്യവും വീതിയുമുള്ളതാണ്; അതിന്റെ അക്ഷം, രഥത്തിന്റെ തട്ടിന്റെ ഇരട്ടിയളവാണ്. അയോജിതമായ കുതിരകൾ ആ രഥത്തിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; ചക്രം എവിടെയാണോ നില്ക്കുന്നത്, അവിടെ തന്നെ വേദമാനങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഏഴ് കുതിരകളും നില്ക്കുന്നു. ചക്രത്തിന്റെ അകത്തളങ്ങൾക്കൊപ്പം അക്ഷം ധ്രുവത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ചക്രം കുതിരകളോടൊപ്പം ചുറ്റുന്നു, അക്ഷവും ധ്രുവത്തോടൊപ്പം ചുറ്റുന്നു. അക്ഷവും ഏകചക്രവും ധ്രുവം പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ ചുറ്റുന്നു; വാതങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ധ്രുവം പ്രകാശങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു. രഥത്തിന്റെ രണ്ടു കിരണങ്ങൾ, യോക് (കുതിരകൾ കെട്ടുന്ന ഭാഗം) അക്ഷം എന്നിവയുടെ അറ്റങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു; കിരണങ്ങൾ ധ്രുവത്തിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു, യോകും അക്ഷവും ചുറ്റുന്നു. ചുറ്റുമ്പോൾ, ആകാശരഥം വൃത്തങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; യോക് അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ രഥത്തിന്റെ വലതുവശത്താണ്. ധ്രുവത്താൽ, കുതിരകളിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്ന reins-ൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ചുറ്റുമ്പോൾ കിരണങ്ങൾ ധ്രുവത്തെ പിന്തുടരുന്നു. വാതം കൊണ്ടുള്ള ഈ രഥത്തിന്റെ യോക് അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റം ഒരു തൂണിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; കയറുപോലെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ചുറ്റുന്നു. ചുറ്റുമ്പോൾ, ഉത്തരയാനത്തിൽ കിരണങ്ങൾ വൃത്തങ്ങളിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു, ദക്ഷിണയാനത്തിലേക്ക് തിരിയുമ്പോൾ വൃത്തങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു. ധ്രുവം നിയന്ത്രിക്കുന്ന കിരണങ്ങൾ പിൻവലിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ അകത്തായി നില്ക്കുന്നു, വൃത്തങ്ങളിൽ ചുറ്റുന്നു. രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ എൺപത് നൂറ് വൃത്തങ്ങൾ ഉണ്ട്; കിരണങ്ങൾ ധ്രുവം വിട്ട് വീണ്ടും മടങ്ങുമ്പോൾ. അതുപോലെ സൂര്യൻ പുറത്ത് വൃത്തങ്ങളിലൂടെയും, വേഗത്തിൽ ആ വൃത്തങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാരും ഋഷികളും പകലും രാത്രിയും ഭാസ്കരദേവനെ, സകലജീവനുടെയും അധിപതിയെ, എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു. ആ രഥത്തിൽ ദേവന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, ഋഷികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, ഗണാധിപന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരാണ് വാസം ചെയ്യുന്നത്. ഇവർ എല്ലാവരും സൂര്യനോടൊപ്പം, ഓരോ ദമ്പതികളും രണ്ടു മാസത്തിനായി മാറിമാറി വസിക്കുന്നു; ഭാസ്കരന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ, മംഗളമായ തേജസ്സിന് തങ്ങളുടെ ശക്തി നൽകുന്നു. ഋഷികൾ രവിയെ സ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തുന്നു; ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും നൃത്തഗാനങ്ങളാൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഗണാധിപന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഭൂതഗണങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു; സർപ്പങ്ങൾ സൂര്യനെ ചുമക്കുന്നു; യാതുധാനന്മാർ അവനെ പിന്തുടരുന്നു. വാലഖില്യർ സൂര്യനെ അസ്തമയത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; ഉദയകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റുന്നു; ഇങ്ങനെ, ഓരോ ദമ്പതികളും രണ്ടു മാസത്തേക്ക് സൂര്യനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു. മധു, മാധവ, ശുക്ര, ശുചി, നഭസ, നഭസ്യ, ഈഷ, ഊർജ, സഹസ, സഹസ്യ, തപസ്യ, തപ—ഇവയാണ് മനുഷ്യരുടെ ഒരു വർഷം രൂപവത്കരിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങൾ. വസന്തം (വസന്തം), ഗ്രീഷ്മം (വേനൽ), വർഷ (മഴക്കാലം), ശരദ് (ശരത്കാലം), ഹേമന്തം (പുതിയശീതം), ശിശിരം (പഴയശീതം)—ഇവയാണ് ഋതുക്കൾ. ധാത, അര്യമൻ, മിത്ര, വരുണ, ഇന്ദ്ര, വിവസ്വാൻ, പുഷൻ, പർജന്യ, അൻശു, ഭാഗ—ഇവരാണു ദേവന്മാർ. ത്വഷ്ടൃ, വിഷ്ണു, പുൽസ്ത്യ, പുൽഹ, അത്രി, വസിഷ്ഠ, അംഗിരസ്, ഭൃഗു—മഹാമുനികൾ. ഭരദ്വാജ, ഗൗതമ, കശ്യപ, ക്രതു, ജമദഗ്നി, കൗശിക, വാസുകി, കങ്കണികര—ഇവരും. തക്ഷക, സർപ്പനായ നാഗൻ, ഏലപത്ര, ശംഖപാല, എയരാവത—ഇവരും. ധനഞ്ജയ, മഹാപദ്മ, കാർക്കോടക; കംബല, അശ്വതര, തുംബുരു, നാരദ—ഇവരും. ഹാഹ, ഹുഹു—മഹാമുനികൾ; വിശ്വാവസു, ഉഗ്രസേന, സുരുചി, പരാവസു—ഇവരും. ചിത്രസേന, ഉർണായു, ധൃതരാഷ്ട്ര, സൂര്യവർച, കൃതസ്ഥല—ദേവി; ശുഭനാന, ശുഭശ്രോണി, പുന്ജികസ്ഥല, മേനക, സഹജന്യ, പ്രമ്ലോച, ശുചിസ്മിത—അപ്സരസുകൾ. അനുമ്ലോച, ഘൃതാച്ചി, വിശ്വാച്ചി, ഉർവശി, പൂർവചിത്തി, തിലോത്തര—ദേവി; രംഭ, അംഭോജവധന, രഥകൃത, ഗ്രാമണി, രഥോജ, രഥചിത്ര, സുബാഹു, രഥസ്വന—ഇവരും. വരുണ, സുശേന, സേനജിത്, താർക്ഷ്യ, അരിഷ്ടനേമി, ക്ഷതജിത്, സത്യജിത്—ഇവരും. രാക്ഷോഹേതി, പ്രഹേതി, പൗരുഷയ, വധ—സർപ്പൻ, കടുവ, വെള്ളം, കാറ്റ്, മിന്നൽ, സൂര്യൻ—ഇവയും. ഇങ്ങനെയാണ് സൂര്യന്റെ രഥവും, അവനോടൊപ്പം വസിക്കുന്ന ദേവഗണങ്ങളും, മഹർഷികളും, ഗന്ധർവ-അപ്സരസുകളും, സർപ്പരാക്ഷസാദികളും, കാലചക്രവും, വർഷചക്രവും, ഈ സൃഷ്ടിയിലെ അദ്ഭുതമായ ക്രമവും മഹത്വവും.