ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಸಂಭವಃ ಸೂಚಿತೋ ದೇವ್ಯಾಸ್ ತ್ವಯಾ ಸೂತ ಮಹಾಮತೇ ಸವಿಸ್ತರಂ ವದಸ್ವಾದ್ಯ ಸತೀತ್ವೇ ಚ ಯಥಾತಥಮ್

ಮಹಾಮತಿವಂತ ಸೂತನೇ, ನೀನು ದೇವಿಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೀ. ಈಗ ಸತೀತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕಥೆಯನ್ನು, ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಮೇನಾಜತ್ವಂ ಮಹಾದೇವ್ಯಾ ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿಮರ್ದನಮ್ ವಿಷ್ಣುನಾ ಚ ಕಥಂ ದತ್ತಾ ದೇವದೇವಾಯ ಶಂಭವೇ

ಮೇನಾದೇವಿಯು ಹೇಗೆ ಮಹಾದೇವಿಯಾಗಿದಳು? ದಕ್ಷಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು? ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಶಂಭುವಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಟ್ಟನು?

ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಕಥಂ ತಸ್ಯ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಸಾಂಪ್ರತಮ್ ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತಃ ಪೌರಾಣಿಕೋತ್ತಮಃ

ಅವಳ ಶುಭತೆ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಹೇಳಬೇಕು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪೌರಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತನು,

ಸಂಭವಂ ಚ ಮಹಾದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಹ ತೇಷಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕಥಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ದಣ್ಡಿನೇ ತತ್ ಸುವಿಸ್ತರಮ್

ಆ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಮಹಾದೇವಿಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಅದು ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಂಡಿನಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ ವೈ ಕುಮಾರಾಯ ತೇನ ವ್ಯಾಸಾಯ ಧೀಮತೇ ತಸ್ಮಾದಹಮುಪಶ್ರುತ್ಯ ಪ್ರವದಾಮಿ ಸುವಿಸ್ತರಮ್

ನೀವು ಅದನ್ನು ಕುಮಾರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಿರಿ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಧೀಮಂತನಾದ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ವಚನಾದ್ವೋ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಪ್ರಣಮ್ಯೋಮಾಂ ತಥಾ ಭವಮ್ ಸಾ ಭಗಾಖ್ಯಾ ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀ ಲಿಙ್ಗಮೂರ್ತೇಸ್ತ್ರಿವೇದಿಕಾ

ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಆದೇಶದಿಂದ ನಾನು ಉಮೆಗೆ ಮತ್ತು ಭವನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಭಗಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವಳು, ಲಿಂಗರೂಪದ ತ್ರಿವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಲಿಙ್ಗಸ್ತು ಭಗವಾನ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿರ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಲಿಙ್ಗಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವೋ ಜ್ಯೋತಿಸ್ ತಮಸಶ್ಚೋಪರಿ ಸ್ಥಿತಃ

ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಲಿಂಗರೂಪದ ಭಗವಂತನು ಆ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಲಿಂಗರೂಪದ ಶಿವನು, ಅಂಧಕಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ.

ಲಿಙ್ಗವೇದಿಸಮಾಯೋಗಾದ್ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೋಭವತ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಿದಧೇ ದೇವಮ್ ಅಗ್ರೇ ಪುತ್ರಂ ಚತುರ್ಮುಖಮ್

ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನು ಉದಯವಾಯಿತು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮೊದಲಿಗೆ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿದ್ದ ಮಗ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಹಿಣೋತಿ ಸ್ಮ ತಸ್ಯೈವ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಮಯೋ ಹರಃ ವಿಶ್ವಾಧಿಕೋ ಽಸೌ ಭಗವಾನ್ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೋ ವಿಭುಃ

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹರನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ವಿಶ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನೇ ಭಗವಂತನು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ತಂ ದೇವೋ ಜಾಯಮಾನಮಪಶ್ಯತ ಸೋ ಽಪಿ ರುದ್ರಂ ಮಹಾದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಪಶ್ಯತ ಶಙ್ಕರಮ್

ದೇವರು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೂಡ ಮಹಾದೇವನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು, ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ದೇವಮ್ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಂ ಪ್ರಭುಮ್ ತುಷ್ಟಾವ ವಾಗ್ಭಿರ್ ಇಷ್ಟಾಭಿರ್ ವರದಂ ವಾರಿಜೋದ್ಭವಃ

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನೆಂಬ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನಾದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

ವಿಭಜಸ್ವೇತಿ ವಿಶ್ವೇಶಂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾನಮಜೋ ವಿಭುಃ ಸಸರ್ಜ ದೇವೀಂ ವಾಮಾಙ್ಗಾತ್ ಪತ್ನೀಂ ಚೈವಾತ್ಮನಃ ಸಮಾಮ್

ಅಜನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವನಾಥನು, 'ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಭಜಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ತನ್ನ ಎಡ ಭಾಗದಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು, ತನ್ನ ಸಮಾನವಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಶ್ರದ್ಧಾ ಹ್ಯಸ್ಯ ಶುಭಾ ಪತ್ನೀ ತತಃ ಪುಂಸಃ ಪುರಾತನೀ ಸೈವಾಜ್ಞಯಾ ವಿಭೋರ್ದೇವೀ ದಕ್ಷಪುತ್ರೀ ಬಭೂವ ಹ

ಆ ಮಹಾಪುರುಷನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಶುಭವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ದೇವಿ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

ಸತೀಸಂಜ್ಞಾ ತದಾ ಸಾ ವೈ ರುದ್ರಮೇವಾಶ್ರಿತಾ ಪತಿಮ್ ದಕ್ಷಂ ವಿನಿನ್ದ್ಯ ಕಾಲೇನ ದೇವೀ ಮೈನಾ ಹ್ಯಭೂತ್ಪುನಃ

ಆಕೆಯನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆಕೆ ಪತಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ರುದ್ರನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ದಕ್ಷನನ್ನು ದೂಷಿಸಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ದೇವಿ ಮೀನಾಳ ಮಗಳಾಗಿ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ನಾರದಸ್ಯೈವ ದಕ್ಷೋ ಽಪಿ ಶಾಪಾದೇವಂ ವಿನಿನ್ದ್ಯ ಚ ಅವಜ್ಞಾದುರ್ಮದೋ ದಕ್ಷೋ ದೇವದೇವಮುಮಾಪತಿಮ್

ನಾರದನ ಶಾಪದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಕೂಡ ದೇವದೇವನಾದ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಮಾನಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು.

ಅನಾದೃತ್ಯ ಕೃತಿಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸತೀ ದಕ್ಷೇಣ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಭಸ್ಮೀಕೃತ್ವಾತ್ಮನೋ ದೇಹಂ ಯೋಗಮಾರ್ಗೇಣ ಸಾ ಪುನಃ

ದಕ್ಷನ ಅವಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಸತೀ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಯೋಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬೂದಿಯಾಗಿಸಿದಳು.

ಬಭೂವ ಪಾರ್ವತೀ ದೇವೀ ತಪಸಾ ಚ ಗಿರೇಃ ಪ್ರಭೋಃ ಜ್ಞಾತ್ವೈತದ್ಭಗವಾನ್ ಭರ್ಗೋ ದದಾಹ ರುಷಿತಃ ಪ್ರಭುಃ

ಆಕೆ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಭಗವಂತ ಭರ್ಗನು, ಕೋಪದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ದಹಿಸಿದನು.

ದಕ್ಷಸ್ಯ ವಿಪುಲಂ ಯಜ್ಞಂ ಚ್ಯಾವನೇರ್ ವಚನಾದಪಿ ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಸುತೋ ಧೀಮಾನ್ ದಧೀಚ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ

ಚ್ಯವನನ ಮಾತಿನಿಂದ ದಕ್ಷನ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ನಾಶವಾಯಿತು. ಚ್ಯವನನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗ ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ವಿಜಿತ್ಯ ವಿಷ್ಣುಂ ಸಮರೇ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ತ್ರ್ಯಂಬಕಸ್ಯ ಚ ವಿಷ್ಣುನಾ ಲೋಕಪಾಲಾಂಶ್ ಚ ಶಶಾಪ ಚ ಮುನೀಶ್ವರಃ

ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಲೋಕಪಾಲಕರಿಗೂ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು.

