അവിടെയുള്ള തടാകങ്ങളും നദികളും ഒഴുകുന്ന നീരുറവകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ മനോഹരമായ നഗരവും അതിലൂടെ ആ പുണ്യപർവതവും അതുല്യമായ മഹത്വം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദക്ഷിണകിഴക്കോട്ട് അഗ്നിദേവന് സ്വന്തമാക്കിയ, അമരാവതിയുമായി തുല്യമായ എല്ലാ ആനന്ദസൗകര്യങ്ങളോടും സമ്പന്നമായ, ദിവ്യമായ ഒരു നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു—അത് തേജസ്വിനി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിന്റെ തെക്കോട്ടു, ഏറ്റവും വലിയ നിയന്ത്രകന് ആയ യമന്റെ നഗരം വൈവസ്വതി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതു ശുദ്ധമായ പൊന്നില് നിർമ്മിച്ച ദിവ്യമായ ഭവനങ്ങളാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ശുദ്ധവതി എന്ന കറുത്തോലമുള്ള മനോഹര നഗരം ഉണ്ട്; അതുപോലെ തന്നെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഗന്ധവതി എന്ന അതുല്യമായ നഗരം തിളങ്ങുന്നു. കിഴക്കേ വശത്തായി, പർവതത്തിന്റെ അതിരിൽ, മഹോദയ എന്ന പ്രശസ്തമായ നഗരം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എപ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു. ഈ മഹോദയ നഗരം ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവരും മറ്റു ദേവതകളും വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്; എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളോടും സമ്പന്നമായ, പുണ്യമായ, മനോഹരമായ കുളങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, നഗരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതാണിത്. അവിട് സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗാന്ധർവർ, പ്രശസ്തമായ മഹർഷിമാർ, നാലുവിധത്തിലുള്ള വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള അനേകം ജീവജാലങ്ങൾ ഇവിടെയെല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇടതുവശത്ത് ആയിരം പ്രഹരങ്ങളുള്ള, ശുദ്ധമായ വജ്രം പോലെ തിളങ്ങുന്ന വിശാലമായ ഒരു രാജമഹൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെയാണ് ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവരുടെ കണ്ണുകളുള്ള മഹാബാഹുവായ ശർവൻ, ദേവിയോടും കാർത്തികേയനോടും കൂടി രത്നാസനത്തിൽ വസിക്കുന്നത്. അടുത്തായി ഹരിയുടെ അരവ്യാപ്തിയുള്ള, ദിവ്യമായ പദ്മരാഗരത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച മഹൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ തെക്കോട്ട് പദ്മജന്റെ മനോഹരമായ പ്രാസാദവും ഉണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ, ശക്രൻ, യമൻ, സോമൻ, വരുണൻ, നിരൃതി, അഗ്നി എന്നിവരുടെ വലിയ ആനന്ദകരമായ നഗരങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. വായുവിന്റെയും രുദ്രന്റെയും ഭവനങ്ങൾ ശർവന്റെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ ചുറ്റും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഈ ദിവ്യമായ വിവിധ ഭവനങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടേതായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. കിഴക്കേ വശത്ത്, ഈശ്വരന്റെ ഭൂപ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ സിദ്ധന്മാരുടെയും ശിഷ്യന്മാരുടെയും ആരാധനയോടെ ഭാഗ്യശാലിയായ ശൈലാദി ഭഗവാൻ വസിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ സനത്കുമാരൻ അവിടെ സിദ്ധന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു; സനക, സനന്ദൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് മഹാത്മാക്കളും അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ യോഗലോകവും മറ്റെവിടെയോ ഭോഗലോകവും കാണാം; അവിടെ പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യനെ പോലെ തിളങ്ങുന്ന ഒരു മനോഹരമായ പ്രാസാദം ഉണ്ട്. അതാണ് ശൈലാദിയുടെ പുണ്യവാസസ്ഥലം, അവിടെ ഗണേശനും കാർത്തികേയനും ആയിരക്കണക്കിന് ഗണസംഘങ്ങളും വസിക്കുന്നു. അവിടെ സുന്ദരിയായ സുവശാ, സുനേത്ര എന്നിവരും മദനനും വസിക്കുന്നു; അതിന്റെ അടിയിൽ ജംബുനദി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു. ആ നദിയുടെ തെക്കേ വശത്ത്, എല്ലാ കാലത്തും പഴം തരുന്ന, വളരെ ഉയരവും വീതിയും ഉള്ള മനോഹരമായ ജമ്പു മരമുണ്ട്. മെറുവിന്റെ ചുറ്റിലും വിശാലവും പുണ്യപ്രദവുമായ പ്രദേശം വർഷമിലവൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെ ചിലർ ജമ്പു പഴം ഭക്ഷിക്കുന്നു, മറ്റുചിലർ അമൃതം ആസ്വദിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ളവർ ജംബുനദപൊന്നുപോലെയുള്ള വിവിധ വർണ്ണങ്ങൾക്കാർ ആണ്; മെറുവിന്റെ അടിയിൽ താമസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ഇതിനെ പുണ്യമായ മധ്യഖണ്ഡം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളുള്ളതാണ്; ഓരോ ഭാഗത്തിനും തനതായ നദിയും ദേശവും പർവതാധിപതിയും ഉണ്ട്. ഇനിയിപ്പോൾ ജംബുദ്വീപത്തിലെ ഈ ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളെ ഞാൻ യഥാവിധി വിശദീകരിക്കാം. അതിന്റെ അളവുകളും പരിധിയും ദൂരം യോജനങ്ങളിൽ എത്രയാണെന്ന് എന്റെ മുഖാന്തിരം കേൾക്കൂ. ഒരു ലക്ഷം യോജനയാണെന്ന് ഈ അളവു പറയും; ഓരോ ദ്വീപും അതിന്റെ മുൻപത്തേതിന്റെ ഇരട്ടിയാണു വലിപ്പം, ഓരോ തവണയും ഇരട്ടിയാകുന്നു. ഭൂമി സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടി അമ്പത് കോടി വീതിയുള്ളതാണെന്നും, ഏഴ് ദ്വീപുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ഭാഗ്യപ്രദമായ ലോകാലോകപർവതം കൊണ്ടു വളഞ്ഞതുമാണ്. മെറുവിന്റെ വടക്കോട്ട് നീലപർവതം, അതിനും വടക്കോട്ട് ശ്വേതപർവതം, അതിനും വടക്കോട്ട് ശ്രുങ്ഗിപർവതം—ഈ മൂന്നു പർവതങ്ങൾ വർഷപർവതങ്ങൾ ആകുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ജഠരയും ദേവകൂടയും പർവതങ്ങളാണ്; മെറുവിന്റെ തെക്കോട്ട് നിഷധപർവതവും അതിനും തെക്കോട്ട് ഹേമകൂടപർവതവും, അതിനും തെക്കോട്ട് ഹിമവാൻ പർവതവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മെറുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ധരാധരനും മാല്യവാനും എന്ന രണ്ട് പർവതങ്ങളുണ്ട്; ഗന്ധമാദനപർവതവും അവിടെ തന്നെയാണ്—ഈ രണ്ടും വടക്കോട്ട് നീളുന്നു. ഇവയാണ് രാജപർവതങ്ങൾ; സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഇവിടെയെല്ലാം സന്ദർശിക്കുന്നു. ഓരോ പർവതത്തിന്റെയും ഇടവേള ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ്. ഹിമവത്പ്രദേശം ഭാരതം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഹേമകൂടത്തിനപ്പുറം കിംപുരുഷ ദേശമാണ്. ഹേമകൂടത്തിനു അപ്പുറം നിഷധം, അതാണ് ഹരിവർഷം; ഹരിവർഷത്തിനു അപ്പുറം മെറുവിന്റെ ഭാഗ്യപ്രദമായ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇലാവൃതത്തിനു അപ്പുറം നീലപർവതം, അതാണ് രമ്യകദേശം; രമ്യകത്തിനു അപ്പുറം ശ്വേതം, അതാണ് ഹിരണ്മയദേശം. ഹിരണ്മയത്തിനു അപ്പുറം ശ്രുങ്ഗിപർവതം, അവിടെ കുരുദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; വില്ലിന്റെ ആകൃതിയിൽ, തെക്കും വടക്കും ചേർന്ന് രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നു. നാലു ദൈർഘ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്, അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം; മെറുവിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും രണ്ട് ദൈർഘ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്. നിഷധത്തിനു തെക്കോട്ട് അർദ്ധവേദി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ വടക്കോട്ടും; തെക്കേ അർദ്ധത്തിൽ മൂന്നു പ്രദേശങ്ങളും വടക്കേ അർദ്ധത്തിലും മൂന്നു പ്രദേശങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവയ്ക്കിടയിൽ, മെറുവിന്റെ മധ്യഭാഗം ഇലാവൃതമെന്നറിയുക; നീലയുടെ തെക്കിലും നിഷധയുടെ വടക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വടക്കോട്ട് മഹാപർവതമായ മാല്യവാൻ ഉയരുന്നു; അതിന്റെ ഉയരം രണ്ടായിരം യോജനമാണ്. അതിന്റെ ദൈർഘ്യം മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം യോജനമാണെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഗന്ധമാദനപർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ ദൈർഘ്യവും മാല്യവാന്റെതുപോലെയാണ്; ജംബുദ്വീപിന്റെ വീതിയിലൊത്തതാണിത്. ഈ ആറു വർഷപർവതങ്ങളും കിഴക്കോട്ട് നീളുന്നു; അവയുടെ ഇരുവശങ്ങളും കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള സമുദ്രങ്ങളിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഹിമവാൻ പർവതം മിക്കവാറും മഞ്ഞ് പെയ്യുന്ന പ്രദേശമാണ്; ഹേമകൂടം പൊന്നുപോലെയും നിഷധം പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെയും പൊൻമണിയിലൊത്തതുമാണ്.