മഹാമേരു പർവ്വതം അത്ഭുതകരമായ വർണ്ണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്. അതിന് സ്വർണ്ണത്തിന്റെ തിളക്കവും, ഉയർന്ന നിലയുമുണ്ട്; അതിന്റെ ആകൃതിയും വലിപ്പവും വൃത്താകാരവും, നാലു വശങ്ങളിലും ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്ന നിലയുമാണ്. ഈ മഹാമേരു നീല നിറത്തിൽ, വെളുത്തതും, കാന്തിയുള്ളതും, സ്വർണ്ണാഭയുമാണ്; അതിന്റെ നിറം മയിൽവാലിന്റെ നിറംപോലെയാണ്. അതിന് മൂന്ന് വലിയ കൊമ്പുകളുണ്ട്, എല്ലാം മഞ്ഞുപോലെയുള്ള സ്വർണ്ണത്തിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിതമായത്. ഇതുവരെ ഇതിന്റെ സംക്ഷിപ്ത വിവരണം നൽകി. ഇനി, ഭഗവത്ഭവാന്മാരുടെ പർവ്വതങ്ങളെയും അതിന്റെ ദിശകളെയും കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. കിഴക്കോട്ട് മണ്ഡരയും ദേവകൂടയും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്. കൈലാസും ഗന്ധമാദനവും, ഹിമവാനും ഈശാന്യ ദിശയിലായി, സമുദ്രത്തിനുള്ളിലായി നിലകൊള്ളുന്നു. നിഷധയും പാർയാത്രയും രണ്ടു ഉത്തമ പർവ്വതങ്ങൾ ആണു; കിഴക്കോട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവ പോലെ, ഇവ ദക്ഷിണത്തിനും പടിഞ്ഞാറിനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ത്രിശൃംഗയും ജാരുചിയും വടക്കോട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹാപർവ്വതങ്ങളാണ്; ഇവയും കിഴക്കോട്ട് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമുദ്രത്തിനുള്ളിലുമാണ് സ്ഥാനം. ജ്ഞാനികൾ ഈ എട്ട് പർവ്വതങ്ങളെ അതിരുപർവ്വതങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഈ മഹാമേരു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അത്യുച്ചമായ സ്വർണ്ണപർവ്വതമാണ്. നാലു ദിശകളിലും നാലു വലിയ കൊമ്പുകൾ അതിന് ഉണ്ട്; അവയാണ് ഏഴു ദ്വീപുകളും ഉള്ള ഭൂമിയെ താങ്ങി അവയെ അചഞ്ചലമാക്കുന്നത്. ഓരോ കൊമ്പിനും പത്ത് ആയിരം യോജനവീതിയുണ്ട്; കിഴക്കോട്ട് 'മണ്ഡര' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ദക്ഷിണത്ത് 'ഗന്ധമാദന' എന്ന പേരിലാണ്. പടിഞ്ഞാറ് 'വിപുല'യും വടക്ക് 'സുപാർശ്വ'യും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ നാലു കൊമ്പുകളിൽ നാലു മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ വളർന്നു നിൽക്കുന്നു; ഇവയാണ് ദ്വീപുകളുടെ പതാകകൾപോലുള്ളവ. മണ്ഡരപർവ്വതത്തിന്റെ ചൂഡയിൽ കെടുരാട് എന്ന മഹാവൃക്ഷവും, അതിനൊപ്പം കടമ്പ എന്ന പവിത്രവൃക്ഷവും ഉണ്ട്. ദക്ഷിണപർവ്വതത്തിന്റെ ചൂഡയിൽ, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന, ജംബുവൃക്ഷം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇത് എപ്പോഴും മംഗളഫലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും അലങ്കൃതവുമാണ്. ദക്ഷിണദ്വീപിൽ ഈ ജംബുവൃക്ഷം ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; പടിഞ്ഞാറൻ വിപുലപർവ്വതത്തിന്റെ ചൂഡയിലാണ് ഇത് നിലകൊള്ളുന്നത്. അവിടെ, അതിന്റെ മുകളിൽ, അശ്വത്തവൃക്ഷം വളർന്നിരിക്കുന്നു; വടക്കൻ സുപാർശ്വപർവ്വതത്തിന്റെ ചൂഡയിൽ വലിയ വടവൃക്ഷം വളർന്നു നിൽക്കുന്നു. ഈ വടവൃക്ഷം വളരെ വലുവും, അനേകം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചവുമാണ്. ഇനി ഈ നാലു മഹാപർവ്വതങ്ങളെ ക്രമത്തിൽ വിശദീകരിക്കാം. നാലു ദിശകളിലും ദേവന്മാർക്കുള്ള അത്ഭുതകരമായ, സകലകാലങ്ങളിലും മനോഹരമായ കളിസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഈ നാലു ദിശകളിൽ ഉള്ള വനങ്ങളുടെ പേരുകൾ അറിഞ്ഞുകൊൾവിൻ: കിഴക്കോട്ട് 'ചൈത്രരഥം', ദക്ഷിണത്ത് 'ഗന്ധമാദനം', പടിഞ്ഞാറ് 'വൈഭ്രാജം', വടക്കോട്ട് 'സവിത്രിവനം' എന്നിങ്ങനെയാണ്. കിഴക്കോട്ട് 'മിത്രേശ്വരം', തുടർന്ന് 'ഷഷ്ഠേശ്വരം', പടിഞ്ഞാറ് 'വര്യേശ്വരം', വടക്കോട്ട് 