മന്ദരപർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ, അതിന്റെ വിശാലമായ ശാഖകളോടെ കെടുരാട് എന്ന മഹാവൃക്ഷവും, അതിനോടൊപ്പം പരിശുദ്ധമായ കടമ്പവൃക്ഷവും നിലകൊള്ളുന്നു. ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന ദക്ഷിണ പർവതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ എന്നും ശുഭഫലങ്ങൾ കനിയും പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ജാംബുവൃക്ഷം വിരിയുന്നു. ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ ജാംബുവൃക്ഷം ദക്ഷിണ ദ്വീപിലാണ്, പടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹത്തായ വിപുലപർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ. അവിടെ തന്നെ, ആ പർവതശിഖരത്തിൽ മഹത്തായ അശ്വത്തവൃക്ഷം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ, വടക്കൻ സുപാർശ്വപർവതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിലും ഒരു വലിയ വൃക്ഷം വളർന്നു നിൽക്കുന്നു. അനേകം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, ഭീമമായ തണ്ടുള്ള വറ്റവൃക്ഷം അവിടെ ഉണ്ട്. ഈ നാലു മഹാപർവതങ്ങളെയും ഞാൻ ക്രമത്തിൽ വിശദീകരിക്കട്ടെ. ഈ പർവതങ്ങളിൽ ദേവന്മാർക്കായി സകലകാലങ്ങളിലും സുന്ദരമായ നാലു ദൈവിക വിനോദഭൂമികൾ ഉണ്ട്. നാലു ദിക്കുകളിലെയും കാടുകളുടെ പേരുകൾ ഇങ്ങനെ: കിഴക്കിൽ ചൈത്രരഥം, ദക്ഷിണയിൽ ഗന്ധമാദനമെന്ന കാട്. പടിഞ്ഞാറ് വൈഭ്രാജം, വടക്കിൽ സവിത്രിയുടെ കാട്; കിഴക്കിൽ മിത്രേശ്വരം, അതിനുശേഷം ഷഷ്ഠേശ്വരം. പടിഞ്ഞാറ് വര്യേശ്വരം, വടക്കിൽ അമ്രകേശ്വരം; മഹർഷിമാരേ, ഇതുപോലെ തന്നെ നാലു മഹാസരസ്സുകളും അവിടെയുണ്ട്. ഈ പർവതങ്ങളിലും കാടുകളിലും മഹർഷിമാർ വിനോദം ചെയ്യുന്നു; കിഴക്കോട്ട് അരുണോധം എന്ന തടാകവും, ദക്ഷിണത്ത് മനസ എന്ന തടാകവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് സിതോദ, വടക്കിൽ മഹാഭദ്രം; ദക്ഷിണത്തിലേക്ക് ശാഖയുടെ ക్షേത്രവും, പടിഞ്ഞാറ് വിശാഖയുടെ ക്ഷേത്രവും. വടക്കോട്ട് നൈഗമേയന്റെ പ്രദേശവും, കിഴക്കോട്ട് കുമാരന്റെ പ്രദേശവും; അരുണോധയുടെ കിഴക്കോട്ട് ശൈലേന്ദ്രപർവതങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ പർവതങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കൊന്നും വിശദമായി വിവരണം നൽകാൻ കഴിയില്ലാത്തതിനാൽ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു: സിതാന്ത, കുറണ്ട, കുറാര, അതുല്യമായ അചലപർവതം. വികാര, മണിശൈല, വൃക്ഷവൻ, മഹാനീല, രുചക, സബിന്ദു, ദർദുര എന്നിവയും. വേണുമാൻ, സമേഘ, നിഷധം ഈ ദൈവിക പർവതങ്ങളാണ്; ഇതുമതിൽ പുറമെ മറ്റു പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്. മന്ദരയുടെ കിഴക്കോട്ട് ഇവ സിദ്ധന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഓരോ മഹാപർവതത്തിലും, ഗുഹകളിലും കാടുകളിലും, ദൈവികമായ രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങളും, വിഷ്ണുവിന്റെയും നാരായണന്റെയും ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; മനസസരസ്സിന്റെ തെക്കോട്ട് മഹത്തായ പർവതങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയെല്ലാം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു: ശൈല, വിശിര, ശിഖര, അതുല്യമായ അചലപർവതം. ഏകശൃംഗ, മഹാശൂല, ഗജശൈല, പിശാചക, അഞ്ചു പർവതങ്ങൾ, കൈലാസം, അതുപോലെ മഹത്തായ ഹിമവാൻ. ഇങ്ങനെ, മഹത്വത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ദൈവിക പർവതങ്ങൾ ഇവയാണ്; ഓരോ പർവതത്തിലും കാടുകളിലും, ദൈവിക രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങൾ ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഞാൻ ദക്ഷിണദിക്കിലെവയെല്ലാം പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, പടിഞ്ഞാറുള്ളവയെ കുറിച്ച് പറയാം. പടിഞ്ഞാറ് സിതോദ, ശക്തനായ സുരാപ, കുമുദ, മധുമാൻ, അഞ്ജന, മുകുട തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്. കൃഷ്ണ, പാണ്ഡുര, സഹസ്രശിഖര, പരിജാത, ശൈലേന്ദ്ര, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠമായ ശ്രീശൃംഗപർവതം. ഇങ്ങനെ, ഈ മഹത്വമുള്ള ദൈവിക പർവതങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇവയും രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. മഹാഭദ്രസരസ്സിന്റെ വടക്കോട്ട് ശക്തരായ പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെല്ലാം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം, ശ്രവിക്കുക. ശംഖകൂടപർവതം, വൃഷഭം, ഹംസപർവതം, നാഗ, കപില, ഉച്ചികളാൽ സമ്പന്നമായ ഇന്ദ്രശൈലം. നീല, കൺടകശൃംഗ, ശതശൃംഗ, പർവതം, പുഷ്പകോശം, പ്രശൈലം, വിരാജം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രധാന അചലപർവതങ്ങൾ. വർാഹപർവതം, മഹത്തായ മയൂരശിഖരം, ജാരുധി എന്ന പർവതാധിപൻ—ഇവയെല്ലാം വടക്കോട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ ത്രിശൂലധാരി ദേവാദിദേവന്റെ ദൈവിക പർവതങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ദൈവിക വിമാനങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഈ പ്രധാന പർവതങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്രമത്തിൽ താഴ്വരകളും, തടാകങ്ങളും, വനംകാടുകളും ഉണ്ട്. അവിടെയാണ് ദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, ശിവഭക്തരായ സിദ്ധന്മാർ കുടുംബസമേതം പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ വസിക്കുന്നത്. കശ്യപനും മറ്റു മഹർഷിമാരും ബില്വവനത്തിൽ ലക്ഷ്മിയുടെയും മറ്റും കൂടെ വസിക്കുന്നു; അതുപോലെ താളവനത്തിൽ ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും നാഗാത്മാക്കളും വസിക്കുന്നു. ഉദുംബരവനത്തിൽ കർദമപ്രഭൃതികളായ മഹാത്മാക്കളും, പുണ്യമായ അമ്രവനത്തിൽ വിദ്യാധരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും വസിക്കുന്നു. നിംബവനത്തിൽ നാഗരും സിദ്ധഗണങ്ങളും താമസിക്കുന്നു; കിംശുകവനത്തിൽ സൂര്യനും രുദ്രഗണങ്ങളും വസിക്കുന്നു. ബീജപുരവനത്തിൽ ദൈവിക ഗുരു സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നു; കൗമുദീവനത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ മുൻനിരയാക്കി മഹാത്മാക്കളുമാണ് വസിക്കുന്നത്. സ്തലപദ്മവനത്തിൽ, ന്യഗ്രോധവൃക്ഷത്തിന് കീഴിൽ, എല്ലാ നാഗങ്ങളും വസിക്കുന്നു; ലോകങ്ങളിലെ അഭിമാനിയായ ശേഷൻ അവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്. അവൻ തന്നെ ലോകങ്ങളുടെ കാലൻ, പാതാളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവൻ ദൈവികമായ, ദൃശ്യമാനമായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം, ലോകഗുരു, ഹലായുധനായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതാണ് ദേവാധിപതിയുടെ വിശ്രാന്തിസ്ഥലം; അതാണ് മഹാവീരനായ ഹരിയുടെ കങ്കണവും. പനസവനത്തിൽ ദാനവന്മാരും മറ്റു ചിലർയും ശുക്രനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു. വിശാഖകവനത്തിൽ കിന്നരന്മാരും നാഗരുകളും വസിക്കുന്നു; മനോഹരവനത്തിൽ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെ നന്ദീശ്വരൻ ഗണഗണങ്ങളാൽ പുകഴ്ചപ്പെടുന്നു; സന്താനകവനത്തിന്റെ നടുവിൽ തന്നെ സരസ്വതീദേവി സാക്ഷാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.