അങ്ങനെ, വനങ്ങളിൽ പാർക്കുന്നവരുടെ വിശാലമായ സമൂഹത്തെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു. അവരെയെല്ലാം വിശദമായി വിവരിക്കാൻ എനിക്കു പോലും കഴിയില്ല, അവരത്രയേറെ അനന്തമായവരാണ്. ശീതാന്തശൃംഗത്തിൽ, പുണ്യമായ പാർിജാതവനത്തിൽ, ഇന്ദ്രൻ വസിക്കുന്നു. അതിന്റെ കിഴക്കോട്ട്, വിശാലമായ കുമുദപർവതനിരകൾ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ, ദാനവരുടെ എട്ടു പുരാതന നഗരങ്ങൾ ഉദിച്ചുവന്നു. പുണ്യമായ സുവർണകോടരത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ രാക്ഷസർ വസിക്കുന്നു. നീലകന്മാരുടെ അറുപത്തിയെട്ട് പുരാതന നഗരങ്ങൾ അവിടെയുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. മഹാനീലയെന്ന പർവതാധിപതിയിൽ പതിനഞ്ച് പുരാതന നഗരങ്ങളുമുണ്ട്. കുതിരമുഖന്മാരുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും ശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽ, വേണുസൗധപർവതത്തിൽ വിദ്യാധരരുടെ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വൈകുണ്ഠത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ഗരുഡൻ വസിക്കുന്നു. കരഞ്ജയിൽ നീലലോഹിതനും, വസുധാരയിൽ വസുക്കളുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. മഹത്തായ രത്നധാരപർവതത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷിമാർ വസിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള ഏഴ് പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ സമ്പന്നരായ സിദ്ധന്മാരാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. പരമപർവതമായ ഏകശൃംഗത്തിൽ പ്രജാപതിയുടെ മഹാമന്ദിരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഗജശൈലയിൽ ദുർഗ്ഗയും മറ്റു ദേവതകളും, ജ്ഞാനികളായ വസുക്കളുമാണ് വസിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ആദിത്യന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ ഇവിടെയെല്ലാം തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പൊൻകെട്ടിയ പരമപർവതത്തിൽ എൺപതു ദിവ്യ നഗരങ്ങളുമുണ്ട്. സുനീലപർവതത്തിൽ അഞ്ചു നൂറ് ദശലക്ഷം രാക്ഷസർ വസിക്കുന്നു. പഞ്ചകൂറ്റയിൽ അത്രയേറെ വലിയ പുരാതന നഗരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. ശതശൃംഗത്തിൽ അതിക്രമശക്തിയുള്ള യക്ഷന്മാരുടെ നൂറ് നഗരങ്ങളുണ്ട്. താമ്രാഭയിൽ കാദ്രവേയന്മാർ വസിക്കുന്നു; വിശാഖയിൽ ഗുഹയുടെ വാസസ്ഥലവുമുണ്ട്. ശ്വേതോദരയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ മുനികളും മഹാത്മാവായ സുപർണനും വസിക്കുന്നു. പിശാചകപർവതത്തിൽ കുബേരന്റെ വാസവും, ഹരികൂറ്റയിൽ ഹരിയുടെ ഭവനവുമുണ്ട്. കുമുദപർവതത്തിൽ കിന്നരന്മാർ, അഞ്ജനയിൽ ചാരണന്മാർ, കൃഷ്ണപർവതത്തിൽ ഗന്ധർവന്മാർ, പാണ്ഡുരയിൽ ഏഴ് നഗരങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ, വിദ്യാധരർ സമസ്തഭോഗസമ്പന്നരായി ഇവിടെ വസിക്കുന്നു. സഹസ്രശിഖരപർവതത്തിൽ ഭയാനകകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദൈത്യന്മാരാണ് വസിക്കുന്നത്. ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുക്കളായ ഏഴായിരം പുരാതന നഗരങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. മുകുടപർവതത്തിൽ പാമ്പുകൾ വസിക്കുന്നു; പുഷ്പകേതുവിൽ മഹർഷിമാരാണ് വസിക്കുന്നത്. പ്രധാനപ്പെട്ട പർവതങ്ങളിൽ വൈവസ്വതൻ, സോമൻ, വായു, പാമ്പുകളുടെ നാഥൻ, തക്ഷകൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു വാസസ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, മഹാത്മാവായ ഗുഹ, കുബേരൻ, സോമൻ, മറ്റു മഹാത്മാക്കൾ ഇവിടെയെല്ലാം തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. സীমാപർവതങ്ങളിലുപോലും പ്രധാനപ്പെട്ട പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്. ശ്രീകണ്ഠൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ആധാരമായ ഉമയുമായി ചേർന്ന് ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നു. ദേവതകളുടെ നാഥനായ ശ്രീകണ്ഠന്റെ ഈ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്ഭവം; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അങ്ങനെ, അനന്തനും മറ്റും ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെയും