അനന്തനും, ജ്ഞാനശാലിയായ രാജാവായ മുചുകുന്ദനും, ശക്തിയുള്ള ഭരണാധികാരിയും, പാതാളത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും വസിക്കുന്നവരും ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഒരു മഹത്തായ സ്ഥലം ഇതാണ്. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, റസാതല എന്നത് ഒരു പർവതമാണ്; ശാർകര എന്നത് തലാതല; പീത എന്നത് സുതല; വിറ്റല кораൽപോലെയാണ് പ്രകാശിക്കുന്നു. അതലയും തലയും വെള്ളയാണ്, അവിടെയുള്ള മറ്റെല്ലാ വെള്ളയുള്ള സ്ഥലങ്ങളും; ധർമ്മശീലികളേ, ഇവയുടെ വിസ്താരം ഭൂമിയുടെ താഴെയുള്ള ഭാഗം പോലെ വലിയതാണ്. ഈ തലകളുടെ എണ്ണം ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; ആകാശം ആയിരം യോജനവും, പതിനായിരം യോജനവും ആണ്. ഒരു ലക്ഷവും ഏഴായിരവും യോജനമാണ് ഈ ദ്രവ്യമായ തലകളുടെ അളവ്; ആകാശത്തിന്റെ മൂലഭാഗം മുപ്പതിനായിരം യോജനമാണ്. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, റസാതല പൊന്നുപോലും, ശുഭവും ആയി പ്രശസ്തമാണ്; വാസുകി മുതലായവരാണ് അവിടെ വസിക്കുന്നത്. വിരോചനൻ, ഹിരണ്യാക്ഷൻ, നരകൻ തുടങ്ങിയവർ തലാതലയിൽ സേവിക്കുന്നു; അതു് എല്ലാ തേജസ്സും ഉള്ളതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സുതലയിൽ, വൈനായകനും കാലനേമിയും മറ്റു പുരാതന ദേവതകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വിറ്റലയിൽ, ദാനവന്മാർ, താരക, അഗ്നിമുഖ, മഹാന്തക, നാഗന്മാർ, അസുരനായ പ്രഹ്ലാദൻ എന്നിവരും വസിക്കുന്നു. വിറ്റലയിൽ കംബാലയും അശ്വയും, വീരനായ മഹാകുംബയും ജ്ഞാനശാലിയായ ഹയഗ്രീവനും സേവിക്കുന്നു. ശങ്കുകർണ്ണൻ, നമുചി, അവന്റെ അനുയായികൾ, മറ്റ് വീരന്മാർ എന്നിവരാൽ വിറ്റല വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; തല അതിനാൽ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ എല്ലാ തലങ്ങളിലും, പരമേശ്വരൻ അംബയോടൊപ്പം, സ്കന്ദൻ, നന്ദി, ഗണങ്ങൾ എന്നിവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സാന്നിധ്യം പുലർത്തുന്നു. എല്ലാ തലകളുടെ മുകളിലാണ് ഏഴു ഏഴു ഭൂമി പ്രദേശങ്ങൾ; ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഭൂമിയുടെ ഏഴു വിഭജനങ്ങൾ വിവരിക്കാം. ഭൂമിയിൽ ഏഴു ദ്വീപുകളുണ്ട്; നദികളും പർവതങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിപിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ജംബൂ, പ്ലക്ഷ, ശാൽമലി, കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര — ഇവയാണ് ദ്വീപുകൾ, ക്രമത്തിൽ. ഈ ഏഴു ദ്വീപുകളിലും, ഹരൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഉപ്പു വെള്ളം, ഇനിപ്പഞ്ചസാര ജലം, മദ്യം, നെയ്യ്, തൈരുവെള്ളം, പാൽസമുദ്രം, മധുരജലം — ഇവയാണ് സമുദ്രങ്ങൾ, അനുസരണയിൽ. ഈ സമുദ്രങ്ങളിലൊട്ടും, ശിവൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം, ജലരൂപത്തിൽ, തിരകളുടെ കൈകളെ കൊണ്ട് കളിക്കുന്നു. പാൽസമുദ്രത്തിൽ അമൃതം പോലെ ഹരി, ശിവന്റെ നേരിയ ബോധത്തിൽ, യോഗനിദ്രയിൽ, പാൽസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. ഭാഗ്യശാലിയായ ഈ ഭഗവാൻ ഉണരുമ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ ഉണരുന്നു; അവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, അവനാൽ ആകൃതമായ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും എല്ലാം ഉറങ്ങുന്നു. അവൻ മാത്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, നിലനിർത്തുന്നു, സംരക്ഷിക്കുന്നു, ലയിപ്പിക്കുന്നു — ദേവന്മാരുടെ പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ. സുഷേനൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശ്രേഷ്ഠമുനികൾ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദയുമായി അനിരുദ്ധൻ എന്ന പരമപുരുഷനെ ആരാധിക്കുന്നു. ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായവർ അനിരുദ്ധനെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ, നാരായണനോട് തുല്യമായ എല്ലാ ഐശ്വര്യവും ഉള്ളവരാണ്. സനന്ദനൻ, സനക, സനാതന, വാലഖില്യമുനികൾ, സിദ്ധന്മാർ, മിത്രൻ, വരുണൻ — ഇവരും ഹരിയെ, സൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടമായവനെ, നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നു. ഏഴു ദ്വീപുകളിലും, വിവിധ ശിഖരങ്ങളുള്ള വലിയ പർവതങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ചില പർവതങ്ങൾ സമുദ്രത്തോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഗുഹകളും ഉണ്ട്; കാലത്തിന്റെ ഭാരത്താൽ അനേകം ഭൂമിയുടമകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പരമേശ്വരന്മാരുടെ ശക്തിയാൽ, ക്രൗഞ്ചന്റെ ശത്രുവിന്റെ ഉത്പാദകനിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ഭുതഭാവി മന്വന്തരങ്ങളിലും ഇവിടെ — ഭൂമിയുടമകളെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രഖ്യാപിക്കും; സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിലും, ഭുതഭാവി മന്വന്തരങ്ങളിലും അവരെ ഞാൻ പറയാം. അവരൊക്കെ തുല്യമായ അഭിമാനവും, ഒരേ ലക്ഷ്യവും ഉള്ളവരാണ്; സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ശക്തവീരന്മാരാണ്. പ്രിയവ്രതന്റെ വീരനായ പുത്രന്മാരുടെ പേരുകൾ: ആഗ്നീധ്ര, അഗ്നിബാഹു, മേധ, മേധാതിഥി, വസു. ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഹവ്യ, സവന — ഇവരും പുത്രന്മാർ; പ്രിയവ്രതൻ അവരെ ഏഴു ഭൂമി പ്രദേശങ്ങളിൽ രാജാക്കന്മാരായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ആഗ്നീധ്രനെ ജംബൂദ്വീപിന്റെ രാജാവായി, മേധാതിഥിയെ പ്ലക്ഷദ്വീപിന്റെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ശാല്മല, സൗന്ദര്യവതിയായവനെ, ശാല്മലദ്വീപിന്റെ രാജാവായി; കുശദ്വീപിൽ ജ്യോതിഷ്മതിനെ രാജാവായി സ്ഥാപിച്ചു. ദ്യുതിമതിനെ ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ രാജാവായി, ഹവ്യയെ ശാകദ്വീപിന്റെ രാജാവായി പ്രിയവ്രതൻ ചെയ്തു. സവനനെ, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവനെ, പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ രാജാവായി; പുഷ്കരയിൽ സവനന്റെ പുത്രൻ മഹാവിത ജനിച്ചു. ധാതകിയും മഹാവിതയും, ഉത്തമപുത്രന്മാർ, അവന്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ; അതിനാൽ ആ പ്രദേശം മഹാവിതയുടെ പേരിൽ മഹാവിതം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ധാതകിയുടെ പ്രദേശം ധാതകിഖണ്ഡം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ശാകദ്വീപിന്റെ രാജാവായ ഹവ്യയും പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാക്കി. ജലദ, കുമാര, സുകുമാര, മണീചക, കുസുമോത്തര, മോദാക, ഏഴാമൻ മഹാദ്രുമ — ഇവയാണ് അവന്റെ പുത്രന്മാർ. ആദ്യ പ്രദേശം, അലദ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത് ജലദയുടെതാണ്; രണ്ടാമത്തെ, കൗമാര, കുമാരയുടെതാണ്. മൂന്നാമത്തെ, സുകുമാര, സുകുമാരന്റെ പ്രദേശം; നാലാമത്തെ, മണീചക, ഇവിടെയാണ് മണീചക എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ, ഭൂമിയുടെ വിവിധ തലകളും ദ്വീപുകളും, അവയുടെ ഭരണാധികാരികളും, ദേവതകളുടെ സാന്നിധ്യവും, സൃഷ്ടിയുടെ ആകൃതിയും, സപ്തദ്വീപങ്ങൾ, സപ്തസമുദ്രങ്ങൾ, മഹാപർവതങ്ങൾ, ഭൂമിയുടെ ഭാഗങ്ങൾ, ഇവയെല്ലാം ശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.