ശ്രീകണ്ഠൻ അധിഷ്ഠിതമായ അതി വിശിഷ്ടമായ സാന്നിദ്ധ്യങ്ങൾക്കുറിച്ച് ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിക്കാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഈ സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന സർവ്വഭൂമണ്ഡലവും ശ്രീകണ്ഠന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. കാലാഗ്നിശിവൻ വരെ അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ദേവകൂട്ടപർവതത്തിലെ അതിമനോഹരമായ മഹാകൂട്ടയുടെ നടുവിൽ, സ്വർണ്ണം, വെഡുരം, മാനിക്യം, നീലവും പുഷ്പരാജും പോലുള്ള രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരു വിശിഷ്ടമായ വനമുണ്ട്. അതിൽ ഉത്തമരത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ശാഖകളുള്ള, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ വനമാണ് അത്. ചമ്പക, അശോക, പുണ്ണാഗ, ബകുല, അസന എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ടും, പാരിജാതം നിറഞ്ഞതുമായ ഈ വനത്തിൽ അനേകം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വസിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ധാതുക്കൾ കൊണ്ടും, വിവിധപുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ, പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഈ വനത്തിൽ, അത്യപൂർവ്വ ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സാന്ദ്രമാണ്. ശുദ്ധവും മധുരവുമായ വെള്ളം ഒഴുകുന്ന ഉറവുകളാൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ വനത്തിൽ, പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറുന്ന ജലവെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും, അനേകം അത്ഭുതങ്ങളും കാണാം. പുഷ്പക്കുലങ്ങൾ കൊണ്ടു ഒഴുകുന്ന നദികൾ, പച്ചപ്പും, വലിയ വേരുകളും, പലതരം തണ്ടുകളും ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. നിരന്തരമായ തണൽ നൽകുന്ന, പത്തു യോജനവൃത്തിയുള്ള ആ വനമാണ് ഭൂതവനം, വിവിധ ജീവികളുടെ വാസസ്ഥാനം. അവിടെ മഹാദേവനായ ശങ്കരന്റെ ദിവ്യമായ വാസസ്ഥാനം ഉണ്ട്. മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ വാസസ്ഥാനം സ്വർണ്ണഭിത്തികളാൽ, രത്നതോരണങ്ങളാൽ, അത്ഭുതമായ ക്രിസ്റ്റൽ ഗോപുരങ്ങളാൽ മനോഹരമാണ്. രത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച സിംഹാസനങ്ങൾ, മംഗളകരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടിയവയും, ഭൂമിയിൽ പൂർണ്ണമായി സ്ഥാപിച്ചവയും അവിടെ ഉണ്ട്. ഭാഗ്യവാനായ ശര്വൻ അവിടെ അധിഷ്ഠിതനാണ്. വാടാത്ത പുഷ്പമാലകൾ, വിവിധ വർണ്ണത്തിലുള്ള ഭവനങ്ങൾ, ക്രിസ്റ്റൽ തൂണുകളാൽ അണിയിച്ച പവിത്രമായ മണ്ഡപങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. സർവ്വഭൂതനാഥന്മാർ അങ്ങേയറ്റം ഭക്തിയോടെ ഇവിടെയെത്തുന്നു; ബ്രഹ്മാവും, ഇന്ദ്രനും, ഉപേന്ദ്രനും, കാട്ടുപന്നികളും, ആനകളും, സിംഹങ്ങളും, കരടികളും, കടുവകളും, ഒട്ടകങ്ങളും, കുരങ്ങുകളും ഇവിടെയെത്തുന്നു. ഗിധം, ആണ്ടിപ്പക്ഷി, മാൻ, ഒട്ടകം തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങളുള്ളവരും, ഗർജ്ജനപർവ്വതം പോലെയുള്ള മഹാശക്തിയുള്ള പ്രമഥസംഘങ്ങളും, പച്ചകേശരും, ഭയാനകവേഷവും, വലിയ കൈകളും, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളും രൂപങ്ങളും ഉള്ളവരും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രകാശമുള്ള മുഖങ്ങളുമായി, മഹത്തായ പ്രവർത്തികളുമായി, ബ്രഹ്മ, ഇന്ദ്ര, വിഷ്ണു എന്നിവരെപ്പോലെയുള്ള മഹത്തായ നന്ദീശ്വരന്മാരും, അണിമാദി ശക്തികൾ കൈവശമുള്ളവരും ഇവിടെയുണ്ട്. അവിടെ അമരന്മാരും വലിയ സഭകളും ഒരിക്കലും ഇല്ലാതാകാറില്ല. ദേവന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭവഭൂതനാഥനായ പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. താളങ്ങൾ, ശംഖങ്ങൾ, മൃദംഗങ്ങൾ, ഭേരി, ഡിണ്ഡിമ, ഗോമുഖ എന്നിവയുടെ സംഗീതത്തോടും, മനോഹരഗാനത്തോടും, അളവിലുള്ള ഗർജ്ജനത്തോടും കൂടി മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു. പ്രമഥന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഋഷിമാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവ് എന്നിവരും പ്രമഥനാഥനായ മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു. അവിടെ ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും ശംകരനെ ആരാധിക്കുന്നു; അന്നത്തെ ശൃംഗം വിഭജിച്ചും ശംഖം പോലുള്ള പ്രകാശം ഉള്ളതുമാണ്. കൈലാസം യക്ഷരാജാവായ മഹാത്മാവായ കുബേരന്റെ വാസസ്ഥലവും, കോടിയധികം യക്ഷന്മാരുടെയും മറ്റു മഹാത്മാക്കളുടെയും വാസസ്ഥലവുമാണ്. അവിടെ ഭവൻ, ദേവനാഥൻ, മഹാദേവന്റെ മഹാശയമായ ക്ഷേത്രവും ഉണ്ട്. ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ സോമനും തന്റെ അനുചിതന്മാരുമായ് ഹരനുമുണ്ട്. അവിടെ മന്ദാകിനി എന്ന നദിയുണ്ട്, നളിനി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. കുബേരന്റെ മനോഹരമായ ശൃംഗത്തിൽ സ്വർണ്ണത്തിലും രത്നങ്ങളിലും നിർമ്മിച്ച പടികളോടുകൂടിയ, ധാരാളം വെള്ളമുള്ള ഈ നദി ഒഴുകുന്നു. സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച താമരകളും, സുഗന്ധവും സ്പർശവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവയും, നീലവെഡുരംപത്രങ്ങളുമുള്ള വലിയ മനോഹരമായ താമരകളും ഈ നദിയിൽ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കുമുദം, വലിയ താമരകൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ടും, യക്ഷികൾ, ഗന്ധർവികൾ, ദിവ്യസ്ത്രികൾ, അപ്സരസ്സ് എന്നിവരുടെ സേവനത്തോടും ഈ നദി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ മന്ദാകിനി പുണ്യനദിയാകുന്നു; ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, കിന്നരർ എന്നിവരുടെ സ്പർശം ലഭിച്ച അത്യശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ ജലമാണ് അതിന്. നദിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ, വെഡുരം രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ അനശ്വരനായി വസിക്കുന്ന, ഭവന്റെ മംഗളകരമായ ക്ഷേത്രമുണ്ട്. കിഴക്കേയും തെക്കേയും ഭാഗത്തുള്ള സ്വർണ്ണനന്ദാ നദിയുടെ തീരത്ത്, ആയിരക്കണക്കിന് ദ്വിജന്മാർ നിറഞ്ഞ, മൃഗപക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ ഒരു വനമുണ്ട്. അവിടെ, തന്റെ അനുചിതന്മാരോടും അംബയോടും കൂടെ, പർവ്വതം പോലെയുള്ള ഭവനത്തിൽ, നന്ദയുടെ പടിഞ്ഞാറേ തീരത്ത്, അല്പം തെക്കോട്ട് ചായ്ച്ച്, അദ്ദേഹം ക്രീഡിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് രുദ്രപുരി എന്ന നഗരം; വിവിധ രാജപ്രാസാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്. അവിടെ, ശിവൻ സ്വയം നൂറിരട്ടി രൂപത്തിൽ വിഭജിച്ച്, അംബയോടും അനുചിതന്മാരോടും കൂടെ ക്രീഡിക്കുന്നു. അതാണ് ശിവന്റെ വാസസ്ഥലം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ, ശര്വന്റെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഓരോ ദ്വീപിലും, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, പർവ്വതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും, നദീതീരങ്ങളിലും, തടാകങ്ങളിലും, ജലസന്ധികളിലും, ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാനാതരം നദികൾ ഇവിടെ വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും ജലസമൃദ്ധമായവയും, മംഗളകരവുമാണ്. തടാകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച്, അനന്തമായവയാണ്. കിഴക്കോട്ട് മുഖം, തെക്കോട്ട് വായന, വടക്കിൽ ഉത്ഭവം, പടിഞ്ഞാറ് സ്രോതസ്സുള്ളവയും, ശുദ്ധവും, വർഷംതോറും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നവയും ഇവിടെയുണ്ട്. ആകാശസമുദ്രം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സോമം എല്ലാ ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനവുമാണ്; ദേവന്മാർക്ക് അമൃതസ്വരൂപമായതുമാണ്. അതിൽ നിന്ന് ഒരു പുണ്യനദി ഒഴുകുന്നു; അതിന്റെ ജലം ശുദ്ധവും, ആകാശത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നവയുമാണ്. ഏഴാമത്തേതായ അവൾ വായുവിന്റെ വഴി പിന്തുടർന്ന് അമൃതജലമായി ഒഴുകുന്നു. അവൾ പ്രകാശങ്ങളേയും, പ്രകാശവാന്മാരായ സംഘങ്ങളേയും സേവിക്കുന്നു; ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രകോടികളുമായി അവൾ ബന്ധപ്പെട്ടു നില്ക്കുന്നു. ചന്ദ്രൻ ദിവസേന ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ അവളും, എൺപത്തിനാലായിരം യോജനങ്ങൾ ഉയരത്തിൽ ഉയർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ശ്രീകണ്ഠന്റെ ക്രീഡാഭൂമിയായ മഹാമേരു അത്തോളം ദൂരം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ ശര്വൻ, അംബയോടും ഗണനാഥന്മാരോടും കൂടെ ഇരിക്കുന്നു.