'അമ്രകേശ്വരം' എന്നിങ്ങനെയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, മഹർഷിമാരുടെ കളിസ്ഥലങ്ങളായി നാലു വലിയ തടാകങ്ങളും ഉണ്ട്. മഹർഷിമാർ ഈ പർവ്വതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് 'അരുണോധ' എന്ന തടാകം, ദക്ഷിണത്ത് 'മാണസ' എന്ന തടാകം, പടിഞ്ഞാറ് 'സിതോദ', വടക്കോട്ട് 'മഹാഭദ്ര' എന്ന തടാകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദക്ഷിണത്ത് 'ശാഖ' എന്ന നിലവും, പടിഞ്ഞാറ് 'വിശാഖ' എന്ന നിലവും ഉണ്ട്. വടക്കോട്ട് 'നൈഗമേയ'യുടെ പ്രദേശവും, കിഴക്കോട്ട് 'കുമാര'യുടെ പ്രദേശവും ഉണ്ട്. അരുണോധയുടെ കിഴക്കോട്ട് 'ശൈലേന്ദ്ര' എന്ന പർവ്വതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവയെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിക്കും, കാരണം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല: 'സിതാന്ത', 'കുരണ്ട', 'കുരര', ഉത്തമമായ 'അചല', 'വികാര', 'മണിശൈല', 'വൃക്ഷവാൻ', 'മഹാനീല', 'രുചക', 'സബിന്ദു', 'ദർദുര' എന്നിവയും, 'വേനുമാൻ', 'സമേഘ', 'നിഷധ', ദൈവികമായ 'പർവ്വതം' എന്നിങ്ങനെയും ഉണ്ട്. ഇവയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട പർവ്വതങ്ങൾ; ഇതിന് പുറമേ മറ്റു പർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ട്. മണ്ഡരയുടെ കിഴക്കോട്ട് ഇവ സിദ്ധന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ മഹാപർവ്വതങ്ങളുടെ ഗുഹകളിലും വനങ്ങളിലും ദൈവികമായ രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങളും, വിഷ്ണു-നാരായണക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മാണസതടാകത്തിന്റെ തെക്കോട്ട് വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇവയെ ഞാൻ വീണ്ടും സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം: 'ശൈല', 'വിശിര', 'ശിഖര', ഉത്തമമായ 'അചല', 'ഏകശൃംഗ', 'മഹാശൂല', 'ഗജശൈല', 'പിശാചക', 'പഞ്ചശൈല', 'കൈലാസ', ഉത്തമമായ 'ഹിമവാൻ' എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഇവയാണ് മഹത്തായ ദൈവികപർവ്വതങ്ങൾ, ഇവയുടെ വൻത്വത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായവ. ഓരോ പർവ്വതത്തിലും വനങ്ങളിലും ദൈവികമായ രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നു. ഇതുവരെ ദക്ഷിണദിശയിലെവയെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ളവയെ കുറിച്ച് പറയാം. പടിഞ്ഞാറ് 'സിതോദ', 'സുരാപ', 'കുമുദ', 'മധുമാൻ', 'അഞ്ജന', 'മുകുട' എന്നിവയും, 'കൃഷ്ണ', 'പാണ്ഡുര', 'സഹസ്രശൃംഗ', 'പാരിജാത', 'ശൈലേന്ദ്ര', ഉത്തമമായ 'ശ്രീശൃംഗ' എന്നിവയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ പർവ്വതങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവയും, രുദ്രക്ഷേത്രങ്ങളാൽ സമ്പന്നവുമാണ്. മഹാഭദ്രതടാകത്തിന്റെ വടക്കോട്ട് ശക്തരായ പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെ ഞാൻ വീണ്ടും സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം: 'ശംഖകൂട', 'വൃഷഭ', 'ഹംസപർവതം', 'നാഗ', 'കപില', 'ഇന്ദ്രശൈല' എന്നിവയും, 'നീല', 'കണ്ടകശൃംഗ', 'ശതശൃംഗ', 'പർവ്വത', 'പുഷ്പകോശ', 'പ്രശൈല', 'വിരജ' എന്നിവയും ഉണ്ട്. 'വർാഹപർവ്വതം', 'മയൂര' എന്ന വലിയ കൊമ്പ്, 'ജാരുധി' എന്ന പർവ്വതാധിപൻ എന്നിവയും വടക്കോട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ ദൈവിക പർവ്വതങ്ങളിൽ, ത്രിശൂലധാരിയായ ദേവാധിദേവന്റെ കൃപയാൽ, ആയിരക്കണക്കിന് ദൈവികമായ ആകാശനഗരികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ പ്രധാനപ്പെട്ട പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്രമത്തിൽ, ആന്തരിക താഴ്വരകളും തടാകങ്ങളും വനങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.