ರುದ್ರಸ್ಯ ಕ್ರೋಧಜೇನೈವ ವಹ್ನಿನಾ ಹವಿಷಾ ಸುರಾಃ ವಿನಾಶೋ ವೈ ಕ್ಷಣಾದೇವ ಮಾಯಯಾ ಶಙ್ಕರಸ್ಯ ವೈ

ರುದ್ರನ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ, ಹೋಮದ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಾಶವಾದರು.

ವಿಜಿತ್ಯ ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಭಗವಾನ್ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಸರ್ವಾನ್ದಧೀಚವಚನಾತ್ ಕಥಂ ಭೇಜೇ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ದಧೀಚಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು?

ದಕ್ಷಯಜ್ಞೇ ಸುವಿಪುಲೇ ದೇವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಪುರೋಗಮಾನ್ ದದಾಹ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರಃ ಸರ್ವಾನ್ ಮುನಿಗಣಾನ್ ಅಪಿ

ದಕ್ಷನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ಮುನಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನೂ ದಹಿಸಿದನು.

ಭದ್ರೋ ನಾಮ ಗಣಸ್ತೇನ ಪ್ರೇಷಿತಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ವಿಪ್ರಯೋಗೇನ ದೇವ್ಯಾ ವೈ ದುಃಸಹೇನೈವ ಸುವ್ರತಾಃ

ದೇವಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಭದ್ರ ಎಂಬ ಗುಂಪನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಓ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳೇ.

ಸೋ ಽಸೃಜದ್ ವೀರಭದ್ರಶ್ ಚ ಗಣೇಶಾನ್ರೋಮಜಾಞ್ಛುಭಾನ್ ಗಣೇಶ್ವರೈಃ ಸಮಾರುಹ್ಯ ರಥಂ ಭದ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್

ಅವನು ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಕೂದಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶುಭವಾದ ಗಣೇಶ್ವರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಭದ್ರನು ಗಣಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ಹೊರಟನು.

ಗನ್ತುಂ ಚಕ್ರೇ ಮತಿಂ ಯಸ್ಯ ಸಾರಥಿರ್ಭಗವಾನಜಃ ಗಣೇಶ್ವರಾಶ್ ಚ ತೇ ಸರ್ವೇ ವಿವಿಧಾಯುಧಪಾಣಯಃ

ಆ ಭದ್ರನ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದನು ಭಗವಂತನು, ಅಜನಾದವನು. ಗಣೇಶ್ವರರೆಲ್ಲರೂ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು.

ವಿಮಾನೈರ್ವಿಶ್ವತೋ ಭದ್ರೈಸ್ ತಮನ್ವಯುರಥೋ ಸುರಾಃ ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ಹೇಮಶೃಙ್ಗೇ ಸುಶೋಭನೇ

ಆ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭವಾದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಸುಂದರವಾದ ಚೂಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹೊಳೆಯುವ ಹಿರಿದಾದ ಹಿಮಶೃಂಗದತ್ತ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು.

ಯಜ್ಞವಾಟಸ್ ತಥಾ ತಸ್ಯ ಗಙ್ಗಾದ್ವಾರಸಮೀಪತಃ ತದ್ದೇಶೇ ಚೈವ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಶುಭಂ ಕನಖಲಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಗೆಯ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಾಟವೂ ಇದ್ದಿತು; ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಜರೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶುಭವಾದ ಕನಖಳವೂ ಇದ್ದಿತು.

ದಗ್ಧುಂ ವೈ ಪ್ರೇಷಿತಶ್ಚಾಸೌ ಭಗವಾನ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ ತದೋತ್ಪಾತೋ ಬಭೂವಾಥ ಲೋಕಾನಾಂ ಭಯಶಂಸನಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಆ ಭಗವಂತನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಆಗ ಭಯಾನಕವಾದ ಅಪಶಕುನು ಉಂಟಾಗಿ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಪರ್ವತಾಶ್ ಚ ವ್ಯಶೀರ್ಯನ್ತ ಪ್ರಚಕಮ್ಪೇ ವಸುಂಧರಾ ಮರುತಶ್ ಚಾಪ್ಯ್ ಅಘೂರ್ಣನ್ತ ಚುಕ್ಷುಭೇ ಮಕರಾಲಯಃ

ಪರ್ವತಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಬಿದ್ದವು, ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು, ಗಾಳಿಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬೀಸಿದವು, ಸಾಗರದ ನಿವಾಸವೂ ಅಶಾಂತವಾಯಿತು.