രക്ഷാധികാരികളായി, സർവ്വാധിപന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവർക്കു ശേഷം വിദ്യേശ്വരന്മാരാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇപ്പോൾ, ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി ശ്രീകണ്ഠൻ വസിക്കുന്ന പുണ്യസ്ഥലങ്ങളെ കുറിച്ച് പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ സർവ്വജഗത്തും ശ്രീകണ്ഠൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ കാലാഗ്നിശിവൻ വരെ വിശദമായി വിവരിക്കും. ദേവകൂട്ടപർവതത്തിലെ മഹാകൂട്ടയുടെ നടുവിൽ, പൊൻ, വൈഡൂര്യം, മണിക്യ, നീലവും പുഷ്പരാഗവും ഉൾപ്പെടെ അനേകം രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്. അതിൽ മറ്റ് ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും, ശുദ്ധമായ, പുണ്യമായ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ശാഖകളുള്ള, എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ ചമ്പക, അശോക, പുന്നാഗ, ബകുല, അസനവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പാർിജാതവൃക്ഷങ്ങൾ പുഷ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. വിവിധ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെ വസിക്കുന്നു. അനേകം ധാതുക്കളാൽ അത്ഭുതകരമായതും, വിവിധപുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഈ സ്ഥലം, ആവേശകരമായ ജീവജാലങ്ങൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വെള്ളം ശുദ്ധവും മധുരവുമാണ്, ഒറ്റയൊഴുക്കുകളായ വിതാനങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ ഭംഗിയാർന്നതും, പുഷ്പക്കൂട്ടങ്ങൾ ഒഴുകുന്ന നദികൾ, പച്ച നിറവും ശക്തമായ വേരുകളും അനേകം കുരുമുളകളും ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ—ഇതെല്ലാം കൊണ്ട് അത്ഭുതകരമായ ഭൂതവനം പത്തു യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ശാശ്വതമായ തണലിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് വിവിധ ഭൂതഗണങ്ങൾ വസിക്കുന്നത്. അവിടെയാണ് മഹാദേവനായ ശങ്കരന്റെ ദിവ്യമായ വാസസ്ഥലം. മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പൊൻ മതിലുകളും, രത്നവാതിലുകളും, അത്ഭുതമായ സ്ഫടികഗോപുരങ്ങളും അതിനെ ഭംഗിയാർക്കുന്നു. മണിമയമായ സിംഹാസനങ്ങൾ, പുണ്യമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, ഭംഗിയായി നിലത്തു സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെയെല്ലാം ഭഗവാൻ ശർവൻ വാണിരിക്കുന്നു. ചിരപുഷ്പമാലകൾ, വർണ്ണാഭരിതമായ ഭവനങ്ങൾ, സ്ഫടികസ്തംഭങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പവിത്രമണ്ഡപങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. സമസ്ത ഭൂതനാഥന്മാരും ബ്രഹ്മാവും, ഇന്ദ്രനും, ഉപേന്ദ്രനും, കാട്ടുപന്നികളായ വരാഹം, ആന, സിംഹം, കരടി, കടുവ, ഒട്ടകം, കുരങ്ങ് എന്നിവയും ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു. കഴുകൻ, ആനപ്പുഴു, മാൻ, ഒട്ടകം തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങളുള്ളവരും, മഹത്തായ പ്രമഥഗണങ്ങളും, മലകളെപ്പോലെയുള്ള ഭംഗിയാർന്നവരും അവിടെയുണ്ട്. പച്ചനിറമുള്ള, ദീർഘവാളുള്ള, ശക്തിഭരിതമായ ഭാവങ്ങൾ, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുമുള്ള രൂപങ്ങൾ, വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളിലുള്ളവരും അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രകാശമുള്ള മുഖങ്ങളുള്ള, മഹാത്മാക്കളായ നന്ദീഷ്വരന്മാർ, ബ്രഹ്മാവിനെയും, ഇന്ദ്രനെയും, വിഷ്ണുവിനെയും പോലെയുള്ളവരും, അണിമാദി സിദ്ധികൾ ഉള്ളവരും അവിടെയുണ്ട്. അവിട് ഒരിക്കലും അമരന്മാരോ മഹാസഭകളോ ഇല്ലാതാകാറില്ല. ദേവതകൾ എപ്പോഴും ഭഗവാനായ ഭൂതനാഥനെ ആരാധിക്കുന്നു. താളം, ശംഖം, മൃദംഗം, ഭേരി, ഡിണ്ഡിമം, ഗോമുഖം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളും, മനോഹരമായ സംഗീതവും, മധുരമായ പാട്ടുകളും, അളവുറഞ്ഞ ഗർജ്ജനങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. ഇങ്ങനെ മഹാദേവനായ ഭഗവാൻ, പ്രമഥനാഥൻ, പ്രമഥന്മാരാൽ, സിദ്ധന്മാരാൽ, മുനിമാരാൽ, ദേവന്മാരാൽ, ഗന്ധർവന്മാരാൽ, മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവിനാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.