ശ്രേഷ്ഠനായ സന്യാസിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ശാകദ്വീപത്തിലെ ഏഴു മലകളെപ്പറ്റി വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. അവയുടെ പേരുകൾ ഉദയ, റൈവത, ശ്യാമക, രാജത, അംബികയുടെതായ മനോഹരമായ രാജത, അംബികേയയിലുപരി ഔഷധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആഹ്ലാദകരമായ ഒരു മലയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, കേശരി എന്ന മലയും ഉണ്ട്, അതിൽ നിന്നാണ് കാറ്റ് ഉരുവാകുന്നത്. പുഷ്കര ദ്വീപിൽ വലിയ ഒരു പാറമലയും കാണപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ ഉജ്ജ്വലത മനോഹരമാണ്. വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശിഖരങ്ങൾ, ഉയർന്ന പാറക്കൂട്ടങ്ങൾ, ഈ വലിയ മല ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കേ അർധഭാഗത്ത് അത്ഭുതകരമായ ശിഖരവുമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അമ്പത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ, മുപ്പത്തി നാലു ആയിരം യോജനങ്ങൾ താഴേക്ക് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മഹാമല, ദ്വീപിന്റെ അർധഭാഗം ചുറ്റി, തീരത്തടുത്ത്, പുതുതായി ഉദിച്ച ചന്ദ്രക്കലപോലുള്ള മാനസോത്തര മല പ്രകാശിക്കുന്നു. അമ്പത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ, സമം വലിപ്പത്തിലും വൃത്താകൃതിയിലും നിലകൊള്ളുന്നു. ദ്വീപിന്റെ പാശ്ചാത്യ അർധഭാഗത്ത്, മാനസ എന്ന ഭൂധാരമല, ഒറ്റ വലിയ ശിഖരമായി, അതിന്റെ ഘടനയാൽ രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ദ്വീപിൽ, രാജതയും മാനസ്യയും എന്ന രണ്ടു ശുഭവും പുണ്യവും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങൾ മലയെ ചുറ്റി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. മാനസയുടെ പുറത്ത് മഹാവീത എന്ന പ്രദേശം, അകത്തായി ധാതകീഖണ്ഡം എന്ന പ്രദേശം അറിയപ്പെടുന്നു. പുഷ്കര ദ്വീപിന്റെ വലിപ്പത്തോളം, എല്ലാ ദിശകളിലും സ്വാദിഷ്ടമായ വെള്ളവും തൈരും നിറഞ്ഞ മഹാസമുദ്രം ഈ കമലദ്വീപിനെ ചുറ്റുന്നു. അതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണവും വ്യാസവും പുഷ്കരത്തോടു തുല്യമാണ്; ഇങ്ങനെ ഏഴു ദ്വീപുകളും ഓരോന്നും ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ ദ്വീപിനും അതിനെ ചുറ്റുന്ന ഏഴാമത്തെ സമുദ്രവും, ഇങ്ങനെ ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും അനുക്രമമായി വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു. പുഷ്കരത്തിന് അപ്പുറം, അനുക്രമമായി, സ്വാദിഷ്ടമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ മഹാസമുദ്രം എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന് അപ്പുറം, ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ള, ഒറ്റ വലിയ പാറക്കല്ലുപോലുള്ള, ലോകങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായ മഹാകനകഭൂമി കാണപ്പെടുന്നു. അതിന് അപ്പുറം, ചക്രത്തിന്റെ അതിരായി, പ്രകാശമുള്ളതും, പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതുമായ, ലോകാലോക എന്ന മല നിലകൊള്ളുന്നു. ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ ഈ മലയുടെ വ്യാപ്തി വരെ ഭൂമി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഉയരം പത്ത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതേ വലിപ്പം, ലോകാലോക മഹാമലയുടെ വീതിയും. അതിന്റെ അടുത്ത ഭാഗത്ത് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അകത്തുള്ള ഭാഗത്ത്, എപ്പോഴും അന്ധകാരമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ലോകാലോക എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതാണ് ഭൂമിയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും പരിധി. സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഭൂമിയും സ്വർഗ്ഗവും, ധ്രുവതാരത്തോളം, ഏഴു കാറ്റിന്റെ വലയം, ആവഹ മുതലായവ സ്ഥാപിതമാണ്. ആവഹ, പ്രവഹ, അനുവഹ, സംവഹ, വിവഹ, പിന്നെ പരാവഹ, ഒടുവിൽ പരിവഹ—ഇവയാണ് കാറ്റിന്റെ ഏഴു വലയങ്ങൾ. അതുപോലെ, മേഘങ്ങൾ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, സപ്തർഷികൾ, ധ്രുവതാരവും—all ഇവ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് പതിനഞ്ചു യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് സൂര്യന്റെ മണ്ഡലത്തേക്കുള്ള ദൂരം ഒരു ലക്ഷം യോജനങ്ങൾ; അതിന് മുകളിലേക്ക് സൂര്യന്റെ രഥം പതിനാറു ആയിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഭൂമിക്ക് മുകളിലേക്ക്, മേരു എൺപത്തെ നാലു ആയിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ; ധ്രുവതാരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കോടി യോജനങ്ങൾ വ്യാപ്തിയിൽ മഹർലോകം, അതിന്റെ മുകളിലാണ് ജനലോകം, രണ്ട് കോടി യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ; ജനലോകത്തിൽ നിന്ന് തപോലോകം നാലു കോടി യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ; പ്രജാപതിയുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മലോകം ആറു കോടി യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ. ഈ ഏഴു പുണ്യലോകങ്ങൾ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനകത്ത് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. അകത്ത്, ഏഴു പാതാളലോകങ്ങളും, അനേകം നരകങ്ങളും, മായയോടെ ഇരുപത്തിയെട്ട് ഭയാനകമായവയും നിലകൊള്ളുന്നു. പാപികൾ അവരുടെ കർമ്മഫലപ്രകാരം അവിടെ ഉപദ്രവിക്കപ്പെടുന്നു; അവീചി, റൗരവ തുടങ്ങിയ എല്ലാ നരകങ്ങളും അവയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോന്നിലും അഞ്ചു പ്രത്യേക നരകങ്ങൾ ഉണ്ട്; ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അതിന്റെ കവചങ്ങളും ഞാൻ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹിരണ്യഗർഭനിന്റെ സൃഷ്ടി, അതിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ, അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് ഉള്ളതായും, അവയിൽ പതിനാലു ലോകങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നതായും, ആദിമവസ്തു (പ്രകൃതി) എല്ലായിടത്തും, മുകളിലും, താഴെയും, അകത്തും, പുറത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനും മഹേശ്വരൻ ആണ് കാരണഭൂതൻ; അകത്തും, പുറത്തും, കവചത്തിലും മഹേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അന്ധകാരത്തിന്റെ അവസാനം, അതിനപ്പുറം, അഷ്ടരൂപനായ മഹേശൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു—ഇതാണ് മഹാദേവന്റെ സ്വഭാവം. ശരീരമില്ലാത്തത് തന്നെയാണ് പരമാത്മാവിന്റെ മുഴുവൻ ശരീരം—അഷ്ടരൂപിയായ ശർവൻ, ശിവൻ, ഗൃഹസ്ഥൻ. ദിവ്യപ്രകൃതി ഭാര്യയാണ്; മഹതും മറ്റു സൃഷ്ടികളും സന്തതികൾ; കന്നുകാലികളും ദാസ്യരും—all ഇവ ശരീരത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവരാണ്. ഭഗവാൻ ആദിയുമില്ല, അന്തിയുമില്ല, അനന്തൻ; പ്രധാനം അടിയന്തരമായ ഏഴു, പ്രധാനത്തിന്റെ രൂപം, പതിനാറു ഭാഗങ്ങളുള്ള മഹേശ്വരൻ, അഷ്ടരൂപൻ—അവൻ ഒരാൾ മാത്രമാണ്. അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഭൂമി, മലകൾ, മേഘങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദീപ്തിമാന്മാരായ നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഇന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവതകൾ, ദിവ്യജാതികൾ, ചലനശീലികളും അചലങ്ങളും—all നിലകൊള്ളുന്നു. യക്ഷനെ ചിഹ്നങ്ങളില്ലാതെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ഭഗവാനെ കണ്ടപ്പോൾ, 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന സംശയത്തിൽ അവർ പെട്ടു. യക്ഷനെ സമീപിച്ചപ്പോൾ, അഗ്നിയും മറ്റു ദേവതകളും, അവരുടെ ശക്തികൾ ക്ഷയിച്ചിരുന്നതിനാൽ, കൂടുതൽ ക്ഷയിച്ചു. അഗ്നി യക്ഷനുസമീപം ഒരു പുല്ല് പോലും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; കാറ്റ് ആ പുല്ല് നീക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ഇന്ദ്രനു നേതൃത്വം നൽകുന്ന ദേവതകൾക്ക് അവരുടെ ശക്തികൾ പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. ഈവിധം, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഘടനയും അതിലെ ലോകങ്ങളും, ദേവതകളും, കാറ്റ്, മല, സമുദ്രം, മഹേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയും, യക്ഷന്റെ അത്ഭുതവും, സൃഷ്ടിയുടെ അത്ഭുതകഥയും സന്യാസിയോട് സ്നേഹപൂർവ്വം വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.